Σχεδόν δύο χρόνια αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε τις εκλογές, έχοντας δεσμευτεί να μειώσει τις τιμές και να εξυγιάνει τα δημόσια οικονομικά των ΗΠΑ, ο πόλεμος στο Ιράν και οι μειώσεις φόρων έχουν φέρει ένα διαφορετικό αποτέλεσμα: χρέος σε επίπεδα ρεκόρ, άνοδο του κόστους καυσίμων και υψηλά επιτόκια στεγαστικών δανείων.
Οι επενδυτές ώθησαν τις αποδόσεις του μακροπρόθεσμου χρέους των ΗΠΑ σε υψηλό 19 ετών την Τρίτη εν μέσω ανησυχίας για το βάρος του κρατικού δανεισμού και τις πληθωριστικές επιπτώσεις του πολέμου, όπως σημειώνουν οι Financial Times.
Ο υπουργός Οικονομικών του Τραμπ, Σκοτ Μπέσεντ, έσπευσε να καθησυχάσει τις αγορές μια μέρα αργότερα, αποκαλύπτοντας ένα πρόγραμμα για «τουλάχιστον διπλασιασμό» των αγορών μακροπρόθεσμου χρέους και σχεδιάζει σύντομα να ανακοινώσει μέτρα για την αντιμετώπιση του ελλείμματος. Η τελευταία παρέμβαση στην αγορά δεν κατάφερε πολλά για να μειώσει τις αποδόσεις των ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου και ώθησε το δολάριο χαμηλότερα.
Ο Μπέσεντ επέμεινε την Πέμπτη ότι οι αγορές «έχουν ξεπεράσει τον εαυτό τους», ενώ ο Τραμπ από την πλευρά του υποστηρίζει ότι η οικονομία «ανθεί», όπως καταδεικνύουν τα υψηλά της χρηματιστηριακής αγοράς.
«Οι εξάρεις του προέδρου και οι προσπάθειες της κυβέρνησής του να παρέμβει στις αγορές συναλλάγματος και ομολόγων αποπνέουν μια ατμόσφαιρα απελπισίας, η οποία απλώς επιδεινώνει τα πράγματα και στρέφει το κλίμα της αγοράς σε ακόμη πιο δυσμενή κατεύθυνση», δήλωσε ο Έσβαρ Πρασάντ, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Cornell.
Η αναταραχή στην αγορά υπογραμμίζει πώς η οικονομική ατζέντα του Τραμπ κινδυνεύει να καταρρεύσει ακριβώς τη στιγμή που διαφαίνεται η έναρξη των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Δημοκρατικοί προηγούνται των Ρεπουμπλικανών του προέδρου ως προς την διαχείριση της οικονομίας.
Το δημόσιο χρέος έφτασε στο επίπεδο ρεκόρ των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων αυτή την εβδομάδα, με τον δανεισμό να αυξάνεται με τον ταχύτερο ρυθμό εκτός της εποχής πανδημίας, καθώς οι ομοσπονδιακές δαπάνες ξεπερνούν τα έσοδα.
Το έλλειμμα μειώθηκε μόνο οριακά κατά το οικονομικό έτος 2025 στο 5,8% του ΑΕΠ, από 6,4% το 2024. Οι φορολογικές περικοπές του Τραμπ προβλέπεται να αυξήσουν σημαντικά τα ελλείμματα τα επόμενα χρόνια, παρά τις περικοπές στα προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής κάλυψης Medicaid και της επισιτιστικής βοήθειας για τους φτωχούς της Αμερικής.
«Συνεχίζουμε να δαπανούμε περισσότερα — και οι απαιτήσεις δαπανών είναι ακόμη μεγαλύτερες λόγω του πολέμου», δήλωσε η Νταϊάν Σουόνκ, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG US.
Ο Μπέσεντ, ο οποίος δεσμεύτηκε να μειώσει το έλλειμμα στο 3% μέχρι το τέλος της δεύτερης θητείας του Τραμπ, επέμεινε την Πέμπτη ότι υπάρχει «πολύ, πολύ μεγάλη πιθανότητα» να έχει φτάσει πλέον στο αποκορύφωμά του. Δήλωσε ότι η οικονομική ανάπτυξη και οι μελλοντικοί δασμοί θα ενισχύσουν τα έσοδα.
Ο Μάικλ Στράιν, διευθυντής μελετών οικονομικής πολιτικής στο American Enterprise Institute, ένα συντηρητικών πεποιθήσεων think tank, δήλωσε ότι η μείωση του ελλείμματος συνεπάγεται δύσκολες πολιτικές επιλογές για τον Τραμπ, συμπεριλαμβανομένων περικοπών στο Medicare και την κοινωνική ασφάλιση.
