Η επιστροφή από τις διακοπές αποτελεί μια μελαγχολική περίοδο, που στρεσάρει τον οργανισμό, καθώς από την ξεγνοιασιά, την χαλάρωση, τις ατελείωτες ώρες στην παραλία και τις δροσερές βουτιές στη θάλασσα, επιστρέφουμε στην εργασιακή ρουτίνα και στο χάος της μεγαλούπολης. Στην διάρκεια αυτών των ξέγνοιαστων ημερών ή εβδομάδων που προηγήθηκαν υιοθετήσαμε συνήθειες που κάνουν καλό στην υγεία, όπως να τρώμε πιο υγιεινά, να αθλούμαστε (με κολύμβηση, περπάτημα, σπορ της παραλίας), να εκτονώνουμε το συσσωρευμένο στρες και να κοιμόμαστε το μεσημέρι. Όλα αυτά «χτίζουν» μια ωφέλιμη παρακαταθήκη, που δεν χρειάζεται να την χάσουμε επιστρέφοντας στην πόλη.
Όπως επισημαίνει ο ψυχίατρος - ψυχοθεραπευτής Δημήτρης Οικονόμου, οι διακοπές δεν είναι απλώς μια διακοπή από την εργασία. Αποτελούν μια περίοδος κατά την οποία ο οργανισμός και ο ψυχισμός μας έχουν την ευκαιρία να απομακρυνθούν από τη συνεχή πίεση της καθημερινότητας, να αλλάξουν ρυθμό και να ανακτήσουν δυνάμεις.
Το πρόβλημα συχνά αρχίζει με την επιστροφή. Μέσα σε λίγες ημέρες ξαναβρισκόμαστε αντιμέτωποι με υποχρεώσεις, εκκρεμότητες, αυξημένο κυκλοφοριακό πρόβλημα στους δρόμους, τηλέφωνα, ηλεκτρονικά μηνύματα και απαιτητικά ωράρια. Έτσι δημιουργείται η αίσθηση ότι η ξεκούραση των διακοπών εξαφανίστηκε σχεδόν αμέσως-σαν να σβήστηκε πατώντας ένα πλήκτρο delete.
Δίνουμε στον εαυτό μας ένα μεταβατικό διάστημα να προσαρμοστεί
Στην πραγματικότητα η επιστροφή χρειάζεται ένα μεταβατικό διάστημα, όπως υπογραμμίζει ο ειδικός. Δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε από τον εαυτό μας να περάσει μέσα σε λίγες ώρες από την ανεμελιά των διακοπών στους εντατικούς ρυθμούς της καθημερινότητας.
Όπου είναι δυνατόν, βοηθά να αφήσουμε ένα μικρό χρονικό περιθώριο προσαρμογής πριν επιστρέψουμε στην πλήρη ένταση. Και τις πρώτες ημέρες χρειάζεται να αποφύγουμε την παγίδα να προσπαθήσουμε να καλύψουμε όλες τις εκκρεμότητες ταυτόχρονα. Η σταδιακή επανένταξη είναι αποτελεσματικότερη από μια απότομη υπερφόρτωση του οργανισμού και του ψυχισμού.
Επιστροφή μόνο στα καλά, όχι στα «στραβά»
Επίσης «επιστροφή» δεν σημαίνει υποχρεωτική επιστροφή σε όλα (τα στραβά και τα λάθη), που έως τώρα κάναμε!
Το σημαντικότερο δώρο των διακοπών είναι ότι μας υπενθυμίζουν έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Περισσότερο ύπνο, περπάτημα, χρόνο με ανθρώπους που αγαπάμε, επαφή με τη φύση, λιγότερες οθόνες, γεύματα χωρίς βιασύνη, που τα απολαμβάνουμε παρέα με φίλους.
Φυσικά, δεν μπορούμε να ζούμε ολόκληρο τον χρόνο σαν να βρισκόμαστε σε διακοπές-κάτι τέτοιο θα ήταν ουτοπικό και επιπλέον οι διακοπές δεν θα είχαν αυτή την συναισθηματική αξία αν διαρκούσαν για πάντα. Μπορούμε όμως να κρατήσουμε μικρά κομμάτια αυτής της πιο χαλαρής ζωής μέσα στην καθημερινότητά μας:
Ένας περίπατος, λίγη άσκηση, ένα βράδυ χωρίς επαγγελματικά μηνύματα, μια έξοδος μέσα στην εβδομάδα, ένα θερινό σινεμά ή θέατρο, λίγος πραγματικά ελεύθερος χρόνος δεν αποτελούν πολυτέλεια.
Αντιθέτως είναι μικροί μηχανισμοί αποφόρτισης που προστατεύουν την ψυχική ισορροπία, υπενθυμίζει ο ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής.
