Σημαντική πρόοδος στην προσχολική εκπαίδευση και στην υγειονομική περίθαλψη προκύπτει από το Δελτίο του Παρατηρητηρίου Ευημερίας και Παιδικής Φτώχειας που δημοσιοποίησε σήμερα το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών. Το νέο τεύχος του Δελτίου εστιάζει στην εθνική αποτίμηση (Μάρτιος 2024 - Φεβρουάριος 2026) της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί, αξιοποιώντας τόσο το πλαίσιο δεικτών παρακολούθησης της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί, όσο και το πλαίσιο δεικτών παιδικής φτώχειας του ΚΕΠΕ.
Η ανάλυση πραγματοποιείται υπό το πρίσμα της επιστημονικής υποστήριξης που παρέχει το ΚΕΠΕ προς τον Εθνικό Συντονιστή για την Ευρωπαϊκή Εγγύηση για το Παιδί, δηλαδή το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ), αναφορικά με την κατάρτιση της 2ης Διετούς Έκθεσης Προόδου για την Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί, η οποία θα υποβληθεί από τη χώρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο προσεχές διάστημα.
Όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα, η χώρα συμμορφώνεται απόλυτα στις επιταγές της ευρωπαϊκής εγγύησης για το παιδί, στον βαθμό που της επιτρέπουν οι δεσμεύσεις της για δημοσιονομική σταθερότητα και τα κατάλοιπα των ασφυκτικών μνημονιακών πολιτικών που επιβλήθηκαν στη χώρα τα προηγούμενα χρόνια από ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων, αποστραγγίζοντας την ποιότητα ζωής συνολικά και συνθλίβοντας την παιδική ευημερία συγκεκριμένα.
Παρά αυτούς τους βασικούς αρνητικούς δείκτες, όπως υπογραμμίζεται, η Ελλάδα χάριν των πολιτικών της καταγράφει κατά την περίοδο αναφοράς (Μάρτιος 2024 - Φεβρουάριος 2026) εξαιρετικές επιδόσεις στην προσχολική εκπαίδευση και στην υγειονομική περίθαλψη, με ποσοστά σαφώς καλύτερα από τα αντίστοιχα της πλειοψηφίας των υπόλοιπων κρατών-μελών και συνακόλουθα πολύ, καλύτερα, από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό ΜΟ. Ταυτόχρονα, η Ελλάδα κατάφερε να περιορίσει σημαντικά τόσο το ποσοστό των παιδιών που διαβιούν σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας, όσο, και το ποσοστό των παιδιών σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Δηλαδή, οι μεταρρυθμίσεις και οι κοινωνικές μεταβιβάσεις λειτούργησαν ως οι βασικοί, θετικοί δείκτες για την επίτευξη του θετικού αποτελέσματος.
Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν σε όρους διαθέσιμου εισοδήματος, διατροφής, στεγαστικών συνθηκών και μείωσης της επίπτωσης των κοινωνικών μεταβιβάσεων στην παιδική φτώχεια, οι οποίες συνδέονται κυρίως με την αύξηση του πληθωρισμού και της συνακόλουθης απώλειας της αγοραστικής δύναμης και της αύξησης του κόστους ζωής. Ενώ, σε χωρικό επίπεδο οι προκλήσεις αφορούν τις αγροτικές, νησιωτικές και ορεινές περιοχές αλλά και δύο περιφέρειες οι οποίες, ενώ, αντιμετωπίζουν τα υψηλότερα ποσοστά πολυδιάστατης παιδικής φτώχειας, εν τούτοις δεν έχουν προχωρήσει, τουλάχιστον ακόμα, όπως άλλες περιφέρειες, στην προσπάθεια υλοποίησης ολοκληρωμένων, στοχευμένων, τοπικών σχεδίων δράσης για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας.
Σημειώνεται ότι η Ελλάδα διαθέτει μια πραγματικά περιορισμένη εργαλειοθήκη άσκησης πολιτικών για την μετρίαση της παιδικής ένδειας, εξαιτίας κυρίως των δεσμεύσεων της για δημοσιονομική σταθερότητα.
