Μια νέα «σελίδα» για το project του «Κάθετου Διαδρόμου» αναμένεται να αποτελέσει η σημερινή δημοπρασία για την δέσμευση δυναμικότητας με την κρίσιμη «ποιοτική διαφορά» έναντι όλων των προηγούμενων δημοπρασιών να αποτελούν οι μειωμένες ταρίφες που συμφώνησαν προ μηνών οι Διαχειριστές κατά μήκος της διαδρομής, τα νέα προϊόντα μακράς διάρκειας, καθώς και εσχάτως οι αναβαθμισμένες συμφωνίες που ανακοίνωσε η Atlantic SEE LNG και συνιστούν ένα σαφές «σήμα» στήριξης από την αγορά επί του όλου εγχειρήματος.
Ως γνωστόν, σήμερα Δευτέρα 6 Ιουλίου προγραμματίζεται να λάβει χώρα η δημοπρασία για την δέσμευση δυναμικότητας κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου με τις βασικές εκτιμήσεις να «αισιοδοξούν» για τα αποτελέσματα της διαδικασίας, δίνοντας περαιτέρω ώθηση στο όλο project να κατοχυρωθεί ως βασική εναλλακτική για την προμήθεια της των Βαλκανίων μέχρι και την Ουκρανία.
Κρίσιμο πρώτο βήμα η σημερινή δημοπρασία
Ειδικότερα, όπως είχε αναφέρει ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΠΑ Εμπορίας Κωνσταντίνος Ξιφαράς σε σχετική εκδήλωση προ ημερών, έχει «κλειδώσει» η συμμετοχή της ελληνικής εταιρείας στη δημοπρασία που μαζί με την παρουσία της βουλγαρικής Bulgargaz, η δέσμευση δυναμικότητας αναμένεται να φτάσει το 30-50% της δημοπρατούμενης δυναμικότητας μέσω Σιδηρόκαστρου.
Σημειώνεται ότι η συνολική δυναμικότητα που βγαίνει προς δημοπράτηση ανέρχεται στις 100 Γιγαβατώρες, με πιθανούς αποδέκτες, πέρα της Βουλγαρίας, τη Ρουμανία και την Ουκρανία, δεδομένου ότι με βάση το νέο καθεστώς, η παράδοση ποσοτήτων μπορεί να πραγματοποιηθεί σε όλα τα σημεία εξόδου κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου που εκκινεί από την Ελλάδα για να διασχίσει τις Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και να καταλήξει στην Ουκρανία.
Αν και οι ποσότητες που φαίνεται σίγουρα ότι θα δεσμεύσουν οι δύο προαναφερόμενες εταιρείες (30-50 GWh) δεν θεωρούνται ιδιαίτερα μεγάλες, η φετινή περίοδος αντιμετωπίζεται ως προπαρασκευαστική ενόψει της χρονιάς αερίου 2027-2028, όταν και το ρωσικό αέριο θα έχει εκλείψει παντελώς από την ευρωπαϊκή αγορά με βάση όσα προβλέπει το σχετικό σχέδιο απεξάρτησης που έχει εγκρίνει η Κομισιόν και τα κράτη-μέλη.
Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές και κατέδειξε μεταξύ άλλων, η Διοίκηση της Atlantic SEE LNG (κοινοπραξία του Ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας) με Διευθύνοντα Σύμβουλο τον Αλέξανδρο Εξάρχου και Πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Ξιφαρά, σε σχετική εκδήλωση, η σημερινή δημοπρασία διατηρεί ισχυρό συμβολισμό με το έργο πλέον να αποκτά χειροπιαστή εμπορική και γεωπολιτική βάση, όταν αντιμετωπιζόταν μέχρι πριν λίγους μήνες ως μη επιτεύξιμο.
Μακροχρόνια συμβόλαια
Σε αυτό επέδρασε καταλυτικά η επικαιροποίηση της συμφωνίας της ATLANTIC SEE LNG με την Venture Global για διπλασιασμό των προβλεπόμενων ποσοτήτων με έναρξη ισχύος από το 2030 και για διάστημα 20 ετών.
