Μετά από 4 μήνες πολέμου στη Μέση Ανατολή και ακριβώς στον όριο πριν αυτή επεκταθεί και στο β' εξάμηνο του 2026, τα δεδομένα αλλάζει η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν η οποία, όπως τονίζεται στην Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής την οποία υπέβαλε εχθές στη Βουλή ο Διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας «δημιουργεί ελπίδες για τερματισμό των εχθροπραξιών και αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας». Η εξέλιξη αυτή, όπως τονίζεται στην Έκθεση, «υποστηρίζει την πιθανότητα πραγματοποίησης ενός ευνοϊκότερου σεναρίου για την ελληνική οικονομία σε σχέση με την τρέχουσα πρόβλεψη».
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την ΤτΕ, σε αυτό το ευνοϊκότερο σενάριο «ο πληθωρισμός επηρεάζεται ελαφρώς πτωτικά και τα μακροοικονομικά μεγέθη σε πραγματικές τιμές βελτιώνονται σε σύγκριση με την πρόβλεψη αναφοράς, καθώς αναμένεται ταχύτερη μείωση των διεθνών τιμών τόσο του πετρελαίου όσο και του φυσικού αερίου». Ωστόσο, όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, «η πραγματοποίηση του ευνοϊκότερου σεναρίου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνέπεια στην εφαρμογή της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν και την πλήρη αποκατάσταση των ενεργειακών ροών».
Αλλαγή σκηνικού για την τριετία 2026-2028
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το εναλλακτικό αυτό σενάριο, προβλέπεται ότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας θα είναι 2,0% το 2026, 2,1% το 2027 και 2,1% το 2028, ενώ ο πληθωρισμός (βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή) θα διαμορφωθεί σε 3,7% το 2026, 2,5% το 2027 και 2,2% το 2028».
Αν και η πρόβλεψη αυτή είναι οριακά καλύτερη από την τρέχουσα, θα έδειχνε τάση για ταχύτερη αναστροφή των επιπτώσεων του πολέμου στην οικονομία και στην «τσέπη» του καταναλωτή.
Προς το παρόν όμως, το βασικό σενάριο της ΤτΕ παραμένει δυσμενέστερο. Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ρυθμός μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας το 2026 εκτιμάται ότι θα μετριαστεί σε 1,9%, αντανακλώντας την έντονη αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία, λόγω της συνεχιζόμενης γεωοικονομικής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, τη συνακόλουθη επιδείνωση των υποθέσεων για την εξωτερική ζήτηση, το υψηλό κόστος της ενέργειας και τις αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις εν γένει. Η πρόβλεψη αναφοράς υποθέτει σύντομη επίλυση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, χωρίς καταστροφή άλλων ενεργειακών υποδομών και εξομάλυνση της συνεπαγόμενης αβεβαιότητας.
Περαιτέρω πάντως, με αυτά τα δεδομένα, η τρέχουσα πρόβλεψη της ΤτΕ για την τριετία 2026-2028, έχει ως εξής:
- Το 2026 ο γενικός πληθωρισμός (βάσει του ΕνΔΤΚ) προβλέπεται να αυξηθεί σε 3,8%, από 2,9% το 2025. Για το 2027 προβλέπεται επιβράδυνση του πληθωρισμού στο 2,6%, με την προϋπόθεση ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα έχει τελειώσει και οι πληθωριστικές προσδοκίες θα υποχωρήσουν. Το 2028 ο πληθωρισμός προβλέπεται να μειωθεί στο 2,3% λόγω της σημαντικής αναμενόμενης επιβράδυνσης στις συνιστώσες της ενέργειας και των ειδών διατροφής. Εντούτοις, εκτιμάται ότι ο πληθωρισμός το 2028 θα διαμορφωνόταν ακόμη χαμηλότερα, αν δεν υπήρχε η ανάγκη εφαρμογής του διευρυμένου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων της ΕΕ (ETS2) που ασκεί αυξητική επίδραση στις συνιστώσες της ενέργειας και των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών.
- O ρυθμός ανάπτυξης θα παραμείνει κάτω από 2% (σε 1,9%) και το 2026 και το 2027, ανεβαίνοντας σε 2% το 2028, υπό την προϋπόθεση μάλιστα ότι θα αποκλιμακωθεί σύντομα η αβεβαιότητα που σχετίζεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και η ελληνική οικονομία θα εξακολουθήσει να ενισχύεται από τη συνέχιση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, τον διεθνή τουρισμό και τις σταθερές αναπτυξιακές προοπτικές της ευρωζώνης.
