Η έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων περνάει στην επόμενη φάση παγκοσμίως και πλέον προχωρούν οι διεργασίες για τη δυνατότητα έρευνας σε μεγάλα βάθη, κάτι που θα «λύσει τα χέρια» των πετρελαϊκών ομίλων και θα ανοίξει νέους ορίζοντες ανάπτυξης στην κλάδο.

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων, Γιάννης Μπασιάς, σε συνέντευξη που παραχωρεί στο insider.gr, μιλά για τις τελευταίες εξελίξεις και πώς αυτές θα επηρεάσουν την έρευνα στην Ελλάδα.

Ποιές είναι οι τελευταίες εξελίξεις στην έρευνα υδρογονανθράκων;

Τα τελευταία χρόνια οι γίγαντες της έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων τρυπούν πολύ βαθιά σε μια προσπάθεια να ξεκλειδώσουν τους υδρογονάνθρακες επάνω από τα στρώματα αλατιού (εβαπορίτες), αλλά και με πιθανούς βαθύτερους στόχους κάτω απο τους εβαπορίτες σε βάθη που κυμαίνονται συνολικά (νερό και πέτρωμα) από 4000 έως 7000 μέτρα. Τα σχέδιά τους είναι πολύ φιλόδοξα για εξερευνητικές γεωτρήσεις και ανακαλύψεις σε βάθη ύδατος ακόμα και 4000 μέτρων. Σε τέτοιες περιπτώσεις τα κοιτάσματα πρέπει να υπερβαίνουν τα 500 εκατομμύρια βαρέλια το καθένα.

Οι εταιρείες συγκροτούν λοιπόν κοινοπραξίες για να μοιραστούν τον οικονομικό κίνδυνο εξερεύνησης και κατά συνέπεια το όφελος. Αυτό συμβαίνει σήμερα στον κόλπο του Μεξικού, Γουιάνα, Γαλλική Γουιάνα, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Γουινέα, Ακτή του Ελεφαντοστού, Κογκό, Αγκόλα, αλλά και στην Κύπρο, Αίγυπτο και επίσης Ελλάδα με τα βάθη ύδατος να αρχίζουν στα 2000 μέτρα οπως δυτικά της Κρήτης όπου η Total και Exxonmobil εξέφρασαν ερευνητικό ενδιαφέρον.

Η Total για παράδειγμα κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ βάθους ύδατος για μια εξερευνητική γεώτρηση στην Ουρουγουάη το 2016 σε βάθος 3404 μέτρων ύδατος. Το πρόγραμμα Stone της Shell στον κόλπο του Μεξικού κατέχει σήμερα το ρεκόρ σε βάθος ύδατος για παραγωγική ανάπτυξη κοιτάσματος στα 2900 μέτρα ύδατος.

Μόλις ορίσατε το ρεκόρ ερευνητικής γεώτρησης περίπου στα 3.500 μέτρα. Στα βαθιά νερά της Ελλάδας τι γίνεται;

Η βιομηχανία γενικά θεωρεί ότι μπορεί να βρει εμπορεύσιμους όγκους αερίου σε αυτά τα βάθη και να τους παραγάγει επικερδώς. Υπάρχουν επίσης και πιθανότητες να βρεθεί αργό σε πετρώματα κάτω από ύδατα βαθύτερα από 3000 μέτρα, ενώ στο παρελθόν αναμέναμε μόνο αέριο και όχι αργό σε τέτοια βάθη. Μια ανακάλυψη τουλάχιστον 500 εκατομμυρίων βαρελιών θα δικαιολογούσε πιθανές εμπορικές εξελίξεις. Πολλές μεγάλες εταιρείες επικεντρώνουν σήμερα την προσοχή τους στα βαθιά νερά με στόχο για τα επόμενα χρόνια ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής τους να προέρχεται από τέτοια περιβάλλοντα. Στα βαθιά νερά της Ελλάδας όπως είναι για παράδειγμα η περιοχή δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης οι πιθανοί στόχοι βρίσκονται σε πετρώματα θαμμένα κάτω από τουλάχιστον 1500 μέτρα νερό. Ο μέσος όρος βάθους νερού σε αυτές τις περιοχές ξεπερνάει τα 2500 μέτρα και σε πολλές περιπτώσεις είναι γύρω στα 3500 μέτρα. Ας μην ξεχνάμε ότι οι ερευνητικές εργασίες της πρώτης φάσης διαρκούν 3 χρόνια, πράγμα που θα μάς φέρει κοντά σε αποφάσεις για γεωτρήσεις τέτοιου είδους μετά το 2021.

