Αν και αναγκαία, επιδόματα και επιδοτήσεις δεν αρκούν για να επιλυθεί το κεφάλαιο της Στέγασης. Το αναγνωρίζει ουσιαστικά πλέον η ίδια η κυβέρνηση, στην έκθεση προόδου που το υπουργείο Οικονομικών κατέθεσε στις Βρυξέλλες για το Μεσοπρόθεσμο Σχέδιο της χώρας ως το 2028, καθώς «αναβαθμίζει» το στεγαστικό από «πρόβλημα» σε «κρίση».
Όπως αναφέρει στην Έκθεση «ενόψει του κεντρικού ρόλου του για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, το υπουργείο Οικονομικών επέκτεινε και ενίσχυσε τα μέτρα».
Η λέξη «κρίση» στο επίσημο κείμενο που προβάλλεται από την κυβέρνησης ως «δημοσιονομική επιτυχία», δεν μπαίνει τυχαία. Η έκθεση δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα της στέγασης απλώς πια ως αντικείμενο επιδοματικής πολιτικής και κοινωνικών παροχών για ευάλωτους, αλλά κάνει λόγο για «παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση στεγαστικών αναγκών», αφιερώνοντας ειδικό κεφάλαιο στο θέμα αυτό.
Επιδοτήσεις: απαραίτητες, αλλά ανεπαρκείς
Για το 2026 και τα επόμενα χρόνια, το βάρος μετατοπίζεται στην αύξηση της προσφοράς διαθέσιμων κατοικιών.
Επιδοτήσεις παραμένουν ή επεκτείνονται, όπως η επιστροφή ενός ενοικίου που ξεκίνησε τον Νοέμβριο του. Το μέτρο αφορούσε περίπου το 80% των μισθωτών κύριας και φοιτητικής κατοικίας, κόστισε 200 εκατ. ευρώ και ανακοινώθηκε.
Αυτό δεν ήταν όμως η λύση αλλά απλώς η αναγνώριση του προβλήματος. Για αυτό η επιστροφή επεκτείνεται: από το 2026 τα εισοδηματικά κριτήρια διευρύνονται περαιτέρω, με επιπλέον κόστος 25 εκατ. ευρώ, ενώ προστίθεται και ξεχωριστή ενίσχυση για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Η κυβέρνηση το προβάλλει και ως μέτρο μείωσης της φοροδιαφυγής, ουσιαστικά όμως παραδέχεται ότι το στεγαστικό κόστος δυσκολεύει πλέον την κάλυψη θέσεων σε νοσοκομεία, σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες της περιφέρειας - δηλαδή τη λειτουργία του ίδιου του κράτους.
Αφορολόγητοι όσοι «ανοίξουν» σπίτια
Στο σκέλος της αύξησης προσφοράς κατοικιών όμως, ως μέτρο «άμεσης δράσης» στην έκθεση προβάλλεται το πακέτο φορολογικών κινήτρων προς τους ιδιοκτήτες που θα ανοίξουν προς ενοικίαση σπίτια που τα κρατούσαν κλειστά: 3 χρόνια φορολογική απαλλαγή για όσους βγάζουν κενά ή βραχυχρόνια μισθωμένα ακίνητα στη μακροχρόνια αγορά, μειωμένος συντελεστής 25% αντί 35% για ενοίκια 12.000 έως 24.000 ευρώ — ωφελώντας ιδιοκτήτες που διαθέτουν δύο ή και τρία σπίτια αλλά δε τα έδιναν για μίσθωση— αλλά και φορολογικό κίνητρο για κατασκευαστές που θα χτίσουν ή θα μετατρέψουν ακίνητα σε κατοικίες μακροχρόνιας μίσθωσης (built to rent).
«Φρένο» στα νέα Airbnb
Εκτός από το να καταστήσει πιο ελκυστική τη μακροχρόνια μίσθωση, το κεφάλαιο «Στέγαση» στην έκθεση περιλαμβάνει και τους φραγμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Εκτός από το κέντρο της Αθήνας όπου η απαγόρευση νέων αδειών συνεχίζεται και το 2026, η έκθεση προαναγγέλλει ενδεχόμενη επέκταση σε περιοχές υψηλής πίεσης και σε άλλες πόλεις.
Κοινωνική κατοικία
Πιο μακροπρόθεσμα όμως, η έκθεση καταγράφει και την ανάπτυξη του νέου πλαισίου αξιοποίησης δημόσιας ακίνητης περιουσίας για κοινωνική κατοικία. Παράλληλα κάνει μια παρουσίαση -απολογισμό καθώς κλείνει 2 Ιουνίου- στο Πρόγραμμα επιδοτούμενων στεγαστικών δανείων Σπίτι μου 2. Αναφέρεται ακόμη η υπό εκπόνηση Εθνική Στρατηγική Στέγασης η οποία όμως, όπως αναφέρεται στην έκθεση, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η καθυστέρηση αυτή ("delayed" όπως αναγνωρίζεται) σημαίνει πάντως ότι στο ορατό μέλλον πρέπει να αναμένονται νέες ανακοινώσεις και αλλαγή πολιτικής στο ζήτημα αυτό.
