Γιατί θυμήθηκαν πάλι την «Greek tragedy»;

Το τριήμερο του Αγ. Πνεύματος «χάλασε» το κλασσικό ραντεβού της της παρέας για την Κυριακή, αλλά αυτό ήταν αναμενόμενο.

Εκείνο που δεν ήταν αναμενόμενο ήταν αυτό που συνέβη την Παρασκευή, με την ανακοίνωση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ πάνω από κάθε πρόβλεψη, στο 8,6%. Και τα όσα ακολούθησαν μέσα στο Σαββατοκύριακο. Οπότε για να είμαι ειλικρινής περίμενα με ενδιαφέρον την Κυριακή το σχετικό mail από τον κ. Χ για τα σχετικά σχόλια.

Που όμως – παραδόξως - δεν ήρθε. Σκέφτηκα να του τηλεφωνήσω μετά τον καφέ, Δευτέρα το πρωί, για να τα πούμε. Αλλά με πρόλαβε.

Έριξα μία ματιά στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο πριν τον καλέσω και το mail ήταν ήδη εκεί…

«Καλημέρα φίλε μου. Προβληματίσθηκα αρκετά από χθες το πρωί μέχρι να αποφασίσω να σου στείλω αυτό το σημείωμα, γιατί πιστεύω ότι αυτή θα είναι μία πολύ «σημαντική» εβδομάδα, με πολλά και κρίσιμα ερωτήματα που δεν έχουν εύκολη απάντηση. Δεν θα σε κουράσω με λεπτομέρειες - ούτε θα βιαστώ να μιλήσω για “Greek tragedy” - γιατί υποθέτω ότι θα έχεις ήδη προσέξει αυτά που έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί διεθνώς.

Θα έχεις ήδη προσέξει ότι μαζί με τον πληθωρισμό ρεκόρ στο 8,6% την Παρασκευή βγήκε στις ΗΠΑ και ένας άλλος σημαντικός για την αμερικάνικη πραγματικότητα, αυτός του Δείκτη Εμπιστοσύνης Καταναλωτών (ΔΕΚ) της Fed του Μίσιγκαν. Ο χαμηλότερος από το 1981, τότε που ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ «έτρεχε» με διψήφιο νούμερο και υποχρέωσε τον Πωλ Βόλκερ σε διψήφια αύξηση των επιτοκίων… Κάποια στοιχεία ποιοτικά ξεκαθαρίζουν επίσης όπως ξέρεις ότι οι παράγοντες που συμβάλουν στην άνοδο του πληθωρισμού στο 8,6% δεν είναι πια μόνο η ενέργεια και τα τρόφιμα - όχι ότι αυτά δηλαδή δεν φτάνουν - αλλά και όλοι σχεδόν οι βασικοί δείκτες σε εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες.

Το πρώτο, λοιπόν, ερώτημα που τίθεται είναι το τι θα κάνει μεθαύριο Τετάρτη ο Τζ. Πάουελ, θα προτιμήσει την πληθωρισμό ή την ύφεση; Το 1981 ο Βόλκερ προτίμησε την ύφεση, όχι μόνο για τις ΗΠΑ αλλά για την παγκόσμια οικονομία, στέλνοντας στα ύψη τα επιτόκια και το δολάριο, αποσυντονίζοντας τις διεθνείς συναλλαγές με πρωτοφανή τρόπο, αλλά όχι όσο ο covid και οι κυρώσεις στην Ρωσία… Εδώ την απάντηση θα την έχουμε μάλλον μεθαύριο από τον Πάουελ, όχι τόσο μέσα από το ποσοστό αύξησης των επιτοκίων, όσο από τα όσα θα πεε για το πως βλέπει η Fed αυτή την διάψευση των προσδοκιών για ‘κορύφωση’ του Πληθωρισμού τον Απρίλιο. Και κυρίως από το τι σκοπεύει να κάνει από δω και πέρα. Μία ένδειξη των προσδοκιών που υπάρχουν είναι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Φεβρουαρίου. Bλέπουν τα επιτόκια πάνω από το 3,45% αντί για κάτω του 3% που ήταν μέχρι προχθές… Θα μου πεις ότι στις ΗΠΑ κυβερνάει ο Μπάιντεν και όχι ο Πάουελ, αλλά εύκολα μπορώ να σου απαντήσω ότι ο Μπάιντεν μέχρι στιγμής έχει καταφέρει δύο πράγματα. Το ένα είναι να «στήσει» ένα «εξωτερικό» και ένα «εσωτερικό» εχθρό, Πούτιν και Τράμπ, που να «φταίνε» για όλα και ταυτόχρονα να πέσει η δημοφιλία του σε ιστορικά χαμηλά λίγους μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές… Δεν φαίνεται και τόσο σε θέση να δώσει αυτός τις λύσεις για τον Πάουελ.

Το δεύτερο ερώτημα έχει να κάνει με το γεγονός, ότι επειδή εμείς δεν ζούμε στις ΗΠΑ, αλλά στην Ευρώπη και μάλιστα στην Ελλάδα, τι ακριβώς μας περιμένει;

Μια ματιά στο δολάριο και στο ευρώ είναι ήδη ενδεικτική των αντιδράσεων που μπορούν να ξεδιπλωθούν στις αγορές. Αλλά για να ήμαστε πιο «συντηρητικοί» σου παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα από το σχόλιο (μαζί με το σχετικό διάγραμμα) από το Bloomberg, όχι για κανένα άλλο λόγο, αλλά για να μη θεωρείς εμένα ως …υπερβολικό.

