Με δύο σενάρια βαδίζει προς την έναρξη της σεζόν ο ελληνικός τουρισμός, καθώς παραμένει αμφίβολο το πόσο θα διαρκέσει η γεωπολιτική κρίση. Ακόμα και στο ευνοϊκό για την Ελλάδα σενάριο, βέβαια, τα απόνερα των πληθωριστικών πιέσεων ενδέχεται να ανακόψουν το ανοδικό αφήγημα των τελευταίων ετών - και μάλιστα σε μια χρονιά που ξεκίνησε με θετικούς οιωνούς.
Τα δύο σενάρια για τον ελληνικό τουρισμό
Στο δυσμενές σενάριο, η διατήρηση της έντασης στη Μέση Ανατολή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα θα μπορούσε να επηρεάσει συνολικά τη ζήτηση για ταξίδια στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Η άνοδος του κόστους μετακινήσεων -κυρίως λόγω των καυσίμων- σε συνδυασμό με την αυξημένη αβεβαιότητα, ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για μέρος των ταξιδιωτών, ιδίως εκείνων που προέρχονται από μακρινές αγορές και διαθέτουν υψηλότερους προϋπολογισμούς. Γεγονός που θα καθίστατο επιζήμιο για την χώρα, δεδομένου ότι μέρος των ρεκόρ των τελευταίων ετών στηρίχτηκε στις απομακρυσμένες αγορές και δη στην ενίσχυση των ροών από την αμερικανική αγορά.
Από την άλλη πλευρά, το πιο θετικό σενάριο δεν προϋποθέτει απαραίτητα μείωση της ταξιδιωτικής διάθεσης, αλλά μετατόπισή της. Οι ταξιδιώτες εξακολουθούν να σχεδιάζουν τις διακοπές τους, στρεφόμενοι όμως προς προορισμούς που θεωρούν πιο ασφαλείς. Σε αυτό το πλαίσιο, πιθανές πιέσεις σε ανταγωνιστικές αγορές της Ανατολικής Μεσογείου θα μπορούσαν να κατευθύνουν μέρος της ζήτησης προς την Ελλάδα, με αποτέλεσμα η χώρα μας να ευνοηθεί σε ένα ευρύτερα ασταθές περιβάλλον.
Αισιοδοξία για τις αφίξεις, ανησυχία για τη μέση δαπάνη
Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, δεν αποκλείεται να επηρεαστεί η μέση δαπάνη ανά ταξιδιώτη, καθώς η αύξηση του κόστους - και κυρίως της τιμής των καυσίμων - περιορίζει τα διαθέσιμα κονδύλια των επισκεπτών. Το γεγονός επισφραγίζει και η πρόσφατη έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ταξιδίων βάσει της οποίας, παρότι η διάθεση για ταξίδια παραμένει ακμαία εμφανίζονται αναπροσαρμογές στις συνήθειες των τουριστών. Για την ακρίβεια σύμφωνα με έρευνα της, οκτώ στους δέκα Ευρωπαίους σχεδιάζουν να ταξιδέψουν το επόμενο εξάμηνο - ποσοστό υψηλότερο σε σχέση με πέρυσι. Όμως, η ακρίβεια δείχνει να επηρεάζει τις επιλογές τους: μειώνεται το ποσοστό όσων προγραμματίζουν πολλαπλά ταξίδια, ενώ αυξάνονται όσοι περιορίζονται σε ένα ή δύο. Παράλληλα, καταγράφεται στροφή προς ταξίδια μικρότερης διάρκειας, αλλά και χαμηλότερου προϋπολογισμού, με τη μέση δαπάνη να υποχωρεί αισθητά σε σχέση με τα επίπεδα της προηγούμενης χρονιάς.
Υποχωρεί το αρχικό μούδιασμα στις κρατήσεις
Όσο για τα μέχρι σήμερα δεδομένα για την ελληνική αγορά φαίνεται να εμφανίζουν μια μεικτή εικόνα. Από τη μία πλευρά, σύμφωνα με το Airdata Tracker του ΙΝΣΕΤΕ, ο συνολικός αριθμός προγραμματισμένων αεροπορικών θέσεων για τη θερινή περίοδο ανέρχεται σε 30,5 εκατ., αυξημένος κατά 8,3% σε σύγκριση με το 2025, στοιχείο που αποτυπώνει τη διατήρηση της δυναμικής της χώρας ως προορισμού. Από την άλλη, οι πραγματικές κρατήσεις μέχρι τα τέλη Μαρτίου εμφανίζουν αρνητική μεταβολή στις βασικές αγορές τροφοδότες του ελληνικού τουρισμού: -30,6% για τη Γερμανία, -26,5% για το Ηνωμένο Βασίλειο, -28% για τις ΗΠΑ, ενώ άνω του -30% καταγράφεται σε Ιταλία, Γαλλία και Ολλανδία.