Στο διάστημα αυτό, η βασικότερη συνιστώσα της Ανάπτυξης αναμένεται να είναι η ιδιωτική κατανάλωση, ενώ οι επενδύσεις και οι εξαγωγές θα εξακολουθήσουν να συμβάλλουν θετικά. Παρά τις εξωγενείς συνθήκες, η ΤτΕ προβλέπει πως η ιδιωτική κατανάλωση θα αυξάνεται με μέσο ρυθμό 1,9% στη τριετία 2026-2028, λόγω ενίσχυσης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, καθώς προβλέπεται ότι η απασχόληση θα συνεχίσει να αυξάνεται, οι μισθοί θα βελτιώνονται και ο πληθωρισμός μετά το 2026 θα υποχωρήσει σταδιακά – υπό την προϋπόθεση ότι οι πληθωριστικές προσδοκίες και η αβεβαιότητα που ενισχύθηκαν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή δεν θα δημιουργήσουν μόνιμα υψηλό πληθωρισμό.
Παράλληλα, το 2026, οι επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν με ρυθμό 5,5% και θα υποστηριχθούν από την αξιοποίηση των πόρων του RRF, την ισχυρή πιστωτική επέκταση και τις αυξημένες εισροές ξένων άμεσων επενδύσεων. Την περίοδο 2027-28, με το πέρας της περιόδου εφαρμογής του NGEU, ο ρυθμός αύξησης των επενδύσεων αναμένεται να μετριαστεί. Το 2028, στο τέλος της περιόδου πρόβλεψης, προβλέπεται ότι το ποσοστό των επενδύσεων θα ξεπεράσει το 19% του πραγματικού ΑΕΠ.
Επιπλέον, στο -επί του παρόντος ακόμα τουλάχιστον- «βασικό σενάριο» για την οικονομία:
- οι συνολικές εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προβλέπεται ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται με μέσο ρυθμό 2,7% στον χρονικό ορίζοντα της πρόβλεψης, συμβαδίζοντας με την ενισχυμένη ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και την προσδοκώμενη βελτίωση της εξωτερικής ζήτησης μετά το 2026. Ωστόσο, το 2026 η συμβολή του εξωτερικού τομέα συνολικά στο ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα είναι αρνητική λόγω των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή, δεδομένου του υψηλού μεριδίου του πετρελαίου στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, αλλά και εξαιτίας της έντονης επενδυτικής δραστηριότητας, που προκαλεί ταχεία αύξηση των εισαγωγών λόγω του υψηλού εισαγωγικού περιεχομένου των επενδύσεων.
- η παραγωγικότητα της εργασίας για την οικονομία συνολικά θα αυξάνεται κατά μέσο όρο με χαμηλότερους ρυθμούς σε σχέση με τις πραγματικές αμοιβές ανά μισθωτό κατά την περίοδο της πρόβλεψης. Έτσι, αν δεν υπάρξουν αντίστοιχες εξελίξεις και στους εμπορικούς εταίρους της χώρας, τότε οι τάσεις αυτές ενδέχεται να πλήξουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
- το ποσοστό ανεργίας εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 8,2% το 2026, ενώ στη συνέχεια αναμένεται να αποκλιμακωθεί περαιτέρω στο 7,6% το 2028, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας τα επόμενα έτη.
- όσον αφορά το κόστος εργασίας, εκτιμάται ότι για το σύνολο της οικονομίας οι ονομαστικές αμοιβές ανά μισθωτό θα αυξάνονται με υψηλούς ρυθμούς κοντά στο 4,0% ετησίως, κυρίως ως αποτέλεσμα της στενότητας στην αγορά εργασίας.
- για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το έλλειμμά του ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να επιδεινωθεί το 2026, λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή, και να επανέλθει σε πτωτική τροχιά από το 2027 και μετά.
- για το 2026 η εκτιμώμενη άνοδος των εγχώριων επενδύσεων, συνεπικουρούμενων από τα έργα που χρηματοδοτούνται από το ΤΑΑ/RRF, θα συντελέσει στην αύξηση των εισαγωγών επενδυτικών αγαθών και συνεπώς στην επιδείνωση του ισοζυγίου αγαθών. Οι εισροές τόσο από τον ΤΑΑ/RRF κατά το 2026 όσο και από το Πολυετές Δημοσιονομκό Πλαίσιο κατά τα επόμενα έτη θα αντισταθμίσουν σε κάποιο βαθμό τις παραπάνω εξελίξεις.
- η αύξηση των αφίξεων ταξιδιωτών, σε συνδυασμό με την επέκταση της τουριστικής περιόδου, το άνοιγμα σε νέες τουριστικές αγορές και η συνέχιση της δυναμικής στην κρουαζιέρα θα συμβάλουν στην άνοδο των εισπράξεων από ταξιδιωτικές υπηρεσίες από το 2027. Συνολικά, οι εξελίξεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθούν να υπόκεινται σε σημαντικούς κινδύνους, όπως τονίζει στην Έκθεσή της η ΤτΕ.
