Ορόσημο για την Κρήτη αποτελεί το δεύτερο 15νθημερο Δεκεμβρίου, καθώς αποτελεί την περίοδο από την οποία ξεκίνησαν οι ανάγκες για ρεύμα του νησιού να καλύπτονται αποκλειστικά μέσω του διασυνδεδεμένου ηλεκτρικού συστήματος. Ο λόγος είναι πως η διασύνδεση Κρήτη-Αττική λειτουργεί πλέον αδιάλειπτα και στην πλήρη δυναμικότητά της, έπειτα από την ολοκλήρωση όλων των απαιτούμενων δοκιμών. Ως συνέπεια, το έργο ηλεκτροδοτεί πλήρως το νησί μεταφέροντας ηλεκτρική ενέργεια από την ηπειρωτική Ελλάδα, σε συνδυασμό με τη διασύνδεση Κρήτη-Πελοπόννησος, η οποία λειτουργεί από το καλοκαίρι του 2021.
Το γεγονός αυτό σημαίνει πως από το δεύτερο 15νθημερο Δεκεμβρίου δεν λειτουργούν πλέον οι τοπικοί πετρελαϊκοί σταθμοί για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με συνέπεια να έχει πλέον μειωθεί κατακόρυφα το κόστος ηλεκτροδότησης του νησιού. Το γεγονός αυτό, με τη σειρά του, σημαίνει πως έχει αρχίσει να «τρέχει» το όφελος για τους καταναλωτές από την πλήρη διασύνδεση της Κρήτης, μέσω της αποκλιμάκωσης των ποσών που πρέπει να συγκεντρώνονται για τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ).
Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, η πλήρης διασύνδεση της Κρήτης θα «μεταφραστεί» σε όφελος για όλους τους καταναλωτές, από την εξοικονόμηση των ΥΚΩ, της τάξης των 400-600 εκατομμυρίων ευρώ κάθε χρόνο. Υπενθυμίζεται ότι χάρη στις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) υποστηρίζεται κατά κύριο λόγο η ασφάλεια εφοδιασμού των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών και γίνεται εφικτή η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στους καταναλωτές τους, με τιμολογήσεις ίδιες με αυτές του διασυνδεδεμένου συστήματος.
Η «ταυτότητα» του Κρήτη-Αττική
Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Αττικής αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα που υλοποιήθηκαν ποτέ στην Ελλάδα και συνιστά ορόσημο για την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας. Πρόκειται για τη λεγόμενη «μεγάλη» διασύνδεση της Κρήτης, η οποία συμπληρώνει το Κρήτη–Πελοπόννησος και εξαλείφει οριστικά την ηλεκτρική απομόνωση του νησιού.
Το έργο ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 2020 και υλοποιήθηκε από τη θυγατρική του ΑΔΜΗΕ, «Αριάδνη Interconnection». Οι εργασίες υλοποίησής του έφτασαν στο τέλος τους τον Δεκέμβριο του 2024, δηλαδή μόλις 4,5 χρόνια από τη συμβασιοποίησή του. Η «επίδοση» αυτή αποτελεί πρωτιά για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, καθώς για να υλοποιηθούν ανάλογα έργα σε άλλες χώρες της «Γηραιάς Ηπείρου», χρειάστηκε αισθητά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Με προϋπολογισμό που υπερβαίνει το 1,1 δισ. ευρώ, η «μεγάλη» διασύνδεση χρησιμοποιεί την τεχνολογία αιχμής συνεχούς ρεύματος διπολικής σχεδίασης και ονομαστικής ισχύος (2x500MW) καθώς και Voltage Source Converter (VSC) στους Σταθμούς Μετατροπής. Υψηλή θέση έχει όμως και στον διεθνή χάρτη των διασυνδέσεων, καθώς συγκαταλέγεται στις 3 βαθύτερες διασυνδέσεις παγκοσμίως, ενώ κατατάσσεται στην κορυφή όσον αφορά της μεταφορική ικανότητα ισχύος σε νησιωτικό σύστημα (1.000MW) μαζί με τη διασύνδεση της Σαρδηνίας.
Την ίδια στιγμή, η υλοποίηση του έργου καταδεικνύει διεθνώς το γεγονός ότι η χώρα μας έχει αποκτήσει την τεχνική επάρκεια για να υλοποιεί ανάλογα πρότζεκτ. Επομένως, βάζει τον ΑΔΜΗΕ στον διεθνή «χάρτη» για την κατασκευή παρόμοιων έργων και ηλεκτρικών λεωφόρων.
Τον Οκτώβριο επίσημα «στην πρίζα» η Κρήτη
Κανονικά, η πλήρης διασύνδεση της Κρήτης θα σήμαινε ότι θα έπρεπε το νησί και τυπικά να ενταχθεί στο διασυνδεμένο σύστημα, δίνοντας «τίτλους τέλους» στο μεταβατικό καθεστώς του ημι-αυτόνομου νησιωτικού συστήματος στο οποίο ανήκει τώρα. Ημι-αυτόνομο γιατί μέχρι τώρα το νησί κάλυπτε ένα μέρος των αναγκών του από την ηπειρωτική Ελλάδα (μέσω του Κρήτη-Πελοπόννησος) και το υπόλοιπο με τις τοπικές ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες.
Πρακτικά το νησί είναι πλέον μέρος του διασυνδεδεμένου συστήματος, επομένως στο τέλος του 2025 θα μπορούσαν να γραφτούν τίτλοι τέλους στο ημι-αυτόνομο καθεστώς – όπως και προγραμματιζόταν. Ωστόσο, το μεταβατικό αυτό καθεστώς έχει παραταθεί μέχρι την 1η Οκτωβρίου 2026, ώστε να μπορέσουν να παραμείνουν σε επιφυλακή («ψυχρή εφεδρεία») οι τοπικοί πετρελαϊκοί σταθμοί, για να λειτουργήσουν αν παρουσιαστεί βλάβη σε κάποιο από τα δύο καλώδια.
Αυτό θα συνέβαινε μόνο αν η ένταξη της Κρήτης στο ηπειρωτικό σύστημα συνοδευόταν με την ενεργοποίηση του μηχανισμού ψυχρής εφεδρείας εκτάκτων αναγκών για τις συμβατικές μονάδες του νησιού. Ο μηχανισμός αυτός προγραμματιζόταν να είναι έτοιμος μέχρι το τέλος του 2025, ώστε να ενεργοποιηθεί με τους «τίτλους τέλους» του ημι-αυτόνομου συστήματος. Καθώς αυτό δεν επετεύχθη, αποφασίστηκε να παραταθεί το μεταβατικό καθεστώς για την Κρήτη, ώστε να υπάρξει επαρκής χρόνος για να θεσπιστεί το σχήμα στήριξης (για το οποίο χρειάζεται να προηγηθούν διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν).
Όπως προαναφέρθηκε, η παράταση είναι τυπική, υπό την έννοια ότι δεν καθυστερεί τη μείωση του κόστους ηλεκτροδότησης της Κρήτης και, επομένως, το όφελος για τους καταναλωτές. Για να υλοποιηθεί η χρονική μετάθεση, έχει υπάρξει απόφαση της ΡΑΑΕΥ που μεταφέρει στην 1η Οκτωβρίου τη «δήλη ημέρα» έναρξης της εμπορικής λειτουργίας του Κρήτη-Αττική, ενώ στην πορεία θα υπάρξει και νομοθετική ρύθμιση από το ΥΠΕΝ.