Πιο συγκεκριμένα, οι ανωτέρω προκλήσεις αντιμετωπίζονται με εργαλεία τις αυξήσεις των μισθών, σε επίπεδα ικανά να αντισταθμίσουν την απώλεια αγοραστικής δύναμης, την ελάφρυνση της έμμεσης φορολογίας (κυρίως ως προς την διατροφή) και επεκτατικές κοινωνικές πολιτικές, κυρίως υπό το πρίσμα της δυναμικής προσαρμογής των κοινωνικών μεταβιβάσεων στο πραγματικό κόστος διαβίωσης των νοικοκυριών με εξαρτώμενα τέκνα. Εντούτοις, οι αυξήσεις στους μισθούς υπόκεινται στον περιορισμό της αναγκαίας, ταυτόχρονης αύξησης της παραγωγικότητας, ενώ, η μείωση της έμμεσης φορολογίας, καθώς και η επέκταση των κοινωνικών μεταβιβάσεων υπόκεινται στον περιορισμό των προσπαθειών της χώρας για δημοσιονομική σταθερότητα.
Σε ένα τέτοιο ασφυκτικό πλαίσιο, που περιορίζει την ελεύθερη άσκηση πολιτικής για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας, ως μόνη λύση θα μπορούσε να θεωρηθεί ο περισσότερο αυστηρός έλεγχος των τιμών αγοράς, μέσω της πολιτικής ανταγωνισμού, για την συγκράτηση του πληθωρισμού. Παρά ταύτα, υπό τη σκοπιά της θεωρίας των δημόσιων οικονομικών για την δυναμική του δημόσιου χρέους, μια περίοδος υψηλού πληθωρισμού συμβάλει, βραχυπρόθεσμα μόνο, στη βελτίωση της δυναμικής του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ, κυρίως μέσω της ενίσχυσης του ονομαστικού ρυθμού μεγέθυνσης.
Υπό λογιστικούς όρους, η εξέλιξη αυτή διευκολύνει την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων και των δεσμεύσεων της χώρας, στον βαθμό που ο ονομαστικός ρυθμός μεγέθυνσης υπερβαίνει το μέσο επιτόκιο εξυπηρέτησης του χρέους.
Γίνεται λοιπόν εύκολα αντιληπτό, ότι αν δεν αρθούν έστω σε ένα βαθμό οι ασφυκτικές, δημοσιονομικές πιέσεις που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα, για να «ανασάνει» λίγο, η παιδική φτώχεια δύσκολα θα αναχαιτιστεί εντελώς, όμως, μια τέτοια άρση δεν προβλέπεται για την χώρα.
Επομένως, τα μοναδικά εργαλεία που μπορεί να αξιοποιήσει ελεύθερα η χώρα, χωρίς περιορισμούς, είναι η καλύτερη απορρόφηση και αξιοποίηση των υφιστάμενων ευρωπαϊκών και άλλων κονδυλίων, όπως και η αναζήτηση επιπρόσθετων, ευρωπαϊκών και τυχόν άλλων, χρηματοδοτικών πόρων για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας, υπό το πρίσμα της ευρωπαϊκή εγγύησης για το παιδί.
Στη βάση αυτή, κρίνεται σκόπιμη η προώθηση ειδικής πρωτοβουλίας υποστήριξης προς τις Περιφέρειες της Στερεάς Ελλάδας και της Θεσσαλίας, που καταγράφουν υψηλά ποσοστά πολυδιάστατης παιδικής φτώχειας, για την επιτάχυνση σχεδιασμού και υλοποίησης ολοκληρωμένων τοπικών σχεδίων δράσης για την παιδική φτώχεια, κατά το πρότυπο περιφερειών που έχουν ήδη προχωρήσει (πχ Αττική, Ιόνια Νησιά, Κρήτη). Παράλληλα, κρίνεται σκόπιμη η αναζήτηση πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων, συγκεκριμένα μόνο για την εφαρμογή του μέτρου των υγιεινών σχολικών γευμάτων, σε όλα τα σχολεία της χώρας, σε όλες τις σχολικές βαθμίδες, για όλα τα παιδιά ανεξαιρέτως. Στις αστικές περιοχές αυτά θα μπορούν να ετοιμάζονται, για παράδειγμα, από εταιρίες catering, ενώ στις μη αστικές και στις περισσότερο απομακρυσμένες περιοχές, από τον φούρνο ή από την ταβέρνα της πλατείας του χωριού.
Οι διαδικασίες μπορούν να ελέγχονται και να εποπτεύονται κεντρικά, αλλά ταυτόχρονα και σε περιφερειακό ή/και σε τοπικό επίπεδο, για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Επιπλέον, κρίνεται αναγκαία η αναζήτηση πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων για τη στοχευμένη ενίσχυση των επιδομάτων, με στόχο την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της παιδικής ένδειας.
Η αναζήτηση και η αξιοποίηση των κονδυλίων, θα πρέπει να υλοποιείται σε συνδυασμό με την ενίσχυση των μηχανισμών αξιολόγησης και εποπτείας, ώστε να διασφαλίζεται η μέγιστη κοινωνική απόδοση των διαθέσιμων πόρων.