Παράλληλα, η μελαγχολία της επιστροφής (post vacation blues) είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο, που δεν πρέπει να μάς κάνει να πιστεύουμε ότι μάς συμβαίνει κάτι περίεργο.
Μια μικρή πτώση της διάθεσης όταν τελειώνουν οι διακοπές δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι δεν πάει καλά. Αφήνουμε πίσω μια περίοδο ελευθερίας και επιστρέφουμε σε ένα περιβάλλον απαιτήσεων και πολύ πιο αυστηρού προγράμματος, οπότε είναι φυσιολογικό να απαιτείται μια σύντομη περίοδος προσαρμογής. Ως post vacation blues (ή σύνδρομο μετά τις διακοπές) περιγράφεται μια προσωρινή κατάσταση μελαγχολίας, κούρασης και άγχους που εμφανίζεται μετά την επιστροφή στην καθημερινότητα. Συνήθως περιλαμβάνει συμπτώματα όπως κούραση και έλλειψη ενέργειας. θλίψη ή νοσταλγία για τις μέρες των διακοπών, δυσκολία στη συγκέντρωση και προβλήματα στον ύπνο και την όρεξη. Εάν όμως η θλίψη, το έντονο άγχος, η αϋπνία ή η αδυναμία να ανταποκριθούμε στην καθημερινότητα επιμένουν και επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργικότητά μας, τότε δεν πρέπει να τα αποδίδουμε απλώς στην «επιστροφή από τις διακοπές» και καλό είναι να απευθυνόμαστε σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας.
Δημιουργούμε «ανάσες» στην καθημερινότητα
Σε αυτές τις μεταβατικές περιόδους και όταν το εργασιακό πρόγραμμα βαρύνει αρκετά, είναι πολύ σημαντικό να έχουμε «ανάσες» στην καθημερινή μας ρουτίνα. Δηλαδή δεν χρειάζεται να περιμένουμε τις επόμενες διακοπές- που μπορεί και να αργούν! Αυτό είναι και το ουσιαστικότερο μήνυμα. Οι διακοπές δεν πρέπει να αποτελούν τη μοναδική περίοδο του χρόνου κατά την οποία επιτρέπουμε στον εαυτό μας να ξεκουράζεται, να χαίρεται και να αναπνέει.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να παρατείνουμε τις διακοπές, αλλά να επιστρέψουμε από αυτές παίρνοντας μαζί μας έναν λίγο πιο ανθρώπινο ρυθμό ζωής.
Τι δείχνει η μεγάλη μελέτη του Πανεπιστημίου Harvard που ξεκίνησε πριν από 88 χρόνια
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως αυτή η εμπειρική παρατήρηση πως στις διακοπές νιώθουμε καλύτερα-γιατί έχουμε περισσότερη ευεξία και ενέργεια, νιώθουμε μεγαλύτερη χαρά και είμαστε πιο κοινωνικοί-επιβεβαιώνεται από την μακροβιότερη επιστημονική μελέτη για την ευτυχία, του Πανεπιστημίου Harvard των ΗΠΑ.
Πρόκειται για την περίφημη μελέτη «Harvard Study of Adult Development», που ξεκίνησε το 1938 και συνεχίζεται αποδεικνύοντας ότι οι κοινωνικές σχέσεις, η φιλία και η αληθινή παρέα αποτελούν τον ισχυρότερο προγνωστικό δείκτη υγείας, ευτυχίας και μακροζωίας. Το 1938 οι ερευνητές «στρατολόγησαν» για την έρευνά τους 724 άνδρες φοιτητές (τότε) του Πανεπιστημίου Harvard και παιδιά από φτωχές συνοικίες της Βοστόνης. Σήμερα η μελέτη συνεχίζεται παρακολουθώντας περισσότερους από 1.300 απογόνους των αρχικών συμμετεχόντων, συμπεριλαμβανομένων και πολλών γυναικών.
Την έρευνα διευθύνει ο ψυχίατρος Dr. Robert Waldinger και τα ευρήματα ότι οι φίλοι είναι το μυστικό της ευτυχίας και της μακροζωίας, και όχι τα χρήματα και η δόξα. Οι φίλοι προστατεύουν την υγεία καθώς λειτουργούν ως «φρένο» στο άγχος, και τα άτομα που μεγαλώνουν έχοντας αληθινούς φίλους γύρω τους ζουν πιο υγιή και μακρά ζωή και έχουν μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης νοητικής έκπτωσης και πολλών εκφυλιστικών παθήσεων (καρδιοπάθειες, παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης, καρκίνοι κλπ).Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα πως οι φίλοι είναι ελιξίριο μακροζωίας, η μοναξιά είναι επιβλαβής –αντιστοιχεί με τις βλάβες που προκαλεί το κάπνισμα 15 τσιγάρων καθημερινά και ο ύπνος/η σιέστα αποτελούν επίσης φάρμακο για την υγεία.