Ποιες είναι οι δυσκολίες;

Μόνο μερικά γεώτρητικά πλοία θα μπορούσαν θεωρητικά να τρυπήσουν πετρώματα κάτω απο 4000 μέτρα (13.125 πόδια) ύδατος. Η αλήθεια είναι ότι κανένα γεωτρητικό πλοίο τέτοιας δυνατότητας δεν θα είναι διαθέσιμο πριν από το 2021 η 2025 για τα εξαιρετικά βαθιά νερά. Υπάρχουν ειδικευμένες εταιρείες για βαθιές θαλάσσιες γεωτρήσεις άλλα η διαθεσιμότητά τους είναι περιορισμένη. Οι συμβάσεις που συνάπτουν με τις πετρελαϊκές εταιρείες καλύπτουν πάντα μια σταθερή περίοδο αρκετών μηνών για τη πρώτη γεώτρηση και προϋποθέτουν συχνά υποχρέωση για πρόσθετες γεωτρήσεις. Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι δεν υπάρχουν σήμερα οι απαραίτητες πιστοποιήσεις των τεχνικών προδιαγραφών των πλοίων για τέτοια βάθη. Αυτό είναι ένα θέμα που παρακολουθεί από κοντά η ΕΔΕΥ μέσω της σχέσης της με τους ευρωπαϊκούς φορείς και με τις ενδιαφερόμενες εταιρείες. Άλλες δυσκολίες αφορούν την πίεση ύδατος, την διαχείριση υπερπίεσης αερίου στα μεγάλα βάθη, φορτία βάρους. Ο κακός καιρός στην επιφάνεια με ισχυρά ρεύματα μπορεί να υποχρεώσει την αναστολή των εργασιών. Τα μετεωρολογικά δεδομένα και η μοντελοποίησή τους γίνονται ζωτικής σημασίας και εξετάζονται για περιόδους τουλάχιστον 24 μηνών πριν από μία γεώτρηση.

Θα μας δώσετε μία αίσθηση για το κόστος της εξερεύνησης;

Η εξερεύνηση σε βαθιά νερά δεν είναι απαραιτήτως εξαιρετικά ακριβή σήμερα. Τα προγράμματα που βρίσκονται σε 1500 μέτρα ύδατος θα μπορούσαν να αναπτυχθούν τώρα πια με κόστος γύρω στα 27 δολάρια και κάποιες εταιρείες μιλάνε για 17 δολάρια ανά βαρέλι αντίστοιχου πετρελαίου (baril oil equivαlent). Σε 4000 μέτρα, οι δαπάνες θα αυξάνονταν ίσως κατά περίπου 25% περισσότερο.

Μιλήσατε πριν για τις τεχνικές προδιαγραφές γεωτρήσεων μεγάλου βάθους...

Η υπεράκτια ασφάλεια των εγκαταστάσεων γεώτρησης η παραγωγής απαιτεί πολύ προσοχή και η ΕΔΕΥ, είναι γνώστης αυτής της κατάστασης και ρυθμιστής. Αυτό είναι το πρώτο μέρος της εξίσωσης σχετιζόμενης με τη ασφάλεια που αφορά ευθέως την ΕΔΕΥ. Όμως, η Μεσόγειος δεν είναι μια λίμνη, είναι ανοικτή από ανατολή και δύση επικοινωνώντας με τον Ινδικό και Ατλαντικό ωκεανούς. Κατά συνέπεια η δραστηριότητα μεταφοράς μέσω σκαφών ή αγωγών, η δραστηριότητα διύλισης και η αποθήκευση αερίου η αργού είναι τα υπόλοιπα μέρη της εξίσωσης της ασφάλειας, όπως και της προστασίας του περιβάλλοντος τα οποία καλύπτονται από άλλους κρατικούς ή διεθνείς φορείς και οργανισμούς και όχι από την ΕΔΕΥ.

Για την ασφάλεια των υπερακτίων εγκαταστάσεων κάναμε τις μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνουν τους κανόνες παρακολούθησης και ασφάλειας της παραγωγής, τους κανόνες ασφάλειας γεώτρησης και συστημάτων διαχείρισης. Δεν πρόκειται ποτέ να μειωθεί η εγρήγορση μας για την ασφάλεια και δεν θα αποθαρρύνουμε τις εταιρείες να εμμένουν στα πρότυπα ασφάλειας. Οι επιχειρήσεις γνωρίζουν ότι η ΕΔΕΥ οργανώνει τις διεργασίες ασφάλειας ακολουθώντας την ευρωπαϊκή οδηγία προς όφελος όλων.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις του κλάδου έχουν την εμπειρία να κάνουν γεωτρήσεις;

Σε κάθε περίπτωση το ελληνικό τεχνικό δυναμικό πρέπει να καταρτιστεί και να λειτουργήσει στηριζόμενο πάντα σε ανταγωνιστικά θεμέλια. Αλλιώς μπορεί να έχουμε στην Ελλάδα παραγωγή η οποία θα βασιστεί αποκλειστικά στην ξένη τεχνογνωσία και σε προσωπικό ειδικευμένο το οποίο θα προέρχεται από το εξωτερικό.

Είναι πάντα προτιμητέο να συνεργαζόμαστε με επιχειρήσεις που βρίσκονται στη χώρα μας, πράγμα που επιτρέπει την γρήγορη μετάδοση της τεχνογνωσίας. Είναι απαραίτητη συνθήκη για την δημιουργία ανταγωνιστικότητας. Η προοπτική της τοπικής ανταγωνιστικότητας είναι ζωτικής σημασίας σε έναν βιομηχανικό τομέα που λειτουργεί με μακροχρόνια επενδυτικά προγράμματα, υψηλή επένδυση στα πρώτα πέντε χρόνια και συνολική διάρκεια 30 ετών. Η Ελλάδα μπορεί να έχει τις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας που μπορούν να εξαγάγουν, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να γίνει. Δεν είναι εύκολο, και δεν μπορεί απλά να γίνει σε σύντομο χρονικό διάστημα.