Η τελική αναμέτρηση για τον τελευταίο προϋπολογισμό κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Εμανουέλ Μακρόν διαμορφώνεται ήδη ως η σημαντικότερη δημοσιονομική σύγκρουση της δεκαετίας μέχρι σήμερα στη Γαλλία.
Παρά το γεγονός ότι μεσολαβεί μια μακρά θερινή περίοδος διακοπών πριν ξεκινήσει ουσιαστικά η δημόσια συζήτηση στο Παρίσι το φθινόπωρο, ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών εμφανίστηκαν αυτή την βδομάδα στη μεγαλύτερη ετήσια οικονομική συνάντηση της χώρας για να υπογραμμίσουν την επείγουσα ανάγκη περιορισμού του ολοένα και διογκούμενου δημόσιου χρέους.
Οι εκκλήσεις αυτές καταδεικνύουν ότι ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα, του οποίου οι διαμάχες για τον προϋπολογισμό οδήγησαν στην πτώση δύο πρωθυπουργών από το 2024, είναι πιθανό να προκαλέσει έναν νέο γύρο πολιτικής αναταραχής αργότερα μέσα στη χρονιά, καθώς η χώρα μετρά αντίστροφα για τις προεδρικές εκλογές που απέχουν μόλις δέκα μήνες.
Το μείγμα πολιτικών και δημοσιονομικών κινδύνων είναι αυτή τη φορά ιδιαίτερα εκρηκτικό, καθώς η αδυναμία επίτευξης συμφωνίας με τους βουλευτές πριν από την ψηφοφορία θα μπορούσε να μεταθέσει την έγκριση του προϋπολογισμού στα τέλη του 2027, αφήνοντας οποιαδήποτε νέα κυβέρνηση με σοβαρά περιορισμένα περιθώρια δράσης. Δεδομένων των δυσκολιών στην επίτευξη συμβιβασμού και των προηγούμενων καθυστερήσεων στην ψήφιση δημοσιονομικών νομοσχεδίων, ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν μπορεί να αποκλειστεί.
«Χρειαζόμαστε τη στήριξη των βουλευτών, να υπάρξει ουσιαστικός διάλογος ώστε να μπορέσουμε να προχωρήσουμε προς μια λογική λύση, την οποία πιθανότατα κανείς δεν θα θεωρεί ιδανική», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ στο Bloomberg Television την Παρασκευή. «Θα κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να επιτύχουμε ή να προσεγγίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο το όριο του 5%.»
Την παραμονή της εμφάνισής του στο ετήσιο συνέδριο Rencontres Économiques στην Aix-en-Provence, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκορνύ προειδοποίησε επίσης ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα μπορούσε να εκτιναχθεί στο 6,5% του ΑΕΠ, εάν η Γαλλία δεν αποκτήσει νέο δημοσιονομικό νόμο και αναγκαστεί να συνεχίσει να λειτουργεί με παράταση της ισχύουσας νομοθεσίας.
«Κρούω τον κώδωνα του κινδύνου με απόλυτη σοβαρότητα», δήλωσε.
Η δυσκολία της Γαλλίας να περιορίσει τον δημόσιο δανεισμό της είχε ήδη οδηγήσει τους επενδυτές στην αγορά ομολόγων να απαιτήσουν υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου για το γαλλικό χρέος, όταν οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές που προκήρυξε ο πρόεδρος Μακρόν πριν από δύο χρόνια κατέληξαν σε ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό αδιέξοδο στη γαλλική Βουλή.
Ύστερα από περιόδους έντονης νευρικότητας στις αγορές το 2026, που επηρέασαν το δημόσιο χρέος της Γαλλίας, της Ιαπωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ο κίνδυνος πλέον είναι ότι η αυξημένη προσοχή των αγορών θα στραφεί πλέον σταθερά προς το Παρίσι.
Η διαφορά απόδοσης (spread) μεταξύ των δεκαετών γαλλικών κρατικών ομολόγων και των αντίστοιχων γερμανικών - που θεωρείται βασικός δείκτης του δημοσιονομικού κινδύνου της Γαλλίας - αυξήθηκε σε περίπου 80 μονάδες βάσης, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν εννέα μηνών.
«Το πρόβλημα αφορά τον δημοσιονομικό νόμο του 2027, επειδή αυτός θα αποτελέσει το μεταβατικό πλαίσιο μέχρι να αναλάβει καθήκοντα η νέα κυβέρνηση», δήλωσε ο Ludovic Subran, επικεφαλής οικονομολόγος της Allianz. «Οι αγορές θα παρακολουθούν πολύ στενά αυτή την εξέλιξη.»