Η Atlantic SEE διαθέτει πλέον δύο συμφωνίες off-take με Αλβανία και Βοσνία, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την προμήθεια 1,5 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως αμερικανικού LNG από το 2030. Από τις ποσότητες αυτές, το 1 δισ. κυβικά μέτρα αφορά την Αλβανία κα τα υπόλοιπα 500 εκατ. κυβικά μέτρα τη Βοσνία, ενώ οι σχετικές συμφωνίες που είχαν υπογραφεί από την AKTOR LNG USA μεταβιβάζονται στην Atlantic SEE.
Για την Αλβανία, η μεταφορά θα πραγματοποιείται μέσω του αγωγού TAP, όπου η ΔΕΠΑ έχει εξασφαλίσει εδώ και χρόνια μεταφορική ικανότητα 1 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Για τη Βοσνία, η τροφοδοσία θα γίνεται μέσω του τερματικού σταθμού LNG της νήσου Krk στην Κροατία.
Κρίσιμο στοιχείο της συμφωνίας με τη Venture Global αποτελεί η δυνατότητα διοχέτευσης των ποσοτήτων σε άλλους πελάτες, εφόσον οι αρχικοί αγοραστές αδυνατούν να τις απορροφήσουν. Επί της ουσίας μπορεί να ασκεί trading οπουδήποτε. Η πρόβλεψη αυτή, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα αξιοποίησης των spot αγορών όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, ενισχύει σημαντικά την εμπορική ευελιξία του σχήματος.
Η διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας
Αξίζει να σημειωθεί, όπως είχε επισημάνει σχετικά στο πλαίσιο της ίδιας εκδήλωσης, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ότι το project του Κάθετου Διαδρόμου είναι άμεσα συνυφασμένο με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, δεδομένης της επικείμενης κατάργησης του ρωσικού αερίου, γεγονός που προσδίδει πρόσθετα «credits» στην όλη προσπάθεια.
Χαρακτηριστικά, ο Υπουργός είχε υπογραμμίσει ότι η εργαλειοποίηση της ενέργειας από τη Ρωσία, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, απέδειξε με τον πλέον σαφή τρόπο πως η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται στενά ως ζήτημα επάρκειας ποσοτήτων.
Όπως σημείωσε, ασφάλεια σημαίνει σταθερότητα, συνοχή και δυνατότητα πρόσβασης σε ενέργεια που είναι ταυτόχρονα αξιόπιστη και προσιτή. «Δεν είναι ασφάλεια, αν δεν είναι φθηνή και σταθερή», όταν το βασικό μήνυμα που εξέπεμψε με τον ίδιο να επισημαίνει ότι η Ευρώπη πλήρωσε τελικά πολύ ακριβά την προηγούμενη εξάρτησή της από το φθηνό ρωσικό αέριο.
Στην «ημερήσια διάταξη» η γεωγραφική επέκταση
Υπό αυτό το πρίσμα, οι διεργασίες και συζητήσεις για την περαιτέρω ωρίμανση του project του Κάθετου Διαδρόμου συνεχίζουν αμείωτες με το επόμενο «task» να περιλαμβάνει, όπως έχει γράψει το insider.gr, την επέκταση του σχεδίου σε νέες χώρες της περιοχής όπως είναι η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία.
Οι ποσότητες που εξακολουθούν να διοχετεύονται σήμερα στην ευρύτερη περιοχή μέσω TurkStream εκτιμώνται από κυβερνητικές πηγές σε περίπου 15 έως 18 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως και θα πρέπει να αντικατασταθούν καθώς οι ρωσικές ροές μέσω αγωγών οδεύουν προς πλήρη τερματισμό έως το φθινόπωρο του 2027. Η πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου, που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, την Ουγγαρία και τη Σερβία, φιλοδοξεί ακριβώς να δημιουργήσει μια ενιαία διαδρομή μεταφοράς μη ρωσικού αερίου προς αγορές περίπου 100 εκατομμυρίων πολιτών.
