Νέο βήμα για τον εξηλεκτρισμό της ναυτιλίας επιχειρεί το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), το οποίο εξασφάλισε διεθνή χρηματοδότηση από το Lloyd's Register Foundation για το ερευνητικό έργο AEGIS. Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν τα τεχνικά ζητήματα που εξακολουθούν να περιορίζουν την ασφαλή ανάπτυξη των συστημάτων ηλεκτροδότησης των πλοίων από την ξηρά, μέσα από έρευνα, πιλοτικές εφαρμογές και νέα διεθνή πρότυπα.
Το έργο στοχεύει στην αντιμετώπιση ενός από τα σημαντικότερα τεχνικά ζητήματα που συνοδεύουν τον εξηλεκτρισμό των λιμένων: τα φαινόμενα που αναπτύσσονται κατά τη σύνδεση πλοίου και λιμενικής εγκατάστασης, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν τόσο την προστασία από τη διάβρωση όσο και τη συνολική δομική ακεραιότητα των λιμενικών και ναυτιλιακών υποδομών. Η επιτυχής αντιμετώπισή τους θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση ώστε η τεχνολογία OPS να αναπτυχθεί σε μεγάλη κλίμακα με υψηλά επίπεδα αξιοπιστίας και ασφάλειας.
Εκτός από το ΕΜΠ, στην κοινοπραξία συμμετέχουν κορυφαίοι διεθνείς οργανισμοί, όπως η AMPP (Association for Materials Protection and Performance), το IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) και το IMarEST (Institute of Marine Engineering, Science & Technology), με στόχο όχι μόνο την παραγωγή νέας επιστημονικής γνώσης αλλά και τη διαμόρφωση διεθνών προτύπων, τεχνικών οδηγιών και εκπαιδευτικών εργαλείων για την ασφαλή λειτουργία των συστημάτων ηλεκτροδότησης των πλοίων.
Ψηφιακά μοντέλα και πιλοτικές εφαρμογές στην Ελλάδα
Στο πλαίσιο του έργου θα πραγματοποιηθεί εκτεταμένη έρευνα για τα ηλεκτρικά και ηλεκτροχημικά φαινόμενα που αναπτύσσονται κατά τη διασύνδεση πλοίου και λιμένα, ενώ θα αξιολογηθούν διαφορετικές στρατηγικές προστασίας από τη διάβρωση, όπως η καθοδική προστασία με επιβαλλόμενο ρεύμα (ICCP) και προηγμένα συστήματα γείωσης.
Παράλληλα θα αναπτυχθούν μοντέλα προσομοίωσης και ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό δίδυμο (digital twin) πλοίου - λιμένα, το οποίο θα επιτρέπει την ανάλυση διαφορετικών λειτουργικών σεναρίων και τη βελτιστοποίηση των υποδομών πριν από την υλοποίησή τους.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι δοκιμές πεδίου, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στους λιμένες της Κυλλήνης και της Ηγουμενίτσας, καθώς και σε επιλεγμένες ευρωπαϊκές λιμενικές εγκαταστάσεις, ώστε τα αποτελέσματα να επιβεβαιωθούν σε πραγματικές συνθήκες λειτουργίας.
Τα επιστημονικά δεδομένα που θα προκύψουν αναμένεται να αποτελέσουν τη βάση για τη διαμόρφωση νέων διεθνών προτύπων και κανονισμών σχετικά με τις υποδομές ηλεκτροδότησης πλοίων, ενώ θα αξιοποιηθούν και για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα ενισχύσουν τις δεξιότητες των επαγγελματιών της ναυτιλίας.
Σε δήλωσή του στο πλαίσιο της ανακοίνωσης του έργου, ο συντονιστής του AEGIS και καθηγητής του ΕΜΠ, Ιωάννης Προυσαλίδης, αναφέρει ότι η παροχή ηλεκτρικής ισχύος από την ξηρά αποτελεί βασικό πυλώνα της απανθρακοποίησης των λιμένων, επισημαίνοντας ωστόσο ότι τα σύνθετα τεχνικά φαινόμενα που αναπτύσσονται κατά τη σύνδεση πλοίου και λιμένα πρέπει να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
Όπως σημειώνει, στόχος του AEGIS είναι να διασφαλίσει ότι ο εξηλεκτρισμός της ναυτιλίας θα προχωρήσει με τρόπο ασφαλή, αξιόπιστο και επεκτάσιμο, προστατεύοντας τόσο τις κρίσιμες υποδομές όσο και τους ανθρώπους που εργάζονται σε αυτές.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Διευθυντής Τεχνολογίας του Lloyd's Register Foundation, Jan Przydatek, αναφέρει ότι η ανάπτυξη αξιόπιστων και επιστημονικά τεκμηριωμένων εργαλείων για τα συστήματα ηλεκτροδότησης των πλοίων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και τη μετάβαση των λιμένων σε ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης της γαλάζιας οικονομίας.
Το έργο, το οποίο ξεκίνησε επίσημα τον Νοέμβριο του 2025, βρίσκεται ήδη στη φάση συλλογής δεδομένων και καλεί λιμενικές αρχές, διαχειριστές πλοίων και παρόχους τεχνολογίας να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία, ενώ το επόμενο διάστημα θα τεθεί σε λειτουργία ψηφιακή πλατφόρμα μέσω της οποίας θα δημοσιοποιείται η πρόοδος και τα αποτελέσματα της έρευνας.
Ο εξηλεκτρισμός των ελληνικών λιμανιών μπαίνει πλέον σε φάση υλοποίησης
Το έργο AEGIS έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο εξηλεκτρισμός των ελληνικών λιμένων περνά σταδιακά από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι έως το 2030 τα βασικά λιμάνια του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (TEN-T) θα πρέπει να διαθέτουν υποδομές ηλεκτροδότησης από την ξηρά για συγκεκριμένες κατηγορίες επιβατηγών και πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, ενώ τα ίδια τα πλοία θα υποχρεώνονται να τις χρησιμοποιούν όταν βρίσκονται ελλιμενισμένα.
Στην Ελλάδα βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη σημαντικές επενδύσεις για την εγκατάσταση συστημάτων OPS. Στην Ηγουμενίτσα υλοποιείται έργο για τρεις θέσεις ηλεκτροδότησης επιβατηγών και οχηματαγωγών πλοίων, με στόχο το λιμάνι να αποτελέσει ένα από τα πρώτα πλήρως εξηλεκτρισμένα της χώρας, ενώ αντίστοιχες δράσεις προωθούνται στη Ραφήνα, το Λαύριο, την Κέρκυρα και την Καβάλα μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Παράλληλα, ο Πειραιάς προχωρά στην ανάπτυξη υποδομών ηλεκτροδότησης τόσο για την ακτοπλοΐα όσο και για την κρουαζιέρα, στο πλαίσιο του σχεδίου απανθρακοποίησης του μεγαλύτερου λιμένα της χώρας.
