Σχέδιο που θα μπορούσε να παραχωρήσει στην Ουκρανία καθεστώς μερικής ιδιότητα μέλους στην ΕΕ ήδη από το 2027, επεξεργάζονται οι Βρυξέλλες καθώς επιχειρούν να ενισχύσουν τη θέση του Κιέβου στη Γηραιά Ήπειρο και να το απομακρύνουν από τη σφαίρα επιρροής της Μόσχας, σύμφωνα με το Politico που επικαλείται δέκα αξιωματούχους και διπλωμάτες, ακολουθώντας πέντε βασικά βήματα.
Τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας και ενώ το Κίεβο πιέζει ώστε η ένταξη στην ΕΕ το 2027 να συμπεριληφθεί σε μια ειρηνευτική συμφωνία με το Κρεμλίνο, η ιδέα - που βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο - θα σηματοδοτούσε μια δραστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ένωση εντάσσει νέα κράτη στους κόλπους της. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει θέση στο τραπέζι της ΕΕ πριν υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την πλήρη άσκηση των προνομίων της ιδιότητας μέλους.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και η ουκρανική κυβέρνηση τονίζουν ότι το αίτημα του Κιέβου για ένταξη είναι επείγον. Η Ρωσία πιθανότατα θα προσπαθήσει να «σταματήσει την πορεία μας προς την ΕΕ», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όταν ρωτήθηκε για τη σημασία της επισημοποίησης της ημερομηνίας ένταξης το 2027. «Για αυτό λέμε να ορίσουμε την ημερομηνία. Γιατί μια συγκεκριμένη ημερομηνία; Επειδή η ημερομηνία θα υπογραφεί από την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία» τόνισε.
Η ιδέα της ΕΕ παραπέμπει στο σχέδιο μιας «Ευρώπης πολλών ταχυτήτων» που έχει προτείνει ο Εμανουέλ Μακρόν και έχει παρουσιάσει επανειλημμένα από τότε που ανέλαβε την προεδρία της Γαλλίας το 2017. Η πιο πρόσφατη εκδοχή του σχεδίου έχει ανεπίσημα χαρακτηριστεί «αντίστροφη διεύρυνση», καθώς ουσιαστικά εντάσσει τις χώρες στην Ένωση στην αρχή της διαδικασίας εκπλήρωσης των κριτηρίων ένταξης και όχι στο τέλος της.
Αξιωματούχοι της ΕΕ αναφέρουν ότι η ιδέα είναι ελκυστική, καθώς θα έδινε στο Κίεβο τον αναγκαίο χρόνο για να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις στους δημοκρατικούς θεσμούς, τη Δικαιοσύνη και το πολιτικό του σύστημα, μειώνοντας παράλληλα τον κίνδυνο να εγκαταλείψει κάθε ελπίδα μελλοντικής ένταξης στην Ένωση και να απομακρυνθεί από τη Δύση. Ωστόσο, σημαντικά εμπόδια παραμένουν, με κυριότερο τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας.
- Βήμα 1: Προετοιμασία της Ουκρανίας με άτυπη καθοδήγηση στις διαπραγματεύσεις των νομικών σταδίων που οδηγούν στην ένταξη (η ΕΕ έχει ήδη παράσχει στην Ουκρανία λεπτομέρειες για 3 από τα 6 διαπραγματευτικά στάδια)
- Βήμα 2: Δημιουργία ΕΕ με μέλη-lite (μορφή περιορισμένης συμμετοχής στην ΕΕ με την ιδέα της «αντίστροφης διεύρυνσης») - Η ιδέα δεν είναι να μειωθούν τα κριτήρια, αλλά να σταλεί ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα σε χώρες των οποίων η ένταξη καθυστερεί λόγω πολέμου ή αντίθεσης από πρωτεύουσες όπως η Βουδαπέστη — όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στη Μολδαβία, την Αλβανία και άλλες.
- Βήμα 3: Να φύγει από την εξουσία ο Όρμπαν (εάν χάσει στις ουγγρικές εκλογές του Απριλίου ο αντίπαλός του, Πέτερ Μάγιαρ, ο συντηρητικός ηγέτης του κόμματος αντιπολίτευσης, θα μπορούσε να αλλάξει στάση απέναντι στην Ουκρανία, δεδομένου ότι πέρυσι είχε υποσχεθεί να θέσει το θέμα σε δημοψήφισμα. Ωστόσο, αν ο Όρμπαν επανεκλεγεί, τότε περνάμε στο βήμα τέσσερα).
- Βήμα 4: Το «χαρτί» Τραμπ - Με την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ έως το 2027 να έχει γραφτεί σε ένα προσχέδιο ειρηνευτικής πρότασης ειρήνης 20 σημείων για το τέλος του πολέμου, η ελπίδα είναι ότι ο Τραμπ μπορεί να καλέσει τη Βουδαπέστη για να επιτευχθεί συμφωνία.
- Βήμα 5: Αν αποτύχουν τα προηγούμενα βήματα, αφαίρεση του δικαιώματος ψήφου της Ουγγαρίας - Αν αποτύχει η διπλωματική επιρροή του Τραμπ, η ΕΕ έχει ακόμα ένα χαρτί να παίξει: Να επαναφέρει στο τραπέζι το Άρθρο 7 της Συνθήκης της ΕΕ κατά της Ουγγαρίας, που εφαρμόζεται όταν μια χώρα θεωρείται ότι κινδυνεύει να παραβιάσει τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης και αποτελεί την πιο σοβαρή πολιτική κύρωση που μπορεί να επιβάλει η ΕΕ, καθώς αναστέλλει τα δικαιώματα ενός κράτους-μέλους, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων του να συμμετέχει στην ένταξη νέων κρατών.
