Οριζόντια παράταση παίρνουν τα προγράμματα «Εξοικονομώ» που βρίσκονται σε εξέλιξη, με το σύνολο των έργων να μεταφέρεται πλέον έως το τέλος Ιουνίου 2026, σε μια προσπάθεια να προλάβουν τα κρίσιμα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης. Η κίνηση αυτή δίνει επιπλέον χρόνο σε χιλιάδες δικαιούχους, αλλά ταυτόχρονα συμπυκνώνει την πίεση υλοποίησης στο επόμενο διάστημα.
Στην πράξη, όλα τα ενεργά προγράμματα οδηγούνται σε ένα κοινό deadline, καθώς η ολοκλήρωση για το «Εξοικονομώ 2021», το «Εξοικονομώ 2023», το «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» και το «Εξοικονομώ 2025» τοποθετείται στην 30ή Ιουνίου 2026. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να «κλείσει» ο κύκλος των παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης εντός των χρονοδιαγραμμάτων του προγράμματος «Ελλάδα 2.0», με στόχο να μην χαθούν διαθέσιμοι πόροι και να ολοκληρωθούν όσο το δυνατόν περισσότερα έργα.
Η παράταση έρχεται σε μια συγκυρία όπου η αγορά ενεργειακών αναβαθμίσεων κινείται με χαμηλότερους ρυθμούς από τους απαιτούμενους, με καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων, δυσκολίες στον συντονισμό συνεργείων και επιβραδύνσεις στις προμήθειες υλικών. Παράγοντες της αγοράς και εκπρόσωποι του κλάδου έχουν επισημάνει τους τελευταίους μήνες ότι, με τα δεδομένα αυτά, τα χρονοδιαγράμματα δύσκολα βγαίνουν, προειδοποιώντας ότι ειδικά στον νεότερο κύκλο, το «Εξοικονομώ 2025», υπάρχει ορατός κίνδυνος να μη προλάβουν να ολοκληρωθούν έργα και να χαθούν διαθέσιμοι πόροι, ενώ έχει εκφραστεί και ο φόβος ότι υπό αυτές τις συνθήκες δεν θα μπορέσει να απορροφηθεί το σύνολο των διαθέσιμων κονδυλίων.
Την ίδια στιγμή, φορείς της αγοράς ζητούν πιο σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο για τα προγράμματα, με έναν ενιαίο «οδηγό» σε βάθος χρόνου έως το 2030 και με ένα σύστημα διαρκούς υποβολής αιτήσεων, ώστε οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθύνονται άμεσα σε ώριμα έργα χωρίς τα σημερινά «κύματα» προκηρύξεων. Σε αυτό το πλαίσιο, η παράταση λειτουργεί μεν ως «ανάσα» για τους δικαιούχους, αλλά ταυτόχρονα επιβεβαιώνει ότι η επόμενη περίοδος θα εξελιχθεί σε αγώνα δρόμου για την ολοκλήρωση παρεμβάσεων και την εκταμίευση ενισχύσεων.
«Εξοικονομώ»: Τι περιλαμβάνουν τα προγράμματα που τρέχουν
Το «Εξοικονομώ 2021» και το «Εξοικονομώ 2023» αποτελούν τους παλαιότερους κύκλους ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, με παρεμβάσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, θερμομονώσεις, αντικατάσταση κουφωμάτων, αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης και συνολική βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των ακινήτων.
Στο ίδιο χρονοδιάγραμμα εντάσσεται και το «Εξοικονομώ - Ανακαινίζω για Νέους», το οποίο διαφοροποιείται από τους κλασικούς κύκλους του «Εξοικονομώ», καθώς συνδυάζει την ενεργειακή αναβάθμιση με εργασίες ανακαίνισης και απευθύνεται σε νεότερες ηλικιακές ομάδες, με στόχο όχι μόνο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας κατοικίας.