Ακόμη και ο φετινός στόχος για μια οριακή μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), από 5,1% το 2025, τίθεται πλέον υπό αμφισβήτηση, καθώς η γαλλική οικονομία κινείται επικίνδυνα κοντά στην ύφεση.
«Φουσκώνει» το χρέος
Όταν ολοκληρωθεί η δεκαετής παραμονή του Μακρόν στην εξουσία, το 2027, το δημόσιο χρέος της Γαλλίας θα έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 1,25 τρισ. ευρώ (περίπου 1,4 τρισ. δολάρια). Οι κυβερνήσεις του προχώρησαν σε εκτεταμένες δημόσιες δαπάνες για να αντιμετωπίσουν διαδοχικές κρίσεις - από τις διαμαρτυρίες των Κίτρινων Γιλέκων, έως την πανδημία της COVID-19 και το κύμα πληθωρισμού του 2022 — και στη συνέχεια δυσκολεύτηκαν να περιορίσουν τη δημοσιονομική στήριξη.
Οι αρμόδιοι αξιωματούχοι σπεύδουν, πάντως, να τονίσουν ότι προς το παρόν δεν υπάρχει πρόβλημα στις αγορές. Ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ δήλωσε ότι οι εκδόσεις κρατικών ομολόγων «εξελίσσονται πολύ καλά», ενώ ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλία, Εμανουέλ Μουλίν, ανέφερε σε ξεχωριστή συνέντευξή του την Παρασκευή ότι τα spreads «παραμένουν πολύ σταθερά και δεν αντιμετωπίζουμε κανένα πρόβλημα στις δημοπρασίες του δημόσιου χρέους μας».
Οι ευνοϊκές αυτές συνθήκες θα δοκιμαστούν τους επόμενους μήνες. Την επόμενη εβδομάδα, η κυβέρνηση θα συγκαλέσει την καθυστερημένη συνεδρίαση της «επιτροπής δημοσιονομικής προειδοποίησης» και αναμένεται να παρουσιάσει νέα μέτρα περιορισμού των δημόσιων δαπανών, προκειμένου να παραμείνει εντός των στόχων του προϋπολογισμού του 2026.
Το κρίσιμο σημείο θα έρθει τον Σεπτέμβριο, όταν η κυβέρνηση θα πρέπει να καταθέσει το σχέδιο του νέου προϋπολογισμού. Τόσο το 2024 όσο και το 2025, οι τότε πρωθυπουργοί έχασαν τη θέση τους εξαιτίας των σχεδίων τους για τον προϋπολογισμό.
Τη συζήτηση θα επισκιάσει η έντονη πολιτική αντιπαράθεση ενόψει του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών, που θα διεξαχθεί στις 18 Απριλίου. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι υποψήφιοι της άκρας δεξιάς, Μαρίν Λεπέν ή Ζορντάν Μπαρντελά, προηγούνται με σημαντική διαφορά.
Κανείς από τους δύο δεν έχει παρουσιάσει συγκεκριμένο σχέδιο για την αντιμετώπιση του διογκωμένου δημόσιου χρέους της Γαλλίας. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι αναμένουν την απόφαση που θα εκδοθεί τις επόμενες ημέρες σχετικά με την έφεση της Λεπέν κατά της απαγόρευσης συμμετοχής της στις εκλογές, απόφαση που θα καθορίσει ποιος από τους δύο θα είναι τελικά ο υποψήφιος της Εθνικής Συσπείρωσης.
Παράλληλα, η απερχόμενη κυβέρνηση δεν έχει ακόμη χαράξει μια αξιόπιστη πορεία ώστε η χώρα να τηρήσει τη δέσμευσή της για μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος κάτω από το όριο του 3% του ΑΕΠ που προβλέπουν οι κανόνες της ΕΕ έως το 2029. Το Γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο έχει επισημάνει ότι αυτή η παράλειψη πρέπει να διορθωθεί επειγόντως, ώστε να αποκατασταθεί η αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής της χώρας.
Με τους επενδυτές να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, οι επιχειρηματικοί κύκλοι αντιμετωπίζουν με αυξανόμενη ανησυχία την πολιτική σύγκρουση που βρίσκεται σε εξέλιξη.
«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι τα δημόσια οικονομικά», δήλωσε ο Stephane Boujnah, διευθύνων σύμβουλος της Euronext, στο Bloomberg Television. «Η δημοσιονομική εξυγίανση θα πραγματοποιηθεί. Το ερώτημα είναι αν θα γίνει με ομαλό και οργανωμένο τρόπο ή με τρόπο άτακτο και αποδιοργανωμένο».
Φωτογραφία @AP
