Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να υπόσχεται ένα γρήγορο τέλος στον πόλεμό του κατά του Ιράν, ωστόσο οι πολιτικές επιπτώσεις θα συνεχιστούν πολύ μετά το τέλος των εχθροπραξιών.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ υποβαθμίζουν την απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και της βενζίνης που προκύπτει από τη διακοπή των μεταφορών αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας σημαντικής θαλλάσιας οδού.
«Η πρόσφατη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου είναι προσωρινή και αυτή η επιχείρηση θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου μακροπρόθεσμα», δήλωσε η γραμματέας Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ στους δημοσιογράφους την Τρίτη, αναφερόμενη στις επιθέσεις κατά του Ιράν. Ο Υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι διαταραχές των τιμών θα διαρκέσουν «εβδομάδες, όχι μήνες», καθώς η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων συνεχίζει να παρουσιάζει προβλήματα στο Στενό.
Ωστόσο, οι αναλυτές λένε ότι η διαταραχή έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, γεγονός που απειλεί να διατηρήσει υψηλότερες τιμές καυσίμων μέχρι και τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Ακολουθούν πέντε λόγοι για τους οποίους οι υψηλές τιμές του πετρελαίου μπορεί να συνεχιστούν:
Είναι ένα φυσικό πρόβλημα
Ο πόλεμος με του Ιράν έχει ήδη διαταράξει τις ενεργειακές αγορές της περιοχής του Κόλπου τόσο σημαντικά που μια γρήγορη ανάκαμψη δεν είναι πλέον δυνατή, δήλωσε ο Άνας Αλχατζί, ειδικός στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
Ένας αυξανόμενος αριθμός δεξαμενόπλοιων έχει συγκεντρωθεί και στις δύο πλευρές των Στενών του Ορμούζ, το οποίο ουσιαστικά έχει κλείσει για περισσότερο από μία εβδομάδα, και θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες για να ομαλοποιηθεί η κατάσταση. Στη συνέχεια, θα χρειαστεί να επανεκιννήσει η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου σε έναν αυξανόμενο αριθμό χωρών της Μέσης Ανατολής που έχουν πλέον κλείσει, συμπεριλαμβανομένων του Κατάρ, του Μπαχρέιν, του Ιράκ και της Σαουδικής Αραβίας. Ορισμένες από τις ζημιές από τις ιρανικές επιθέσεις, όπως αυτές στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου του Κατάρ, δεν μπορούν να επισκευαστούν εύκολα, είπε.
«Ο τερματισμός του πολέμου δεν σημαίνει τερματισμό της κρίσης», αναφέρει ο Αλχάτζι. «Έχουμε χώρες που κυριολεκτικά σταμάτησαν την παραγωγή επειδή οι αποθήκες τους είναι γεμάτες. Η επαναφορά αυτού του πετρελαίου σε επίπεδο προ κρίσης απαιτεί χρόνο. Για το υγροποιημένο φυσικό αέριο ειδικότερα, χρειάζεται πολύς χρόνος», τόνισε.
Χρειάζονται δύο για να χορέψουν
Ο Τραμπ μπορεί να ξεκίνησε τον πόλεμο, ωστόσο δεν έχει την δύναμη να τον τερματίσει μονομερώς.
Οι Ιρανοί δεν έχουν δηλώσει δημόσια ότι θα συμφωνήσουν γρήγορα να σταματήσουν τις επιθέσεις τους. Την τελευταία εβδομάδα, έχουν ολοένα και περισσότερο στοχεύσει τις ενεργειακές υποδομές της περιοχής, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική αύξηση των τιμών του πετρελαίου και μια μεγαλύτερη περίοδο αβεβαιότητας εάν συνεχιστούν.
Απαντώντας στα σχόλια του Τραμπ, ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Αλί Μοχάμεντ Ναϊνί, δήλωσε την Τρίτη στα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι «το Ιράν θα καθορίσει πότε θα τελειώσει ο πόλεμος».
