Την ομπρέλα δράσεων για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση των προβλημάτων ψυχικής υγείας στα παιδιά και την οικογένεια παρουσίασε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, με την Γενική Γραμματέα Δημόσιας Υγείας, Χριστίνα Μαρία Κράββαρη, και τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή στην αντιμετώπιση πολλών διαταραχών που γνωρίζουν μεγάλη αύξηση διεθνώς και στη χώρα μας, εξαιτίας των αλλαγών που βιώνει ο πλανήτης και της έντονης αβεβαιότητας μέσα στην οποία μεγαλώνουν σήμερα τα παιδιά.
Μέσα από την συνένωση δυνάμεων του Υπουργείου Υγείας, την Unicef, το Πανεπιστήμιο Αθηνών και άλλα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και το Child Mind Institute των ΗΠΑ, δημιουργούνται ψηφιακά εργαλεία, τα οποία μάλιστα εντάσσονται και στην ΗΔΙΚΑ, ώστε να εμφανίζονται στο παιδιατρικό screening με το ΑΜΚΑ του παιδιού για τους παιδιάτρους, προκειμένου να εντοπίζουν έγκαιρα «σημάδια» διαταραχών. Επιπλέον, δημιουργούνται ψηφιακές πλατφόρμες εκπαίδευσης και ενημέρωσης για επαγγελματίες της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, και τους γονείς, και ένα νέο ερευνητικό Κέντρο για τις Νευροεπιστήμες και την ανάπτυξη των παιδιών, με όλα αυτά να είναι δωρεάν και να έχουν ήδη βρει μεγάλη ανταπόκριση στην σχολική κοινότητα και στους επαγγελματίες της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Επίσης, για πρώτη φορά στην πατρίδα μας υλοποιούνται δράσεις που αντιμετωπίζουν θέματα που παρέμεναν για χρόνια ταμπού, όπως η περίοδος (έμμηνος ρήση) στα κορίτσια και η «φτώχεια περιόδου» δηλαδή η σχολική διαρροή λόγω μη δυνατότητας αγοράς προϊόντων υγιεινής. Αλλάζει η Ελλάδα, βάζοντας σε πρώτη προτεραιότητα την ψυχική υγεία των παιδιών, την οποία αναδεικνύει ως απόλυτη αναγκαιότητα και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, αναγνωρίζοντας πως τα παιδιά ζουν σε έναν διαφορετικό, εξελισσόμενο κόσμο και αυτά που βιώνουν και η έκθεση τους σε νέα δεδομένα, προκαλεί μεταβολές στην ανάπτυξη του παιδικού εγκεφάλου.
Πρώιμη διάγνωση για αυτισμό, άγχος και κατάθλιψη
Αναλυτικά, εντάσσονται στο παιδιατρικό screening και στην ΗΔΙΚΑ ψηφιακά εργαλεία, που αφορούν τον έγκαιρο εντοπισμό του αυτισμού, του άγχους και της κατάθλιψης, ως εξής: Ο παιδίατρος θα μπορεί με την βοήθεια τους να εντοπίζει τα πρώτα σημάδια αυτισμού σε βρέφη και νήπια ηλικίας από 16 μηνών έως 24 μηνών. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, 6 ετών έως 8 ετών, κατά το ετήσιο παιδιατρικό screening ο παιδίατρος θα μπορεί να εντοπίζει το άγχος (αγχώδεις διαταραχές), ενώ σε ηλικίες 12 ετών και άνω, κατά το ετήσιο παιδιατρικό screening θα εντοπίζονται τα πρώτα σημάδια κατάθλιψης.
Επιπλέον, σε συνεργασία με τα Κέντρα Αναφοράς για το παιδί και την οικογένεια, την Unicef, το ΙΣΝ και το Child Mind Institute ιδρύεται νέο Κέντρο για τις Νευροεπιστήμες και την προάσπιση της ομαλής ανάπτυξης και προόδου των παιδιών, καθώς τα παιδιά ζουν σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο, γεμάτο αβεβαιότητα και νέες προκλήσεις που αλλάζουν την νευρο-βιολογία του εγκεφάλου τους. Παράλληλα, σε συνεργασία με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρία δημιουργείται μια ψηφιακή πλατφόρμα προσβάσιμη σε όλους, γονείς, υγειονομικούς, εκπαιδευτικούς (δημόσια πρόσβαση), με τα αναπτυξιακά ορόσημα που κατακτά το παιδί μεγαλώνοντας.
