Η Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική που δόθηκε στη δημοσιότητα τις προηγούμενες χτύπησε ένα διακριτικό αλλά στην ουσία πολύ ηχηρό καμπανάκι για τις καταστροφικές επιπτώσεις που θα έχει η απώλεια κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης αν δεν τηρηθούν οι σκληρές προθεσμίες. Ανάμεσα στην παράθεση στοιχείων για την εκτέλεση του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας παρατίθενται δύο ιδιαίτερα κρίσιμα στοιχεία:
Πρώτον, ότι η ΤτΕ χαρακτηρίζει ως «εγχείρημα που κρίνεται εξαιρετικά φιλόδοξο» την απορρόφηση των υπολειπόμενων 10 δισ. ευρώ του ΤΑΑ έως το τέλος του Δεκεμβρίου 2026, που είναι η καταληκτική ημερομηνία και η οποία προϋποθέτει την ολοκλήρωση των σχετικών οροσήμων και στόχων έως τις 31 Αυγούστου 2026.
Δεύτερον, ότι η μη είσπραξη των σχετικών ευρωπαϊκών πόρων για την ολοκλήρωση των συμβασιοποιημένων έργων στο σκέλος των επιχορηγήσεων μπορεί να οδηγήσει στην ένταξή τους στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και στην ανάγκη χρηματοδότησής τους από εθνικούς πόρους.
Αν λοιπόν γίνει κάτι τέτοιο, όπως σημειώνει η ΤτΕ, είναι δεδομένη η αρνητική επίπτωση στα δημοσιονομικά μεγέθη, αλλά και η αλλαγή προς τα πάνω του ρυθμού αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών. Δηλαδή του δασικού δείκτη που καθορίζει μεταξύ άλλων τι παροχές και μέτρα στήριξης μπορεί να δώσει κάθε χρόνο το Κράτος προς πολίτες και επιχειρήσεις.
Ο κίνδυνος εκτροχιασμού
Τι σημαίνει αυτό με λίγα λόγια: Αν κάποια από τα εκατοντάδες έργα που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη δεν ολοκληρωθούν στην ώρα τους, τότε ένα τμήμα τους τουλάχιστον θα πρέπει να πληρωθεί από τον «κρατικό κορβανά». Τα χρήματα αυτά θα μετρήσουν στις κρατικές δαπάνες εκτροχιάζοντας πλήρως κάθε σχεδιασμό για το «καλάθι της ΔΕΘ» και μάλιστα όχι μόνο για φέτος, αλλά ενδεχομένως και για τα επόμενα χρόνια.
Το κρίσιμο «Plan B»
Η κυβέρνηση, όπως είναι φυσικό και αναμενόμενο, τονίζει πως τα χρονοδιαγράμματα θα τηρηθούν και δεν θα χαθεί ούτε ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η Τράπεζα της Ελλάδος από την άλλη, σημειώνει εμμέσως πλην σαφώς ότι θα πρέπει να προετοιμαστούμε για «Plan B», το οποίο θα περιλαμβάνει την μεταφορά των ανεκπλήρωτων έργων σε άλλα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία (ΕΣΠΑ, Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, Ταμείο Εκσυγχρονισμού, Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων κ.α.).
«Δεδομένης της λήξης του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης NGEU τον Αύγουστο του 2026,14 η ολοκλήρωση των πιθανών υπολειπόμενων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και των επενδυτικών σχεδίων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας πρέπει να συνεχιστεί μέσω των εναλλακτικών διαύλων ευρωπαϊκής χρηματοδότησης την επόμενη περίοδο», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση νομισματικής πολιτικής.
Η πορεία μέχρι τώρα
Σε ό,τι αφορά την απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης η ΤτΕ σημειώνει πως , η Ελλάδα σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο έναντι των υπόλοιπων χωρών της ΕΕ ως προς την εκπλήρωση σχετικών οροσήμων και στόχων και την είσπραξη των δόσεων. Μετά την εκταμίευση της 7ης δόσης των επιχορηγήσεων και της 6ης δόσης των δανείων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Απρίλιο του 2026, η Ελλάδα έχει λάβει συνολικά 24,6 δισ. ευρώ (68% των διαθέσιμων πόρων έναντι 59% κατά μέσο όρο στην ΕΕ), εκ των οποίων 12,9 δισ. ευρώ για επιχορηγήσεις (71% των εγκεκριμένων επιχορηγήσεων για την Ελλάδα) και 11,7 δισ. Ευρώ για δάνεια (66% των συνολικών εγκεκριμένων δανείων για την Ελλάδα),έχοντας ολοκληρώσει το 53% των συμφωνημένων στόχων/οροσήμων (έναντι 47% κατά μέσο όρο στην ΕΕ).
Ως προς το σκέλος των επιχορηγήσεων του RRF, οι εκταμιεύσεις προς τους τελικούς δικαιούχους το 2025 επιταχύνθηκαν σημαντικά έναντι του 2024, αντανακλώντας μεταξύ άλλων τη βελτίωση της διοικητικής και διαχειριστικής ικανότητας. Ειδικότερα, το 2025 οι εκταμιεύσεις έφθασαν τα 4 δισ. ευρώ έναντι 2,4 δισ. ευρώ το 2024 και 1,6 δισ. ευρώ το 2023. Συνολικά, έως το τέλος του 2025 είχε καταβληθεί στους τελικούς δικαιούχους ποσό ύψους 8,9 δισ. ευρώ (69% των εισπραχθεισών επιχορηγήσεων), ενώ μέχρι τον Μάιο του 2026 επιπλέον 6,3 δισ. Ευρώ (συμπ. ΦΠΑ) είχαν μεταβιβαστεί από τον Κρατικό Προϋπολογισμό προς τους φορείς εντός και εκτός της γενικής κυβέρνησης.
