Οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά και οι ΗΠΑ φαίνεται να έχουν αφήσει τα… κλειδιά στο Ιράν.
Η αισιοδοξία για μια άμεση ειρηνευτική συμφωνία έχει περάσει από σαράντα κύματα, και πλέον οι ελπίδες για γρήγορη αποκατάσταση των ροών ενέργειας εξασθενούν εκ νέου, οδηγώντας τις τιμές του πετρελαίου ξανά πάνω από τα 100 δολάρια. Επίσης, παρά το γεγονός ότι η κατάπαυση του πυρός παραμένει σε ισχύ, συνεχίζει να αυξάνεται η ανάγκη άντλησης από τα αποθέματα. Κι όσο δεν διαφαίνεται κάποια συμφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, οι αγορές είναι πιθανό να στρέψουν ακόμα πιο έντονα την προσοχή τους στην πορεία των αποθεμάτων.
Πρόσφατα, η UBS σχολίαζε ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου βρίσκονται κοντά σε χαμηλά 10ετίας και συνεχίζουν να μειώνονται, κάτι που σε ορισμένες περιοχές του κόσμου μπορεί να οδηγήσει σε αγορές πανικού (panic buying).
Σύμφωνα με εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών, ακόμα κι αν η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών αρχίσει σταδιακά να αποκαθίσταται από τον Ιούνιο, τα αποθέματα πετρελαίου στις χώρες του ΟΟΣΑ θα υποχωρήσουν σημαντικά, ενώ η απομείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων αναμένεται να διαμορφωθεί για το β’ τρίμηνο στα 8,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά μέσο όρο.
Νέες εκτιμήσεις
Ένα μέρος της αγοράς εξακολουθεί να διατηρεί την προσδοκία ότι οι ενεργειακές ροές θα αρχίσουν σύντομα να αποκαθίστανται. Η Goldman Sachs στο βασικό της σενάριο προβλέπει σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας προς τα τέλη Ιουνίου, σενάριο που θα κρατήσει τιμές του Brent σταθερές βραχυπρόθεσμα και θα επιτρέψει να κινηθούν σταδιακά χαμηλότερα προς τα 90 δολάρια το βαρέλι έως το τέλος του έτους. Ωστόσο, οι αναλυτές της GS επισημαίνουν ότι οι υφιστάμενοι κίνδυνοι εξακολουθούν να «δείχνουν» προς πιο αρνητικές εξελίξεις, με υψηλότερες τιμές πετρελαίου και μεγαλύτερες επιπτώσεις στην οικονομία.
Στο ίδιο μήκος κύματος και οι αναλυτές της ING, το βασικό σενάριο των οποίων προβλέπει μερική ανάκαμψη των ροών πετρελαίου στο υπόλοιπο του β’ τριμήνου και επιστροφή σε πιο φυσιολογικά επίπεδα στο γ’ τρίμηνο. Υπό αυτή την υπόθεση, το Brent θα κινηθεί κατά μέσο όρο στα 104 δολάρια το βαρέλι στο β’ τρίμηνο, πριν υποχωρήσει στα 92 δολάρια στο δ’ τρίμηνο. Δεν παραλείπουν όμως να τονίσουν πως κάθε ημέρα που περνά χωρίς λύση στο αδιέξοδο του Ορμούζ, είναι σαφές ότι αυξάνεται η πιθανότητα ενός πολύ πιο επιθετικού σεναρίου για την αγορά.
Προσωρινή ανακούφιση
Μέχρι στιγμής, ορισμένοι θεμελιώδεις παράγοντες έχουν συμβάλει στο να συγκρατηθούν οι τιμές του πετρελαίου. Οι πετρελαϊκές εισαγωγές της Κίνας έχουν μειωθεί σημαντικά, ενώ οι εξαγωγές πετρελαίου των ΗΠΑ κατέγραψαν αλλεπάλληλα ιστορικά υψηλά τον Απρίλιο, μετριάζοντας μέρος των ανοδικών πιέσεων.
