Ελλάδα
23-02-2021 | 16:38

Δημόσιες συμβάσεις: Ποιες βασικές μεταρρυθμίσεις προωθεί το υπ. Υποδομών - Ποιες παθογένειες επιχειρεί να θεραπεύσει

Δημόσιες συμβάσεις: Ποιες βασικές μεταρρυθμίσεις προωθεί το υπ. Υποδομών - Ποιες παθογένειες επιχειρεί να θεραπεύσει

Με δέκα βασικές μεταρρυθμίσεις-τροποποιήσεις, μεταξύ πολλών άλλων διατάξεων, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, στο μερίδιο που του αναλογεί, επιχειρεί να εκπληρώσει έναν βασικό του στόχο, μέσω του αλλαγών στο νόμο 4412 για τις δημόσιες συμβάσεις, να δημιουργήσει δηλαδή ένα θεσμικό πλαίσιο που να διασφαλίζει ότι τα δημόσια έργα θα προχωρούν με ταχύτητα, διαφάνεια και – κυρίως – με αποτελεσματικότητα.

Βάσει των μεταρρυθμίσεων για το «τεχνικό αντικείμενο», το υπουργείο Υποδομών, μεταξύ άλλων, ενισχύει το σύστημα μελέτης – κατασκευής, επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών, θεσμοθετεί την ιδιωτική επίβλεψη έργων και μελετών, δίνει για έργα προϋπολογισμού άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ τη δυνατότητα διαιτητικής επίλυσης, καταπολεμά τις καθυστερήσεις στις παραδόσεις των έργων, ενώ προχωρά η ίδρυση Ενιαίου Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών.

Στο υπουργείο εκτιμούν πως το νέο θεσμικό πλαίσιο που εισάγει η κυβέρνηση θα συμβάλει καταλυτικά και στην κατασκευή ποιοτικότερων έργων, και στη σύντμηση του σημερινού χρόνου εκτέλεσης, αλλά και σε ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ αναδόχου και Δημοσίου, αμβλύνοντας τα σημεία της εκείνα, που αποτελούσαν για πολλά χρόνια σημεία τριβής μεταξύ τους.

Όπως δήλωσε στο insider ο Γενικός Γραμματέας Υποδομών, Γιώργος. Καραγιάννης, «βασικοί γνώμονες της προσπάθειάς μας να τροποποιήσουμε τον νόμο 4412 για τις δημόσιες συμβάσεις στο υπουργείο μας ήταν η εξάλειψη παθογενειών δεκαετιών, η αλλαγή της νοοτροπίας με στόχο τη γρήγορη, αξιόπιστη και με κανόνες διαφάνειας και αμεροληψίας εκτέλεση δημόσιων έργων και μελετών. Για να πετύχουμε σε αυτή την προσπάθεια, συστήσαμε επιτροπές και ομάδες εργασίας στις οποίες συμμετείχαν νομικοί, εκπρόσωποι φορέων, υπηρεσιακοί παράγοντες. Και σήμερα προχωράμε σε ολιστικά διαφορετική προσέγγιση και μεταρρυθμίσουμε χρόνια ζητήματα δαιδαλώδους  θεσμικού πλαισίου. Επιτυγχάνουμε και απλοποιούμε όλες τις διαδικασίες που καθυστερούν τα έργα, ενισχύουμε τον ρόλο του ιδιωτικού τομέα, θεσμοθετώντας την ιδιωτική επίβλεψη σε έργα και μελέτες, θεραπεύουμε την παθογένεια των υψηλών εκπτώσεων, εκσυγχρονίζουμε και ψηφιοποιούμε τις διαδικασίες, εισάγουμε καινοτόμες πρακτικές για την υλοποίηση των έργων».

 

Ειδικότερα, τα 10 καινοτόμα σημεία του Νομοσχεδίου είναι:

-          Ενίσχυση του συστήματος μελέτη – κατασκευή, ώστε να μπορεί να εκκινεί η διαδικασία δημοπράτησης των έργων με χαμηλότερο βαθμό ωριμότητας απ’ ό, τι ισχύει σήμερα. Αυτός ο τρόπος ανάθεσης έχει ως βασική αρχή τη μετατόπιση της ευθύνης των μελετών στον Ανάδοχο. Με την ενίσχυση του συστήματος Μελέτη-Κατασκευή ο εργολάβος αναλαμβάνει μέρος της ευθύνης, αφού το τελικό στάδιο της μελέτης (οριστικές μελέτες) συνυπογράφεται και από εκείνον, ενώ επιχειρείται να σταματήσουν οι συμπληρωματικές συμβάσεις.

