Ιδιαίτερα ανθεκτικό εμφανίζεται το ρωσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά με νεότερη έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της ΕΕ να κάνει λόγο για αύξηση των εισαγωγών μέσω αγωγού κατά 7% και 11% μέσω LNG κατά το διάστημα Ιανουάριος-Μάιος 2026 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα ένα χρόνο πριν.
Μάλιστα, όπως επισημαίνεται, η ανοδική τάση συνεχίστηκε ακόμη και μετά την ψήφιση του κανονισμού για την οριστική κατάργηση του ρωσικού αερίου στις 18 Μαρτίου 2026, με τον ACER συγκεκριμένα να υπολογίζει ότι στο διάστημα που μεσολάβησε μέχρι τα τέλη Μαΐου οι εισαγωγές ρωσικού LNG ενισχύθηκαν κατά 17%, παρά το γεγονός ότι ενδιάμεσα - από τις 26 Απριλίου - έχει τεθεί σε εφαρμογή η απαγόρευση όλων των βραχυπρόθεσμων συμβολαίων υγροποιημένου φυσικού αερίου που συνάφθηκαν πριν τις 17 Ιουνίου 2025. Σημειώνεται ότι 17 Ιουνίου 2026 ακολούθησε το «δεύτερο» ορόσημο με την παύση των βραχυπρόθεσμων συμφωνιών προμήθειας αγώγιμου αερίου.
45-55 bcm έρχονται ακόμη από Ρωσία
Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρει η έκθεση του ACER, το ρωσικό αέριο (συνδυαστικά LNG και αγώγιμο) καλύπτει το 12% των αναγκών της ΕΕ σε φυσικό αέριο πράγμα που μεταφράζεται σε ποσότητες περί τα 45 με 55 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Η εν λόγω ποσότητα διαμοιράζεται σε 20 με 32 bcm που φτάνουν σε Ισπανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία με τα υπόλοιπα – 16 έως 26 bcm – να αφορούν σε μακροχρόνιες συμβάσεις αγώγιμου αερίου μέσω του αγωγού TurkStream με τις ποσότητες να καταλήγουν σε Ουγγαρία, Σλοβακία και Ελλάδα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το αέριο δεν καταναλώνεται απαραίτητα στις χώρες υποδοχής αλλά πιθανά διαχέεται ευρύτερα στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω των κόμβων αερίου πράγμα που καθιστά δύσκολο, όπως επισημαίνουν οι συντάκτες της έκθεσης, να εντοπιστούν οι τελικοί καταναλωτές των ποσοτήτων που προέρχονται από την Ρωσία.
Υπενθυμίζεται ότι τα μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας ρωσικού αερίου παραμένουν σε ισχύ μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2026 για το LNG και μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2027 για το αέριο μέσω αγωγών, πράγμα που θα σημάνει πρακτικά και την οριστική κατάργηση του ρωσικού αερίου από το ενεργειακό μίγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ειδικές περιπτώσεις των Ουγγαρία, Σλοβακία και Ελλάδα
Αν και καταγράφεται σημαντική μείωση στη χρήση του ρωσικού αερίου στο διάστημα που μεσολάβησε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία μέχρι σήμερα, εντούτοις πολλά κράτη μέλη παρουσιάζουν ακόμη υψηλή εξάρτηση από τις ρωσικές προμήθειες. Τέτοιες περιπτώσεις είναι η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Ελλάδα με την τελευταία ωστόσο να εμφανίζει ένα καλύτερο προφίλ έναντι των άλλων δύο χωρών.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν οι συντάκτες της έκθεσης, «παρά την μικρότερη εξάρτηση από το ρωσικό αέριο σε σύγκριση με την Ουγγαρία ή την Σλοβακία, το φυσικό αέριο παίζει κεντρικό ρόλο στο κομμάτι της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με τις μονάδες να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος της εθνικής κατανάλωσης φυσικού αερίου». Ενδεικτικά, σύμφωνα με το Green Tank, ο τομέας του ηλεκτρισμού υπήρξε ο μεγαλύτερος καταναλωτής τους πρώτους πέντε μήνες του έτους με 18.5 TWh παρά τη μικρή μείωση (-2.1%) συγκριτικά με το 2025.