Το απόσπασμα αφορά τις άμεσες αντιδράσεις μετά την ανακοίνωση του πληθωρισμού την Παρασκευή. «…Δυστυχώς αλλά προβλέψιμα, οι επιπτώσεις ήταν πιο σοβαρές για τις χώρες των οποίων το χρέος δέχθηκε τις περισσότερες πιέσεις κατά τη διάρκεια της κρίσης δημόσιου χρέους της ζώνης του ευρώ πριν από μια δεκαετία. Οι ιταλικές αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν περισσότερο. Και τα ελληνικά 10ετή ομόλογα επανήλθαν σε υψηλό τετραετίας και απέδωσαν περισσότερα από ό,τι κατά τη διάρκεια του χειρότερου κλεισίματος του Covid το 2020. Για μια χώρα της οποίας η οικονομία ανακτά σταδιακά τα βήματά της, αυτά είναι «σκληρά» νέα…»

Αν θέλεις την δική μου εκτίμηση, το σχόλιο αυτό είναι απόλυτα σωστό σε γενικές γραμμές, άλλωστε τα γεγονότα το επιβεβαιώνουν, αλλά η κατάσταση θα είναι πολύ πιο δύσκολη για την γειτονική Ιταλία.

Ο λόγος είναι απλός, η ζημιά που μπορεί να κάνει η ραγδαία διολίσθηση του Ευρώ και το ακριβό δολάριο στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα είναι πολύ μεγαλύτερη εκεί λόγο και του μεγέθους της οικονομίας και της διασύνδεσης του τραπεζικού της συστήματος διεθνώς. Για την Ελλάδα, η ζημιά στο υφιστάμενο κρατικό χρέος είναι περιορισμένη γιατί υπάρχει μόνο ένα μικρό μέρος του «ελεύθερο» στις αγορές.

Η ζημιά όμως στο τραπεζικό σύστημα και στον ιδιωτικό τομέα μπορεί να ξεδιπλωθεί σε πολύ – πολύ επικίνδυνα σημεία.

Βέβαια το δημόσιο είναι εκτεθειμένο με ένα «αόρατο» τρόπο στις ζημιές του τραπεζικού συστήματος μέσω της εγγυητικής σχέσης στις τιτλοποιήσεις των Npls και Npes. Αλλά γι΄ αυτό τα αναγκαία κεφάλαια υπάρχουν ήδη στο περιβόητο «μαξιλάρι» εφ’ όσον χρειαστούν και σε όποιο βαθμό χρειαστούν… Παραμένει όμως ακριβές ότι αυτά είναι «σκληρά νέα» για την Ελλάδα.

Εδώ προκύπτει ένα τρίτο ερώτημα. Τι θα κάνει η ΕΚΤ στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα απέναντι σ’ αυτό τον εφιάλτη που μπορεί να εξαπολύσει η Fed; Στην τελευταία της ανακοίνωση η ΕΚΤ την περασμένη εβδομάδα «ψέλλισε» ένα πολύ ψιθυριστό «whatever it takes» αλλά δεν έπεισε κανένα. Δεν κατάφερε να δώσει την παραμικρή πειστική εξήγηση για τα «λάθη» των μέχρι τώρα προβλέψεών της.

Κυρίως όμως δεν θέλησε να δώσει καμία ένδειξη για το τι θα κάνει με τις τράπεζες και τα προγράμματα των TLTROs χάρη στα οποία έχει επιβιώσει παράλληλα με τα APP και PEPP, το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Θα συνεχίσει να «επιδοτεί» τις τράπεζες όπως το κάνει με το TLTRO μέχρι και σήμερα; Για μια οικονομία που περπατάει «επί ξυρού ακμής» όπως η ελληνική οι συνέπειες μπορούν να είναι απρόβλεπτες και εύκολα …επικίνδυνες.

Και στο ερώτημα αυτό, το οικονομικό επιτελείο δεν φαίνεται να έχει καταθέσει κάποιο «σχέδιο» άμυνας. Και για να μην είμαι άδικος, αν ήδη το κάνει δεν το έχει δείξει αυτό πουθενά. Μέχρι στιγμής η μοναδική «γραμμή άμυνας» που βλέπω να βρίσκεται ήδη σε εφαρμογή είναι στο πως έχει προσαρμοσθεί η «τακτική» δανεισμού του ΥΠΟΙΚ μέσω του ΟΔΔΗΧ.

Μόνο εκεί καταγράφεται μία αντίληψη κινδύνου.

Εκτός βέβαια και αν το «πολιτικό επιτελείο», ανεξάρτητα από το τι λέγεται και γράφεται… αρμοδίως, έχει ήδη αποφασίσει να πάει σε εκλογές πριν αρχίσουν να ακούγονται οι…βόμβες που ήδη πέφτουν.

Αλλά αυτό δεν είναι απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα.

Βλέπεις λοιπόν γιατί δίστασα να επικοινωνήσω μαζί χθες; Ερωτήματα, ερωτήματα και ελάχιστες απαντήσεις. Ούτε καν επαρκείς εξηγήσεις…

Σ’ αφήνω φίλτατε στο σημείο αυτό και όταν έχεις διάθεση κάνε μου ένα τηλέφωνο να τα πούμε καλύτερα».

Γ. Αγγέλης