 

-          Ταχύτερη εκκίνηση της δημοπράτησης έργων ειδικής σημασίας για την οικονομία της χώρας, έργων δηλαδή που είναι ενταγμένα στο άρθρο 7Α του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων, σε σχέση με το τι ισχύει σήμερα. Στα μεγάλα έργα προβλέπεται, επίσης, η εφαρμογή των διατάξεων που αφορούν στις στρατηγικές ιδιωτικές επενδύσεις για την ταχύτερη δημοπράτησή τους. Με την προτεινόμενη τροποποίηση, αντιμετωπίζονται παθογένειες ετών που καθυστερούσαν την υλοποίηση σημαντικών έργων υποδομής, όπως τα μεγάλα έργα των αυτοκινητοδρόμων, που αποτελούν κρίσιμους τομείς για την ανάπτυξη της χώρας. Επίσης, στοχεύει στη προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων.

 

-          Αντιμετώπιση των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών στα έργα, οι οποίες είχαν σαν αποτέλεσμα τη δυσκολία ολοκλήρωσής τους, κάτι που είχε επισημανθεί και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Με τις νέες προβλέψεις, θα πρέπει να αιτιολογείται όποια προσφορά έχει απόκλιση μεγαλύτερη των δέκα ποσοστιαίων μονάδων  από τον μέσο όρο του συνόλου των εκπτώσεων των προσφορών που υποβλήθηκαν. Η αιτιολόγηση αυτή θα αποτελεί δεσμευτική συμφωνία και τμήμα της σύμβασης ανάθεσης, που δεν μπορεί να μεταβληθεί καθ’ όλη την διάρκεια εκτέλεσης της σύμβασης. Ταυτόχρονα, η εγγύηση καλής εκτέλεσης υπολογίζεται πλέον επί αρχικού προϋπολογισμού δημοπράτησης και όχι επί της  αξίας της σύμβασης. Ενώ αποδεσμεύεται η εγγύηση προκαταβολής από την εγγύηση καλής εκτέλεσης, στην περίπτωση που χορηγείται και οφείλει ο ανάδοχος να προσκομίζει πρόσθετη εγγυητική  για ποσό ίσο με αυτό της προκαταβολής. Με την προτεινόμενη τροποποίηση το υπ. Υποδομών θέλει να καταπολεμήσει φαινόμενα που παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια, με την αποδεδειγμένη αδυναμία ολοκλήρωσης των έργων, λόγω υπερβολικών εκπτώσεων από αναδόχο.

 

-          Θεσμοθετείται η ιδιωτική επίβλεψη έργων και μελετών, δηλαδή η δυνατότητα να μπορεί να ασκηθεί επίβλεψη εκτός από την Υπηρεσία και από πιστοποιημένο ιδιωτικό φορέα (φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή ένωση προσώπων), ο οποίος θα διαθέτει τις αναγκαίες εξειδικευμένες γνώσεις. Ιδιαίτερα για τις μελέτες θα μπορούν να προσλαμβάνονται ιδιώτες εξειδικευμένοι μηχανικοί (checkers) στο στάδιο της παραλαβής.

 

-          Μετατροπή του συστήματος παρακολούθησης των έργων από ελεγκτικό – που είναι σήμερα – σε δηλωτικό. Δηλαδή, η Διευθύνουσα Υπηρεσία απαλλάσσεται από περιττές γραφειοκρατικές υποχρεώσεις που πολλές φορές οδηγούσαν στην αυτοδίκαιη επέλευση δυσμενών αποτελεσμάτων για το δημόσιο. Η υποβολή των επιμετρήσεων από τον ανάδοχο γίνεται πλέον κανόνας που συνοδεύεται με αυξημένη ευθύνη ως προς την ακρίβεια αυτών. Με τον νέο τρόπο, όπως πιστεύουν στο υπ. Υποδομών, θα διευκολύνονται οι επιμετρήσεις και οι λογαριασμοί του έργου, κι έτσι θα επιταχυνθούν οι πληρωμές των λογαριασμών. Στο υπ. Υποδομών, έχοντας ως σημείο αναφοράς την εμπέδωση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των αντισυμβαλλόμενων μερών, μετατρέπουνε το σύστημα παρακολούθησης των έργων σε δηλωτικό, προσβλέποντας  στην επιτάχυνση των διαδικασιών που είχε παρατηρηθεί ότι κωλυσιεργούσαν την εξέλιξη των έργων.