Την ίδια στιγμή παράγοντες του τουρισμού επισημαίνουν ότι ναι μεν δεν υπάρχουν ακυρώσεις, είναι όμως εμφανές ένα «φρένο» στη ροή των κρατήσεων. «Φρένο» που αν διαρκέσει θα μπορούσε να επηρεάσει τις συνολικές επιδόσεις της χρονιάς ή να στρέψει τους τουρίστες σε last minute κρατήσεις - οι οποίες θα συνοδεύονται από προσφορές την ώρα που οι τουριστικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη λειτουργίας. Σε αυτή την περίπτωση, όπως τονίζουν παράγοντες της αγοράς στο insider, η συνθήκη θα μπορούσε να καταστήσει την τελική γραμμή του ισολογισμού του 2026 αρνητική.
Το ενθαρρυντικό σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς είναι ότι το πάγωμα των κρατήσεων που παρατηρήθηκε τις πρώτες εβδομάδες της κρίσης στη Μ. Ανατολή δείχνει να κάμπτεται. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε για παράδειγμα ο κ. Γρηγόρης Τάσιος, Πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Χαλκιδικής σε ημερίδα που διοργάνωσε προ ημερών, στη Θεσσαλονίκη, η Επιτροπή Τουρισμού του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου, η δυναμική των κρατήσεων δείχνει να επανέρχεται. Χάρη και στις προσφορές μάλιστα που έχουν ενεργοποιηθεί εκτιμήθηκε ότι η θερινή περίοδος θα μπορούσε να είναι παρόμοια ή και ελαφρώς ενισχυμένη σε σχέση με πέρυσι, ειδικά για τα μεγάλα ξενοδοχειακά brands που δείχνουν να επηρεάζονται λιγότερο.
Την άποψη αυτή ασπάστηκε και ο κ κ. Roland Gassner, εκπρόσωπος της εταιρίας Travel Data & Analytics στην ίδια εκδήλωση. Όπως ανέφερε, το αρχικό «μούδιασμα» δείχνει να υποχωρεί, τα τουριστικά «πακέτα» και «all inclusive» προϊόντα είναι στο 80% σε σχέση με πέρυσι, ενώ επανέρχονται σε καθεστώς κανονικότητας και οι κρουαζιέρες. Και στην εν λόγω ημερίδα βέβαια, επισημάνθηκε ως αξιοσημείωτη η μείωση της μέσης τουριστικής δαπάνης αλλά και της μέσης διάρκειας παραμονής τόσο τα τελευταία χρόνια, όσο και μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μ. Ανατολή.
Θεαματικές επιδόσεις στην αρχή της χρονιάς
Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι η προαναφερθείσα εικόνα χαράσσεται σε μια χρονιά που ξεκίνησε με υψηλές προσδοκίες, παίρνοντας τη σκυτάλη από ένα ιδιαίτερα ισχυρό 2025 και εμφανίζοντας ακόμη καλύτερες επιδόσεις στο πρώτο τρίμηνο. Να θυμίσουμε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το 2025 αποτέλεσε χρονιά-ρεκόρ, με ταξιδιωτικές εισπράξεις που έφτασαν τα 23,6 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 9,4% σε σχέση με το 2024, ενώ οι αφίξεις ενισχύθηκαν κατά 5,6%.
Η θετική πορεία συνεχίστηκε και στις αρχές του 2026. Τον Ιανουάριο, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 50%, φθάνοντας τα 473,3 εκατ. ευρώ, έναντι 298,7 εκατ. ευρώ έναν χρόνο πριν, ενώ η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση ενισχύθηκε κατά 33,3%, αγγίζοντας το 1,09 εκατ. επισκέπτες. Την ίδια στιγμή, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι σημείωσε σημαντική ανάκαμψη, φτάνοντας τα 430 ευρώ, αυξημένη κατά 19,1% σε σχέση με πέρυσι.
Το ζητούμενο πλέον είναι κατά πόσο η δυναμική αυτή θα καταφέρει να διατηρηθεί μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών και οικονομικών αβεβαιοτήτων, ή αν η φετινή σεζόν θα εξελιχθεί σε ένα ακόμη crash test για την ανθεκτικότητα του ελληνικού τουριστικού μοντέλου.