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι γνωρίζουν πολύ καλά την πολιτική πίεση που αντιμετωπίζει ο Τραμπ στο εσωτερικό, όσο οι τιμές του φυσικού αερίου στα πρατήρια παραμένουν υψηλές. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σεγέντ Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η άνοδος των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου έδειξε ότι το καθεστώς δεν θα συνθηκολογήσει εάν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίσουν να στοχεύουν τις πετρελαϊκές υποδομές.
«Εννέα ημέρες μετά την Επιχείρηση Επικό Λάθος, οι τιμές του πετρελαίου έχουν διπλασιαστεί, ενώ όλα τα εμπορεύματα εκτοξεύονται στα ύψη», έγραψε στο X. «Γνωρίζουμε ότι οι ΗΠΑ συνωμοτούν εναντίον των πετρελαϊκών και πυρηνικών εγκαταστάσεών μας με την ελπίδα να περιορίσουν το τεράστιο πληθωριστικό σοκ. Το Ιράν είναι πλήρως προετοιμασμένο. Και εμείς, επίσης, έχουμε πολλές εκπλήξεις».
Θα μπορούσε να γίνει χειρότερο
Την Τρίτη εμφανίστηκαν ενδείξεις ότι το Ιράν άρχισε να τοποθετεί ναρκοπέδια στο Στενό του Ορμούζ, μια σημαντική κλιμάκωση που θα μπορούσε να δυσκολέψει σημαντικά τις προσπάθειες επανέναρξης των ενεργειακών μεταφορών — περίπου 20% των ημερήσιων παγκόσμιων αποστολών ενέργειας περνούν από την περιοχή, σύμφωνα με το CBS News.
Η πιθανή ναρκοθέτηση του Στενού, σε συνδυασμό με όλες τις ζημιές στις υποδομές και την στασιμότητα της παραγωγής, σημαίνει ότι θα μπορούσε να περάσει πολύς καιρός πριν οι αγορές ενέργειας επιστρέψουν σε φυσιολογικά επίπεδα, δήλωσε ο Ρόρι Τζόνστον, αναλυτής πετρελαίου και συντάκτης του ενημερωτικού δελτίοθ "Commodity Context".
«Αυτή η κρίση θα συνεχίσει να επιδεινώνεται μέχρι να ξαναρχίσει η κανονική κυκλοφορία μέσω του Στενού και, σε αυτό το στάδιο, ακόμη και αν η σύγκρουση τελείωνε σήμερα και τα δεξαμενόπλοια επέστρεφαν στο 100% της ροής του Ορμούζ, θα χρειαστούν μήνες για να επιστρέψει σε κάτι που μοιάζει με κανονικότητα», έγραψε στο X.
Όσο περισσότερο παραμένει ουσιαστικά κλειστό το Στενό, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ο κόσμος να οδηγηθεί σε βαθιά ύφεση, δήλωσε ο Γκρεγκ Πρίντι, ειδικός στις διαταραχές των ενεργειακών αγορών που εργάστηκε στην Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του Τζορτζ Μπους.
Όπως είπε, θα χρειαστεί περισσότερο από ένας μήνας για να επιστρέψει η κατάσταση στο φυσιολογικό ακόμη κι αν ο πόλεμος σταματούσε σήμερα, ωστόσο δεν θα υπάρξει «κανονική κίνηση δεξαμενόπλοιων όσο το Ιράν έχει όπλα για να επιτίθεται σε αυτά».
Ο Πρίντι, που σήμερα είναι ανώτερος ερευνητής στο συντηρητικό Center for the National Interest, δήλωσε ότι αν η σημερινή μείωση της προσφοράς διαρκέσει άλλες επτά εβδομάδες, θα προκαλέσει τόσο μεγάλη παγκόσμια οικονομική συρρίκνωση ώστε να δημιουργήσει «πιθανότατα τη χειρότερη ύφεση που έχει δει κανείς από τη δεκαετία του 1930».