Με άλλα λόγια, τα μερίδια της εγχώριας κατανάλωσης σε ηλεκτρισμό, δίκτυα και βιομηχανία διαμορφώθηκαν στο 63.1%, 25.3% και 11.6%, αντίστοιχα για τις τρεις τομείς κατά το πρώτο πεντάμηνο του έτους. Η εν λόγω εικόνα συμβαίνει ενώ, όπως αναφέρει η έκθεση, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα σε σχέση με τις άλλες δυο χώρες, διαθέτει περισσότερο διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο τόσο στην περίπτωση του LNG με την αξιοποίηση των υποδομών σε Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη όσο και μέσω αγωγού με την αξιοποίηση του TAP για την υποδοχή ποσοτήτων από το Αζερμπαϊτζάν.
Το ρωσικό LNG επιμένει
Εν είδη συμπεράσματος και παρά την σημαντική μείωση του ρωσικού αερίου μέσω αγωγών από το 2022 μέχρι σήμερα, το ρωσικό υγροποιημένο φυσικό αέριο συνεχίζει να διατηρεί σημαντική θέση στο ενεργειακό μίγμα της Ευρώπης. Το 2026, οι εισαγωγές ρωσικού LNG αναμένεται να φτάσουν περί τα 20 bcm, αντιπροσωπεύοντας το 15% των συνολικών εισαγωγών της ΕΕ σε LNG και περίπου το 5-6% της συνολικής κατανάλωσης αερίου της ΕΕ.
Οι εν λόγω ποσότητες, όπως σημειώνεται, εισάγονται κατά κύριο λόγο μέσω των τερματικών σταθμών σε Γαλλία, Βέλγιο, Ισπανία και Ολλανδία, με τις ποσότητες στη συνέχεια να μπορούν να διανεμηθούν κατά μήκος του ευρωπαϊκού δικτύου μέσω των υφιστάμενων διασυνδέσεων.
Από την πλευρά του ο ACER εκτιμάει ότι οι επιπτώσεις από την διακοπή του ρωσικού αερίου θα γίνουν ορατές από το 2027 και μετά, με τα όποια μέχρι στιγμής «δείγματα γραφής» να υποδηλώνουν μια μικρή αύξηση της τιμής του TTF κατά την περίοδο αναφοράς που ωστόσο δεν μπορεί να συναρτηθεί και απόλυτα με τον περιορισμό ποσοτήτων ρωσικού αερίου, δεδομένου ότι συνέπεσε με τον πόλεμο στον περσικό κόλπο και την αναστάτωση στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα του καυσίμου.
Έκθεση στα «turbulences» του LNG
Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνεται, μετά και την πλήρη παύση των ροών φυσικού αερίου από την Ρωσία, η έκθεση των ευρωπαϊκών χονδρεμπορικών αγορών φυσικού αερίου στο LNG θα αυξηθεί, πράγμα που ωστόσο θα «ισορροπήσει» αναλόγως των αναγκών σε εισαγωγές και σε άμεση συνάρτηση και συνάφεια με τον ρυθμό απανθρακοποίησης, την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης και τις συνολικότερες τάσεις της ζήτησης.
Αδιαμφισβήτητα, η μεγαλύτερη εξάρτηση-έκθεση στην αγορά του LNG συνεπάγεται και μεγαλύτερη έκθεση στις δυναμικές της αγοράς που δεν καθορίζονται σε διακρατικό ή διμερές επίπεδο παρά αποτελούν απόρροια και προϊόν ευρύτερων διεργασιών σε παγκόσμιο επίπεδο με την γεωπολιτική παράμετρο να βαραίνει σημαντικά.