Doom Scrolling
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο doom scrolling, δηλαδή το φαινόμενο μεγάλης έκθεσης των παιδιών και των εφήβων σε αρνητικές ειδήσεις. Δεν είναι μόνο ο χρόνος μπροστά στην οθόνη που επηρεάζει τα παιδιά. Καταλυτική σημασία έχει το περιεχόμενο στο οποίο εκτίθενται, με τις αρνητικές ειδήσεις (το doom scrolling) να προκαλεί έντονη διέγερση του προμετωπιαίου λοβού και της αμυγδαλής (στο μέσο κροταφικό λοβό), που ελέγχουν τα συναισθήματα. Σε αυτήν την συνεχόμενη έκθεση σε κακές και βίαιες ειδήσεις οφείλεται η αυξημένη επιθετικότητα των παιδιών και η δυσκολία που έχουν να ελέγξουν τα συναισθήματά τους. Παράλληλα με την ανάπτυξη ειδικού εργαλείου, θα διεξαχθεί και πανελλαδική έρευνα για τις διαστάσεις του doom scrolling στη χώρα μας, ώστε να το μάθουν και οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί.
Πρόγραμμα Triple P για τους γονείς και τους επαγγελματίες Υγείας
Στο μεταξύ από το καλοκαίρι έχει ξεκινήσει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Triple P, ενίσχυσης των θετικών γονεϊκών δεξιοτήτων, που η Ελλάδα υιοθέτησε από την Αυστραλία και παρέχεται δωρεάν με συνεδρίες για γονείς (ομαδικές και ατομικές) και για επαγγελματίες ΠΦΥ. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που αναπτύχθηκε από το Πανεπιστήμιο Queensland, εφαρμόστηκε από το Υπουργείο Υγείας της Αυστραλίας και διαδόθηκε σε 35 χώρες. Παρέχεται σε γονείς που περιμένουν την γέννηση του παιδιού τους και που έχουν παιδί ηλικίας έως και 12 ετών και έχουν ήδη συμμετάσχει 5000 γονείς από την επικράτεια. Επιπλέον έχουν εκπαιδευτεί σε αυτό 177 επαγγελματίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Πρόληψη αυτοτραυματισμού
Για την πρόληψη και αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού στους εφήβους, έχουν ήδη στηριχθεί στο νέο κοινοτικό πρότυπο κέντρο, που δημιουργήθηκε στην Α’ Ψυχιατρική κλινική του ΕΚΠΑ, 280 άτομα, οι περισσότεροι έφηβοι κάτω των 17 ετών. Επιπλέον, έχουν εκπαιδευτεί 1340 επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας, ενώ διοργανώνεται στην Αθήνα ειδικό συνέδριο επί του σημαντικού αυτού θέματος, στις 3-4 Απριλίου.