«Ελπίζω ότι αυτά που λέει ο υπουργός Μπέσεντ είναι αλήθεια», είπε ο Στράιν. «Ωστόσο υπάρχουν ορισμένα σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει».
Το Υπουργείο Οικονομικών δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.
Πόλεμος και αυξήσεις
Πέρα από το αυξανόμενο βουνό χρέους, ο πόλεμος του Τραμπ με το Ιράν αυξάνει τον πληθωρισμό και έχει ακυρώσει την υπόσχεση του προέδρου να μειώσει στο μισό τις τιμές της ενέργειας και να μειώσει τα βασικά έξοδα καταναλωτών.
Οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί κατά περίπου 40% από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος, φτάνοντας τα 4,11 δολάρια το γαλόνι την Παρασκευή. Το ντίζελ, το καύσιμο που διακινεί τα αγαθά στην αμερικανική οικονομία, έχει αυξηθεί κατά παρόμοιο ποσοστό, φτάνοντας τα 5,58 δολάρια το γαλόνι.
Η μέση τιμή του ντίζελ κατά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ είναι πλέον υψηλότερη από ό,τι υπό τον Τζο Μπάιντεν. Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων αυξάνονται επίσης γρήγορα, ακόμη και αν παραμένουν κάτω από το υψηλότερο σημείο που παρατηρήθηκε υπό τον προκάτοχο του Τραμπ.
Το 30ετές στεγαστικό δάνειο έφτασε αυτή την εβδομάδα στο 6,65%, από 5,98% πριν από τον πόλεμο στα τέλη Φεβρουαρίου.
«Καθώς τα επιτόκια μειώθηκαν κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2025 και το πρώτο τρίμηνο του 2026, η πολιτική πίεση στην κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το κόστος στέγασης ήταν μικρότερη», δήλωσε ο Τζάρετ Σάιμπεργκ της TD Securities, προσθέτοντας ότι ο Λευκός Οίκος τώρα «δεν έχει άλλη επιλογή» από το να επικεντρωθεί στη μείωση των επιτοκίων «ακόμα και αν η ανακούφιση είναι προσωρινή».
Ο ετήσιος πληθωρισμός τιμών καταναλωτή έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο τριετίας του 4,2% τον Μάιο, πριν μειωθεί στο 3,4% τον Ιούλιο.
Οι αξιωματούχοι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας ανησυχούν ότι ο επίμονα υψηλός πληθωρισμός θα ενσωματωθεί στην οικονομία, ωστόσο έχουν επιλέξει να μην αυξήσουν τα επιτόκια, τροφοδοτώντας την ανησυχία της αγοράς για την προθυμία τους να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό.
Η διαταραχή του ενεργειακού εφοδιασμού στη Μέση Ανατολή από τον πόλεμο έχει επισκιάσει τη μέτρια αύξηση της παραγωγής πετρελαίου των ΗΠΑ, την οποία ο Τραμπ είχε υποστηρίξει ως τρόπο περιορισμού των τιμών για τους Αμερικανούς.
Ο Αρτ Μπέρμαν, σύμβουλος ενέργειας με έδρα το Χιούστον, δήλωσε ότι ο πόλεμος του Τραμπ είχε «σπαταλήσει» το ενεργειακό πλεονέκτημα των ΗΠΑ.
«Η πεποίθησή μου είναι ότι αυτή η κυβέρνηση - και πιθανώς κάθε κυβέρνηση από την εποχή του Φράνκλιν Ρούσβελτ - είναι ενεργειακά τυφλή. Απλώς δεν καταλαβαίνουν τίποτα από όλα αυτά.»
Οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, αν και η Energy Information Administration του ομοσπονδιακού κράτους αναμένει ότι η παραγωγή θα αυξηθεί μόλις κατά 200.000 βαρέλια ημερησίως φέτος. Περίπου 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ από τη Μέση Ανατολή έχουν τεθεί εκτός αγοράς κατά τη διάρκεια του πολέμου του Τραμπ.
Το βάρος του χρέους, το υψηλό κόστος δανεισμού και η επίμονη επιβάρυνση από το ακριβό καύσιμο και τα τρόφιμα έχουν επηρεάσει το καταναλωτικό κλίμα στις ΗΠΑ, το οποίο παραμένει κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν επίσης ότι οι ψηφοφόροι θεωρούν πλέον πως βρίσκονται σε χειρότερη οικονομική θέση υπό τη διαχείριση της οικονομίας από τον Τραμπ.
