Τα στατιστικά για την πορεία υλοποίησης των επιχειρηματικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από κοινοτικά κονδύλια μπορούν να ερμηνευτούν ποικιλοτρόπως. Οι εν λόγω ερμηνείες έχουν ειδική σημασία φέτος, καθώς πλησιάζει στο τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, ολοκληρώνεται σιγά σιγά το «μοίρασμα» του ΕΣΠΑ, αλλά και οδεύουμε προς μία ριζική αλλαγή στον τρόπο κατανομής του κοινοτικού χρήματος κατά τη νέα προγραμματική περίοδο.
Είναι καλό λοιπόν να ερευνηθούν σε βάθος χρόνιες παθογένειες στον τρόπο που υλοποιούνται τα έργα από φορείς (ειδικά του «ευρύτερου» κράτους), αλλά και σε ένα άλλο πεδίο: ποια είναι η διάθεση του επιχειρηματία. Πού δηλαδή προτιμά να επενδύει και αν είναι διατεθειμένος να κάνει το άλμα προς τα μπρος.
Μια τέτοια ανάλυση προφανώς είναι πολυδιάστατη, αλλά έχουν ενδιαφέρον κάποια πρόσφατα στοιχεία που ανακοινώθηκαν από τα αρμόδια υπουργεία. Εγκρίθηκαν οι προτάσεις χρηματοδότησης για την (πολλά υποσχόμενη) δράση της Εξωστρέφειας Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων που δίνει επιδοτήσεις σε υφιστάμενες εταιρείες που μου έχουν κλείσει τρεις διαχειριστικές χρήσεις. Η προκήρυξη περιλάμβανε (ορθώς) ως όρο την υποχρεωτική επίτευξη αύξησης των εξαγωγών με έτος βάσης το 2024 κατά το 70% επί του ποσού που θα λάβουν το αργότερο εντός τριετίας από την ολοκλήρωση της δράσης. Η εν λόγω δράση λοιπόν, ενώ προκηρύχθηκε με προϋπολογισμό 200 εκατομμύρια ευρώ, τελικά εγκρίθηκαν επενδύσεις που θα λάβουν μόνο 71,8 εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή ούτε καν τα μισά λεφτά δεν προβλέπεται (προς το παρόν τουλάχιστον) να διανεμηθούν, γιατί δεν υπήρξε ενδιαφέρον. Έμειναν «εκτός» κάποιες λίγες αιτήσεις (οδηγούσαν σε δημόσια δαπάνη 18,3 εκατομμυρίων ευρώ) επειδή δεν είχαν πληρότητα δικαιολογητικών ή δεν πληρούσαν τους όρους.
Αντίστοιχα χαμηλή συμμετοχή είχε ένα άλλο πρόγραμμα που προκηρύχθηκε πιο πριν, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός των επιχειρήσεων ο οποίος ειδικά στο σκέλος των πιο μεγάλων έργων έμεινε σε μεγάλο βαθμό στα «αζήτητα». Ανάλογα είναι τα παραδείγματα που καταγράφονται και στο παρελθόν με πιο «δύσκολες» δράσεις που δεν τραβούν το ενδιαφέρον.
Αλλά και στα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης ο πήχης χαμηλώνει συνεχώς: αρχικά 17,73 δισεκατομμύρια μπορούσαν να έρθουν για τα χρηματοδοτήσουν και επιχειρηματικά σχέδια. Πλέον το ποσό αυτό που μπορεί να καταλήξει σε επιχειρηματικά δάνεια ορίζεται σε 13,27 δισ. (με τα υπόλοιπα ποσά να έχουν επαναδρομολογηθεί για δράσεις στέγασης και προς την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα). Και τούτο γιατί εκτιμάται πως το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων να καταθέσουν επιχειρηματικά σχέδια στις τράπεζες προς έγκριση έχει αρχίσει να «φρενάρει»: αυτή τη στιγμή έχουν συμβασιοποιηθεί δάνεια με συμμετοχή 9,51 δισεκατομμύρια ευρώ από την ΕΕ και ο χρόνος τελειώνει τον Αύγουστο.
Υπάρχει και η άλλη όψη. Των προγραμμάτων υπερβολικής ζήτησης. Η Ενίσχυση νέων μικρομεσαίων τουριστικών επιχειρήσεων μέσω του ΕΣΠΑ που είχε αρχικό προϋπολογισμό 250 εκατομμύρια ευρώ. Αυξήθηκε επιπλέον ο προϋπολογισμός της για πρώτη φορά το Μάιο του 2025 (στα 375 εκατομμύρια ευρώ) λόγω της εξαιρετικά υψηλής ζήτησης και άλλες δύο φορές στη συνέχεια (η τελευταία στις 17 Φεβρουαρίου). Ο προϋπολογισμός της εν λόγω δράσης φτάνει πλέον στα 1,55 δισ. ευρώ και η δημόσια δαπάνη στα 856 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό είναι πολύ μεγάλο αφού χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητα του ΕΣΠΑ που συνολικά θα διανείμει μέχρι το 2030 (όχι μόνο για επιδοτήσεις σε μικρομεσαίους αλλά για διάφορες δράσεις έρευνας, απασχόλησης, ψηφιακής μετάβασης, άμυνας κλπ) 3,8 δισεκατομμύρια ευρώ.
Οι επιχειρήσεις κάνουν προφανώς τις επιλογές τους. Προφανώς επίσης για να ρισκάρεις κάτι καινούργιο χρειάζεσαι και διασφαλίσεις, αλλά και προοπτική. Ωστόσο, σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα με τη συζήτηση για άλμα ανταγωνιστικότητας σε όλη την Ευρώπη ούτως ώστε να μη χάσει την κούρσα, όχι μόνο με τις ΗΠΑ, αλλά και με τις άλλες αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις, γίνεται έκδηλη η ανάγκη για ενδοσκόπηση όλων (της διοίκησης και του πολιτικού συστήματος, αλλά και του επιχειρηματικού κόσμου). Γιατί το τρένο τρέχει με μεγάλη ταχύτητα…