Δεν είναι μόνο οι νάρκες
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές από το Ιράν και ενδεχομένως από άλλες ομάδες αυξάνονται καθημερινά και έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν μακροχρόνιες ζημιές.
Την Τετάρτη, το Ιράν επιτέθηκε και κατέστρεψε μια μεγάλη εγκατάσταση αποθήκευσης πετρελαίου στο Ομάν.
Τρία πλοία χτυπήθηκαν κοντά στο Στενό του Ορμούζ την ίδια ημέρα, συμπεριλαμβανομένου ενός πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σημαία Ταϊλάνδης, για το οποίο η ιρανική κυβέρνηση ανέλαβε την ευθύνη, λέγοντας ότι "επέμενε παράνομα να περάσει από το Στενό του Ορμούζ".
Την Τετάρτη, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι τα πετρελαιοφόρα θα πρέπει να αρχίσουν να διέρχονται από το στενό άνοιγμα παρά τους κινδύνους.
«Νομίζω ότι θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν το στενό», είπε ο Τραμπ. «Κοιτάξτε, καταστρέψαμε σχεδόν όλα τα πλοία τους σε μια νύχτα».
Οι Δημοκρατικοί γερουσιαστές που παρακολούθησαν μια απόρρητη ενημέρωση για τον πόλεμο την Τρίτη δήλωσαν ότι η κυβέρνηση δεν έχει σχέδιο να ανοίξει ξανά το στενό.
«Αυτή τη στιγμή, δεν ξέρουν πώς να το ανοίξουν με ασφάλεια», έγραψε ο γερουσιαστής του Κονέκτικατ Κρις Μέρφι στο X. «Κάτι που είναι ασυγχώρητο, επειδή αυτό το μέρος της καταστροφής ήταν 100% προβλέψιμο».
Δεν είναι μόνο το Ιράν
Ενώ η κυβέρνηση απειλεί την ιρανική κυβέρνηση με σοβαρές συνέπειες εάν επιτεθεί σε πλοία που κινούνται στο Στενό του Ορμούζ, δεν είναι ο μόνος εχθρικός παράγοντας στην περιοχή που μπορεί να μπλοκάρει αυτή τη σημαντική ναυτιλιακή διαδρομή.
Υπάρχουν πολλές αποσχιστικές ομάδες στην περιοχή που δεν συνδέονται με την ιρανική κυβέρνηση, αλλά είναι εξοργισμένες που ο ηγέτης τους σκοτώθηκε και θέλουν εκδίκηση, σημείωσε ο Αλχάτζι, ειδικός στην αγορά ενέργειας.
Ο εκλιπών Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δεν ήταν μόνο ο ηγέτης του Ιράν, αλλά και των Σιιτών Μουσουλμάνων γενικότερα, και είχε υποστηρικτές σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων της Υεμένης, της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράκ, του Κουβέιτ, του Πακιστάν, του Αφγανιστάν και άλλων περιοχών, σημείωσε.
Αυτό έχει δημιουργήσει ένα ευρύτερο δίκτυο ομάδων που είναι πρόθυμες να επιτεθούν σε πετρελαϊκά συμφέροντα στην περιοχή, είπε, και υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί ήδη να προετοιμάζουν επιθέσεις. Φθηνά drones θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να προκαλέσουν ζημιές σε πετρελαιοφόρα πολλών εκατομμυρίων δολαρίων.
«Είναι θυμωμένοι επειδή ο ηγέτης τους σκοτώθηκε», είπε ο Αλχάτζι. «Η τεχνολογία τα τελευταία 15 χρόνια έχει προχωρήσει σε βαθμό που είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει ζημιές πολλών εκατομμυρίων δολαρίων με 500 δολάρια» τόνισε.