 

-          Θεσμοθετείται – για έργα προϋπολογισμού άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ – η δυνατότητα διαιτητικής επίλυσης κάθε διαφοράς που προκύπτει σχετικά με την εφαρμογή, την ερμηνεία ή το κύρος της Σύμβασης.  Προκειμένου για έργα κατώτερου προϋπολογισμού, απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου τεχνικού συμβουλίου. Επίσης εισάγεται ο θεσμός του φιλικού διακανονισμού ως δυνατότητα επίλυσης των διαφορών πριν την προσφυγή στη διαιτησία (με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο οι καθυστερήσεις που μπορούσαν να δημιουργηθούν σε έργα που παρουσίαζαν νομική εμπλοκή, ήταν πολύ σημαντικές και πολλές φορές καθοριστικές για την έκβαση των έργων).

 

-          Προωθείται ο εκσυγχρονισμός, η ψηφιοποίηση και η απλοποίηση των διαδικασιών, καθώς καθιερώνεται η υποχρεωτική τήρηση από τον ανάδοχο ηλεκτρονικού ημερολογίου του έργου σε ελεύθερο λογισμικό ευρείας χρήσης. Το ηλεκτρονικό αυτό ημερολόγιο αποστέλλεται ηλεκτρονικά στον Προϊστάμενο της Διευθύνουσας Υπηρεσίας και στον επιβλέποντα του έργου, με στόχο την επιτάχυνση ενημέρωσης όλων των εμπλεκομένων στο έργο και την επίλυση οιωνδήποτε διαφωνιών χωρίς χρονικές καθυστερήσεις. Επίσης θεσπίζεται η παραλαβή των έργων σε ένα στάδιο για την απλοποίηση των διαδικασιών.

 

-          Καταπολεμούνται οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις των έργων αφού στις διακηρύξεις για έργα εκτιμώμενης αξίας σύμβασης  μεγαλύτερης του ενός εκατομμυρίου (1.000.000) ευρώ, παρέχεται η δυνατότητα πρόβλεψης κινήτρου – πριμ πρόσθετης αμοιβής ίσης έως 5% της συμβατικής δαπάνης για παράδοση έργων νωρίτερα από τη συμβατική προθεσμία. Ταυτόχρονα δίνεται βάρος και στην ποιοτικότερη υλοποίηση των μελετών και των έργων, αφού καθιερώνεται πλέον αυτοδίκαιη λύση της σύμβασης μετά την πάροδο 24 μηνών από τη λήξη του συμβατικού χρόνου για συμβάσεις μελετών και αυξάνεται ο χρόνος υποχρεωτικής εγγύησης στα πέντε έτη για τα έργα. Επί της ουσίας, με τις προτεινόμενες αλλαγές, κινητροδοτείται η ταχύτερη παράδοση σημαντικών υποδομών, έντεχνα και με υψηλές ποιοτικές προδιαγραφές.

 

-          Καταργούνται οι κληρώσεις για την ανάδειξη των επιτροπών, που επέφεραν υπερβολικές καθυστερήσεις στην διεξαγωγή των διαγωνισμών.  Την ίδια στιγμή, καθίσταται υποχρεωτική η ανάρτηση της μελέτης του έργου πριν την προκήρυξή του, ώστε οι συμμετέχοντες στο διαγωνισμό να μπορούν να διαμορφώνουν πληρέστερη εικόνα του έργου. Από το υπουργείο εκτιμούν ότι το αδιάβλητο των διαδικασιών και η αντικειμενικότητα των πρακτικών των διαγωνισμών διασφαλίζεται από την ισχύουσα διάταξη για εξέταση των ενστάσεων από την Ανεξάρτητη Αρχή Προδικαστικών Προσφυγών και όχι από την επιτροπή διαγωνισμού όπως γινόταν παλαιότερα.

 

-          Προχωρά η ίδρυση Ενιαίου Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών. Με τη δημιουργία του νέου θεσμικού πλαισίου στο υπουργείο θεωρούν ότι διασφαλίζεται η ενοποιημένη διαχείριση ως προς την τεχνική και οικονομική διαχείριση των δημοσίων έργων, αποφεύγοντας τις στρεβλώσεις του παρελθόντος που επέτρεψαν διαφοροποιήσεις ως προς τις τεχνικές προδιαγραφές και την τιμολόγηση, ομοειδών έργων.

Ακολουθήστε το insider.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον κόσμο.