Το «Εξοικονομώ 2025» αποτελεί τον νεότερο κύκλο και βρίσκεται ήδη σε φάση υλοποίησης και πληρωμών, με την αγορά να ζητά εδώ και καιρό παρατάσεις λόγω καθυστερήσεων. Η προηγούμενη καταληκτική ημερομηνία ήταν η 31η Μαΐου 2026, ενώ πλέον το πρόγραμμα μεταφέρεται και αυτό στις 30 Ιουνίου 2026. Ο προϋπολογισμός του έχει αυξηθεί σημαντικά και διαμορφώνεται πλέον σε περίπου 924 εκατ. ευρώ, σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Το πρόγραμμα αφορά κατοικίες που χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία και απαιτεί ουσιαστική ενεργειακή αναβάθμιση, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και τη βελτίωση της ενεργειακής κατηγορίας των ακινήτων. Οι παρεμβάσεις καλύπτουν εργασίες όπως θερμομόνωση, αντικατάσταση κουφωμάτων, αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης και εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, ενώ η επιδότηση διαφοροποιείται ανάλογα με το εισόδημα και τα χαρακτηριστικά του νοικοκυριού, με ενισχυμένη στήριξη για ευάλωτες κατηγορίες.
Πέρα από τα αμιγώς «Εξοικονομώ», στο ίδιο ευρύτερο πλαίσιο ολοκλήρωσης μπαίνουν και άλλες δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η ολοκλήρωση προγραμμάτων όπως τα «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη» και «Φωτοβολταϊκά στο χωράφι», τα «Συστήματα Αποθήκευσης στις Επιχειρήσεις», τα έργα ενεργειακής απόδοσης επιχειρήσεων στον τριτογενή τομέα, τα προγράμματα «Φοίβος» και «Αθηνά» για δημόσια κτίρια και η δράση «Ορεινά Τουριστικά Καταλύματα» τοποθετείται έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Παράλληλα, τα προγράμματα «Αλλάζω Συσκευή για τις επιχειρήσεις» και «Produc-E Green» έχουν ορίζοντα ολοκλήρωσης την 31η Μαΐου 2026, ενώ το πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα» την 25η Ιουνίου 2026. Οι δράσεις αυτές καλύπτουν νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσια κτίρια, με κοινό παρονομαστή τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του λειτουργικού κόστους.
Συνολικά, το βάρος έχει πλέον μετατοπιστεί πλήρως από τις αιτήσεις στην ολοκλήρωση των έργων, τους ελέγχους και τις εκταμιεύσεις. Για τους δικαιούχους, το διάστημα έως το τέλος Ιουνίου αποτελεί το κρίσιμο παράθυρο για να ολοκληρώσουν τις παρεμβάσεις και να διασφαλίσουν την επιδότηση.
Νέα «Εξοικονομώ» στον ορίζοντα – Πιο στοχευμένα και με νέα εργαλεία
Με τα τρέχοντα προγράμματα να οδηγούνται στην τελική ευθεία, το ενδιαφέρον στρέφεται ήδη στον επόμενο κύκλο παρεμβάσεων, που αναμένεται να αλλάξει αισθητά τη φιλοσοφία των δράσεων. Το νέο μοντέλο δεν θα στηριχθεί μόνο στη μαζική αναβάθμιση κατοικιών, αλλά θα κινηθεί πιο στοχευμένα, δίνοντας βάρος σε συγκεκριμένες ενεργειακές παρεμβάσεις και κατηγορίες δικαιούχων.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού του ΥΠΕΝ βρίσκονται παρεμβάσεις όπως η αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και η ευρύτερη διείσδυση αντλιών θερμότητας, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας σε μόνιμη βάση.
Παράλληλα, εξετάζονται νέα χρηματοδοτικά σχήματα που θα διευκολύνουν τη συμμετοχή των νοικοκυριών, περιορίζοντας το αρχικό κόστος και ενισχύοντας την πρόσβαση σε επιδοτήσεις.
Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνει και μια προσπάθεια διόρθωσης των αδυναμιών που ανέδειξαν οι προηγούμενοι κύκλοι, κυρίως ως προς την ταχύτητα υλοποίησης και τις καθυστερήσεις στις εκταμιεύσεις. Στόχος είναι τα επόμενα προγράμματα να είναι πιο «γρήγορα», πιο ευέλικτα και πιο αποτελεσματικά, ώστε να αποφευχθούν τα προβλήματα που σήμερα φέρνουν τα υφιστάμενα «Εξοικονομώ» στο όριο των προθεσμιών.