Ενημέρωση για την περίοδο και διανομή 18 εκατ. δωρεάν προϊόντων υγιεινής
Παράλληλα, υλοποιείται ένα ενημερωτικό πρόγραμμα στα σχολεία της επικράτειας (κυρίως στα γυμνάσια) με βιωματικά σεμινάρια και εξ’ αποστάσεως επιμόρφωση των εκπαιδευτικών (και της ειδικής αγωγής) για την περίοδο (έμμηνο ρύση) που παρέμενε θέμα «ταμπού» για πολλά χρόνια. Οι δράσεις που υλοποιούνται σε 1382 σχολικές μονάδες με τη συμμετοχή 70.000 παιδιών, περιλαμβάνουν και την δωρεάν διανομή 18 εκατομμυρίων προϊόντων υγιεινής περιόδου, ποσότητα από την οποία έχει ήδη διανεμηθεί το 50%. Η διανομή γίνεται σε κορίτσια ηλικίας από 5 η δημοτικού έως και 3ης γυμνασίου (συνολικά 125.000 κορίτσια), και έχει διάρκεια τουλάχιστον 4 μηνών, για την αντιμετώπιση και της σχολικής διαρροής λόγω «φτώχειας περιόδου» (δηλαδή το φαινόμενο να μην πηγαίνουν τα κορίτσια στο σχολείο επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν τα προϊόντα υγιεινής. Κάθε σχολείο εξοπλίζεται και με ένα kit έκτακτης ανάγκης, ενώ προκύπτει από έρευνα της Κομισιόν ότι το 10% των κοριτσιών (ηλικίας σχολείου) και το 12% των ενήλικων γυναικών στην Ελλάδα δεν πηγαίνουν στο σχολείο ή στην εργασία τους κάποιες ημέρες τον μήνα γιατί δεν μπορούν να αγοράσουν τα προϊόντα υγιεινής περιόδου. Σε άλλες χώρες τα ποσοστά αυτά αγγίζουν μέχρι και το 30%! Έχουν μελετηθεί και άλλα μέτρα, για την αντιμετώπιση της «φτώχειας περιόδου» που υιοθετήθηκαν από άλλες χώρες, όπως η τοποθέτηση ειδικών μηχανημάτων για δωρεάν προϊόντα υγιεινής στις τουαλέτες των σχολείων, αλλά σε κράτη που το έπραξαν, τα μηχανήματα βανδαλίστηκαν, ενώ η μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα αυτά, που επίσης υιοθετήθηκε στην Ισπανία, δεν καταλήγει πάντοτε στην μείωση της τιμής τους.
Το υπουργείο Υγείας με το πρόγραμμα για την περίοδο, τον δωρεάν εμβολιασμό με τα εμβόλια HPV για κορίτσια και αγόρια και το πρόγραμμα «Προλαμβάνω»
για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας δημιουργεί μια ομπρέλα πρόληψης και η ίδια λογική υιοθετείται στον έγκαιρο εντοπισμό των διαταραχών ψυχικής
υγείας, ώστε να προστατευτεί η νέα γενιά, να στηριχθεί η δημόσια υγεία, να διαγνωστούν έγκαιρα όλα τα προβλήματα που μπορούν να οδηγήσουν σε παγιωμένη ψυχική διαταραχή και παράλληλα να μειωθεί η πίεση που δέχονται οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας και τα ψυχιατρικά νοσοκομεία.
Σχολιάζοντας το πρόγραμμα διανομής των προϊόντων υγιεινής περιόδου στα κορίτσια, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης επεσήμανε πως το Υπουργείο
Υγείας πρωτοστατεί σε μια προσπάθεια που δεν έχει προηγούμενο στα χρονικά της Ελλάδας. Από τη μεριά της, η γενική γραμματέας Δημόσιας Υγείας Χριστίνα Μαρία Κράββαρη, τόνισε πως υλοποιείται μια σειρά πολυεπίπεδων μεταρρυθμίσεων που προωθούν την υγεία, την πρόληψη και την ισότητα και πως
πρόκειται να εκπαιδευτούν 10.000 επαγγελματίες ψυχικής υγείας και εκπαιδευτικοί της επικράτειας. Την πρώτη εβδομάδα που ξεκίνησε το πρόγραμμα με την
ψηφιακή πλατφόρμα έκαναν εγγραφή 6500 επαγγελματίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, που το «αγκάλιασαν». Όλοι οι φορείς, θεσμικοί, ερευνητικοί και ανεξάρτητοι Οργανισμοί, το Υπουργείο Υγείας, τα κέντρα αναφοράς, το νέο κέντρο για τις Νευροεπιστήμες, τα πανεπιστήμια (ΕΚΠΑ, ΠΑΔΑ, ΠΑΠΕΙ, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Πανεπιστήμιο Κρήτης), το ΙΣΝ, το Child Mind Institute και το Πανεπιστήμιο Harvard των ΗΠΑ ενώνουν δυνάμεις, για να μελετήσουν πώς ο εξελισσόμενος αβέβαιος κόσμος μας επιδρά στον παιδικό εγκέφαλο και επηρεάζει την ανάπτυξη του με έναν τρόπο που δεν γνωρίζουμε αν είναι ο καλύτερος
για τα παιδιά, όπως επεσήμανε η αναπληρώτρια υπουργός υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη.
