Με την παραδοχή πως το clawback (οι αυτόματες επιστροφές) δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτο και με δεδομένες τις έντονες διαμαρτυρίες από πλευράς των φαρμακοβιομηχανιών για την διαδοχική ετήσια διόγκωσή του, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης ανακοίνωσε την εφαρμογή 3 μέτρων μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026, με στόχο την συγκράτηση του και τον εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης.
Όπως τόνισε ο Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας σε εκδήλωση για την κοπή της πίτας του ΣΦΕΕ, χθες το βράδυ, το πρώτο μέτρο που θα ενεργοποιηθεί εντός του Φεβρουαρίου 2026 αφορά στη σταδιακή εφαρμογή των SPC φίλτρων, μέσω των οποίων το σύστημα θα «κόβει» τα φάρμακα που βάσει των οδηγιών τους δεν μπορούν να συγχορηγηθούν.
Πιλοτικά το μέτρο θα εκκινήσει σε 60 φαρμακευτικές κατηγορίες και πρόκειται σταδιακά να επεκταθεί στο σύνολο των 1500 κατηγοριών, με τη μείωση της δαπάνης να εκτιμάται σε εκατοντάδες εκατ. ευρώ. «Και τη μισή επίπτωση να έχει από αυτή που βλέπουμε στα μοντέλα, μιλάμε για σημαντική μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης» επεσήμανε ο υπ. Υγείας.
Διευκρινίζουμε στο σημείο αυτό πως τα SPC φίλτρα συνταγογράφησης είναι κανόνες που εφαρμόζονται στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης για τον έλεγχο της ορθότητας, την αποφυγή υπερδοσολογίας/πολυφαρμακίας, και την εξορθολογισμό της δαπάνης, περιορίζοντας τη συνταγογράφηση φαρμάκων (ιδίως των ακριβών κατηγοριών) με βάση κριτήρια όπως ο κωδικός SPC (Summary of Product Characteristics), η ειδικότητα του ιατρού, η διάγνωση (ICD-10), και τα φάρμακα που έχει ήδη λάβει ο ασθενής, με σκοπό την ασφάλεια και τη βελτιστοποίηση της πολιτικής του φαρμάκου.
Η πλήρης εφαρμογή του μέτρου για τα 1500 φαρμακευτικά μοντέλα θα απαιτήσει τρίμηνο, μετά το οποίο θα υπάρχει της μείωσης της δαπάνης, όπως εξήγησε ο υπ. Υγείας.
Ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα νοσοκομεία και επιβολή clawback στον ΙΦΕΤ
Το δεύτερο μέτρο αφορά στην εφαρμογή της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και στα νοσοκομεία, κάτι που αναμένεται να αποβεί εξαιρετικά χρήσιμο στην μείωση της δαπάνης, ειδικά στα πολύ ακριβά φάρμακα. «Γράφει ο γιατρός φάρμακα εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ σε ασθενή που αποβίωσε την επόμενη μέρα;» διερωτήθηκε φωναχτά ο Άδωνις Γεωργιάδης, δίνοντας το στίγμα του αναμενόμενου οφέλους από αυτό το μέτρο.
Το τρίτο μέτρο αφορά την επιβολή clawback στα φάρμακα που θα εισάγονται συστηματικά μέσω ΙΦΕΤ, δηλαδή του έτερου καναλιού διανομής «περιορισμένης πρόσβασης» για τα ακριβά φάρμακα που δεν κυκλοφορούν μέσω της θετικής αποζημιούμενης λίστας. Ο υπουργός Υγείας διευκρίνισε πως αν το ακριβό φάρμακο εισάγεται πάνω από 6μηνο από τον ΙΦΕΤ, θα μπαίνει και εκεί clawback, απαντώντας έτσι στο ειρωνικό σχόλιο του προέδρου των Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) Ολύμπιου Παπαδημητρίου, πως με τον διαρκώς διογκούμενο τζίρο του, ο ΙΦΕΤ έχει βάλει πλώρη να γίνει η μεγαλύτερη φαρμακοβιομηχανία στην Ελλάδα.
