Όταν ο πρώην Πρωθυπουργός της Ελλάδας Αλέξης Τσίπρας διατήρησε την εξουσία τον Σεπτέμβριο του 2015, μετά τη σύγκρουσή του με τους διεθνείς πιστωτές, δήλωσε ότι η χώρα πλέον ήθελε μια κυβέρνηση που να αντέξει μετά από πέντε εκλογικές αναμετρήσεις μέσα σε έξι χρόνια.
Όπως αναφέρει το Bloomberg, περίπου μία δεκαετία αργότερα, το νέο κόμμα της αντιπολίτευσης που ίδρυσε την περασμένη εβδομάδα αντανακλά ένα ολοένα και πιο κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο, το οποίο θα μπορούσε να υπονομεύσει τη φήμη σταθερότητας που έχει κερδίσει με κόπο η Ελλάδα στους επενδυτές.
Η εμφάνιση νέων κομμάτων ακολουθεί μια τάση σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς τα εκλογικά σώματα γίνονται πιο πολωμένα γύρω από ζητήματα όπως το κόστος ζωής, η μετανάστευση και η στέγαση. Στην Ελλάδα, η πολιτική υπήρξε σημαντικός παράγοντας για μια οικονομική ανάκαμψη που οδήγησε τη χώρα να ανακτήσει το καθεστώς ανεπτυγμένης οικονομίας και να καταγράψει μερικούς από τους ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με τις εκλογές να αναμένονται έως τον ερχόμενο Ιούνιο, το ερώτημα είναι αν ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να κερδίσει τρίτη συνεχόμενη θητεία, αφού είχε εκτοπίσει τον Αλέξη Τσίπρα το 2019.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κυβερνών κόμμα Νέα Δημοκρατία διατηρεί άνετο προβάδισμα, αλλά υποδηλώνουν επίσης ότι ο Μητσοτάκης δεν διαθέτει την απαραίτητη υποστήριξη για να συνεχίσει να κυβερνά χωρίς τη συνεργασία ενός εταίρου σε κυβερνητικό συνασπισμό.
«Αν δεν προκύψει μια σταθερή κυβέρνηση και υπάρξει μια βραχύβια κυβέρνηση και νέες εκλογές, τότε η πολιτική αστάθεια θα μεταφερθεί στην οικονομία», δήλωσε ο Βασίλης Μοναστηριώτης, καθηγητής πολιτικής οικονομίας στη London School of Economics και διευθυντής του Hellenic Observatory.
Αυτό θα επιβράδυνε τις ιδιωτικές επενδύσεις και ενδεχομένως θα καθυστερούσε την πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια, είπε. «Και τα δύο θα έχουν αντίκτυπο στην ανάπτυξη».
Η μεσογειακή χώρα, η οποία είχε κυριαρχήσει στο παγκόσμιο ενδιαφέρον κατά την κρίση του δημόσιου χρέους της, έχει καταγράψει μια αξιοσημείωτη οικονομική ανάκαμψη την τελευταία δεκαετία, αφού έχασε σχεδόν το ένα τέταρτο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της. Ωστόσο, παρά τα κέρδη, πολλοί Έλληνες λένε ότι νιώθουν πως έχουν μείνει πίσω.
Την ίδια στιγμή, η αντιπολίτευση έχει κατακερματιστεί, με ανταγωνιστικές προσεγγίσεις για το πώς θα αμφισβητηθεί ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, η «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη», επιδιώκει να ενώσει τους ψηφοφόρους απέναντι στη Νέα Δημοκρατία. Μια εβδομάδα πριν, η Μαρία Καρυστιανού, μητέρα θύματος του πιο θανατηφόρου σιδηροδρομικού δυστυχήματος στην Ελλάδα το 2023, ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός ακόμη πολιτικού κινήματος.
«Ακόμη και πριν από την εμφάνιση των δύο νέων κομμάτων, είχαμε 12 κόμματα που καταγράφονταν στις έρευνές μας», είπε ο Γιώργος Αράπογλου, γενικός διευθυντής της εταιρείας δημοσκοπήσεων Pulse RC. Αυτό καθιστά δυσκολότερη την πρόβλεψη του εκλογικού αποτελέσματος και των συνεπειών του, πρόσθεσε. «Δεν θυμάμαι πότε ήταν η τελευταία φορά που υπήρχαν τόσα πολλά κόμματα στις δημοσκοπήσεις μας».