Πρόκειται όμως, όπως σχολιάζουν αναλυτές, για προσωρινού χαρακτήρα «βαλβίδες εκτόνωσης». Η Κίνα καλύπτει την πτώση των εισαγωγών της μέσω αποθεμάτων, ενώ και η αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών στηρίζεται σε αποθέματα και όχι σε πραγματική αύξηση της παραγωγής.
Ένας ακόμη παράγοντας που συγκρατεί την περαιτέρω άνοδο των τιμών του πετρελαίου είναι ότι έχει ήδη αρχίσει να εμφανίζεται «καταστροφή ζήτησης». Εάν τα Στενά παραμείνουν κλειστά, η ζήτηση θα πρέπει να προσαρμοστεί περαιτέρω στη χαμηλότερη προσφορά.
Δύσκολη απάντηση
Το ερώτημα-κλειδί είναι, αν τα τρέχοντα επίπεδα τιμών επαρκούν για να καλύψουν το έλλειμμα προσφοράς, μέσω μείωσης της ζήτησης, ή αν θα χρειαστεί να δούμε ακόμα υψηλότερες τιμές στο πετρέλαιο προκειμένου το ισοζύγιο να ισορροπήσει.
Η απάντηση δεν είναι εύκολη και εμπεριέχει υψηλή αβεβαιότητα. Όπως εξηγεί σε ανάλυσή της η Commerzbank, η ζήτηση για πετρέλαιο καθορίζεται από πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν ταυτόχρονα τη συμπεριφορά των καταναλωτών και δεν επιτρέπουν να απομονωθεί εύκολα η επίδραση των τιμών.
Πάντως οι οικονομολόγοι της Commerzbank υπολογίζουν ότι, με την τιμή του Brent στα 110 δολάρια το βαρέλι, η μείωση της ζήτησης θα μπορούσε να φτάσει μεταξύ 4-10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Σε επίπεδα δηλαδή που δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν την απώλεια προσφοράς. Μάλιστα, όπως λένε, είναι πιθανό η πραγματική επίδραση να βρίσκεται πιο κοντά στο χαμηλότερο άκρο αυτού του εύρους. Αναγνωρίζοντας ότι το εύρος είναι μεγάλο, και ότι παλαιότερα μοντέλα ήταν προσαρμοσμένα σε αυξημένο, σε σχέση με σήμερα, βαθμό εξάρτησης της οικονομίας από το πετρέλαιο, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η πτώση στην ημερήσια ζήτηση είναι περίπου 5 εκατ. βαρέλια, σε ορίζοντα ενός έτους.
Βεβαίως, πέραν της καθαρής επίδρασης των τιμών, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και το λεγόμενο εισοδηματικό αποτέλεσμα, καθώς οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα και εντείνουν την κάμψη της ζήτησης.
Σε περίπτωση παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, αυτά τα μεγέθη δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τη μείωση της προσφοράς. Βραχυπρόθεσμα, το έλλειμμα μπορεί να περιοριστεί μέσω χρήσης αποθεμάτων ή με επιλεκτικές εξαιρέσεις πλοίων από τον αποκλεισμό. Όμως σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα, αυτές οι λύσεις εξαντλούνται και η ζήτηση θα πρέπει να υποχωρήσει περαιτέρω. Σε αυτή την περίπτωση, το βασικό εργαλείο προσαρμογής παραμένει ο μηχανισμός των τιμών.
Είναι πιθανό να απαιτηθεί νέα, σημαντική άνοδος των τιμών του πετρελαίου, η οποία ασφαλώς θα επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομία και θα ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Το συμπέρασμα της Commerzbank είναι ότι οι τιμές θα έπρεπε να κινηθούν αισθητά πάνω από τα πρόσφατα υψηλά των 125 δολαρίων, ώστε να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