Επίσης ο υπουργός Υγείας είπε ότι μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 θα ομαλοποιηθούν οι πληρωμές του Εθνικού Κέντρου Προμηθειών Υγείας (ΕΚΑΠΥ) και δεν θα γίνονται μόνο συμψηφισμοί. Όπως υπογράμμισε ο Α. Γεωργιάδης το clawback πήγε λίγο καλύτερα το 2024 ενώ βοήθησε στον έλεγχο της δαπάνης και η εφαρμογή του μέτρου του ενεργού/ μη ενεργού ΑΜΚΑ, που τέθηκε σε λειτουργία στο τέλος του 2025. «Το κράτος πέρασε μια μεγάλη δυσκολία (στα μνημονιακά χρόνια), έμαθε από αυτή και θα το υπερασπιστούμε» ξεκαθάρισε ο υπ. Υγείας, λέγοντας πως ο ρόλος του είναι να «κρατά άμυνα».
Αναφερόμενος στην μεγαλύτερη (ευρωπαϊκή) εικόνα, ο Άδωνις Γεωργιάδης σχολίασε πως η ΕΕ πλήττεται από διαρκώς διογκούμενο έλλειμμα ανταγωνιστικότητας απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα. Ο ίδιος πρόσθεσε πως η Ελλάδα σε σχέση με την πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα δεν είναι Ελβετία, αλλά βρίσκεται στο ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ο υπουργός Υγείας τόνισε πως «δεν υπάρχει ασθενής στην Ελλάδα που να χρειάζεται ένα φάρμακο και να μην το φέρουμε, προσθέτοντας πως για όλους τους ευνόητους λόγους είναι προτιμότερο το φάρμακο να διατίθεται από την θετική λίστα (που αποζημιώνει ο ΕΟΠΥΥ). Τέλος, χαρακτήρισε το ΕΣΥ ανοιχτό και γενναιόδωρο σε σχέση με τα συστήματα υγείας άλλων κρατών και υπογράμμισε πως η ιδιωτική δαπάνη είναι μεγαλύτερη στην Ελλάδα γιατί είναι πολύ εύκολη η πρόσβαση- σε σχέση με άλλα κράτη που εφαρμόζουν gate keeping (με κόφτες και προϋποθέσεις).
ΣΦΕΕ: Μόνο 1 στα 5 νέα καινοτόμα φάρμακα κυκλοφορεί στην Ελλάδα
Από την μεριά των φαρμακοβιομηχάνων ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου παραδέχτηκε ότι στο Υπ. Υγείας γίνεται δουλειά, αλλά διαμαρτυρήθηκε πως στο φάρμακο δεν καταγράφονται αποτελέσματα και πως η αύξηση των επιστροφών απειλεί την βιωσιμότητα του Σ. Υγείας. Όπως τόνισε ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, το Υπ. Υγείας ενίσχυσε την δημόσια φαρμακευτική δαπάνη με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ οι πολλαπλές εκστρατείες πρόληψης που διενεργούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Προλαμβάνω» απαιτούν πρόσθετα κονδύλια για την κάλυψη των θεραπειών που θα προκύψουν από τις νέες διαγνώσεις.
Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου σχολίασε πως η Πολιτεία ασχολείται περισσότερο με την ανακατανομή των επιστροφών, παρά την μείωσή τους και θύμισε ότι από τα 173 φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) κυκλοφορούν στην Ελλάδα τα 45 και μόνο 1 στα 5 νέα καινοτόμα φάρμακα θα έρχεται στη χώρα. Τέλος, υπογράμμισε ότι η φαρμακοβιομηχανία συνεισφέρει περισσότερο από το κράτος στη φαρμακευτική δαπάνη, πως η ακαθάριστη δαπάνη για φάρμακο εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 10,5 δισ. ευρώ και πως αν διατηρηθούν τα ίδια μεγέθη (τη χρηματοδότηση από το κράτος), το clawback θα αυξηθεί κατά επιπλέον 1,5 δισ. ευρώ έως το 2028.