Το πρώην κόμμα του Αλέξης Τσίπρας, ο Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ), έσπασε το μεταπολιτευτικό δικομματικό σύστημα της Ελλάδας όταν ήρθε στην εξουσία στις αρχές του 2015. Οι Έλληνες είχαν ήδη συνηθίσει σε πολιτική αναταραχή, καθώς διαδοχικοί πρωθυπουργοί παραιτούνταν ή προκήρυσσαν πρόωρες εκλογές, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Τσίπρα, στην προετοιμασία και την κορύφωση της κρίσης δημόσιου χρέους.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Αλέξης Τσίπρας και η Μαρία Καρυστιανού θα ενταχθούν σε ένα πολυπληθές πολιτικό πεδίο που διεκδικεί τη δεύτερη θέση, μαζί με το σοσιαλιστικό κόμμα της Ελλάδας, το ΠΑΣΟΚ. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο σε έναν πιθανό κυβερνητικό συνασπισμό.
Η Νέα Δημοκρατία εμφανίζει δημοσκοπικά ποσοστά κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα από τότε που ανέλαβε την εξουσία και έχει δεχθεί αυξανόμενη πίεση μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα πριν από τρία χρόνια, καθώς και εν μέσω συνεχιζόμενων ερευνών της ΕΕ για φερόμενη απάτη που σχετίζεται με αγροτικές επιδοτήσεις.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επίσης δηλώσει ότι ο μόνος τρόπος για να διασφαλιστεί το μέλλον της χώρας είναι μια ισχυρή κυβέρνηση με αυτοδυναμία ενός κόμματος. Ωστόσο, αυτό πλέον δεν θεωρείται βέβαιο, σύμφωνα με τον Γιώργο Αράπογλου.
Η Ελλάδα επίσης δεν έχει εδραιωμένη κουλτούρα κυβερνητικών συνασπισμών. Οι μόνες κυβερνήσεις συνεργασίας με διάρκεια στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, σχηματίστηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους. Το εκλογικό σύστημα προβλέπει ότι το πρώτο κόμμα λαμβάνει μπόνους έδρες στο κοινοβούλιο, ώστε να διευκολύνονται οι μονοκομματικές κυβερνήσεις. Αυτό αυξάνει το ενδεχόμενο διεξαγωγής πολλαπλών εκλογών, αν κανένα κόμμα δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση το επόμενο έτος.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει όμως δείξει ότι μπορεί να διαψεύδει τις προβλέψεις. Το 2023, η Νέα Δημοκρατία πέτυχε επανεκλογή, παρά τις προσδοκίες που είχαν διαμορφωθεί μετά το θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα. Οι δημοσκοπήσεις πριν από την εκλογή έδειχναν ότι δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Προς το παρόν, ο πρωθυπουργός επικεντρώνεται στους οικονομικούς δείκτες της Ελλάδας και στη βελτίωση του προϋπολογισμού. Τον περασμένο μήνα ανακοίνωσε μέτρα ανακούφισης ύψους περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ (588 εκατ. δολάρια) μετά την καταγραφή δημοσιονομικού πλεονάσματος για το 2025. Τα μέτρα περιλαμβάνουν ενισχύσεις για οικογένειες, βοήθεια για ενοικιαστές και επέκταση των επιδοτήσεων στο ντίζελ και στα λιπάσματα.
«Η χώρα έχει υγιή δημοσιονομικά αποτελέσματα και δεν νομίζω ότι η δημοσιονομική στάση θα επηρεαστεί σημαντικά από μια μετάβαση προς κυβέρνηση συνασπισμού», σύμφωνα με τον Βασίλη Μοναστηριώτης του London School of Economics. Ωστόσο, αν δεν σχηματιστεί κυβέρνηση και η χώρα οδηγηθεί σε δεύτερες εκλογές, «η πολιτική αστάθεια θα επηρεάσει τον δημοσιονομικό ισολογισμό».
