Η Ελλάδα και η ρήτρα διαφυγής των αμυντικών δαπανών

Η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες στην ΕΕ και η ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση τόσο στην Αθήνα όσο και στις Βρυξέλλες. Με δεδομένο ότι το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα της Ελλάδας έχει ήδη λάβει το πράσινο φως της Επιτροπής, ας επιχειρήσουμε να δώσουμε μία αρχική απάντηση σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική ερμηνεία της ενεργοποίησης της ρήτρας με βάση τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες.

Οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες βασίζονται στην καθαρή αύξηση δαπανών (net expenditure growth). Μετά την ενεργοποίηση της ρήτρας από την Ελλάδα, αυτή αναμένεται να υπερβεί το όριο που συνιστά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ωστόσο, η προβλεπόμενη απόκλιση βρίσκεται εντός των ορίων ευελιξίας της εθνικής ρήτρας διαφυγής (1,5% του ΑΕΠ), βάσει των τρεχουσών προβλέψεων για τις αμυντικές δαπάνες. Λαμβάνοντας και αυτό υπόψη, η Ελλάδα αξιολογείται ως συμμορφούμενη με τις απαιτήσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Τα στοιχεία που θα στείλει η Αθήνα

Προς το παρόν η αξιολόγηση με βάση τα στοιχεία ευρωπαϊκού εξαμήνου βασίζεται στη σωρευτική αύξηση δαπανών (2025 και 2024), ανεξαρτήτως της ενεργοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής. Σε κάθε περίπτωση, οι Βρυξέλλες αναμένουν από την Αθήνα τα πραγματικά τελικά ανά έτος στοιχεία για τις αμυντικές δαπάνες που έχουν γίνει το 2024 και φέτος αλλά και αυτές που θα γίνουν το 2026. Και αυτό προκειμένου να διαπιστωθεί από την Κομισιόν εάν εμπίπτουν στην εθνική ρήτρα διαφυγής, καθώς η εξαίρεση θα βασιστεί σε πραγματικά και όχι σε προβλεπόμενα δεδομένα.

Τέλος, ειδικά για την Ελλάδα, είναι σημαντικό ότι πέτυχε να επιλέξει έως έτος αναφοράς για τον υπολογισμό των αμυντικών δαπανών το 2024. Αν παρέμενε ως τέτοιο το 2021, κράτη-μέλη όπως η Ελλάδα ή η Πολωνία θα «τιμωρούνταν» δεδομένου ότι για λόγους εθνικής ασφάλειας ήταν από τα ελάχιστα κράτη-μέλη που προέβησαν σε σημαντικές αμυντικές δαπάνες νωρίτερα.