Αλλάζει άρδην την προοπτική της ελληνικής οικονομίας η ταχεία και έγκαιρη υιοθέτηση αυστηρών μέτρων περιορισμού της εξάπλωσης του κορονοϊού στην Ελλάδα, μετά την εκθετική αύξηση των κρουσμάτων σε πολλές χώρες της Ευρώπης, όπως εκτιμά στο οικονομικό της δελτίο Alpha Bank.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η Alpha Bank, για την Ελλάδα, η συμμετοχή της στο έκτακτο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης συνιστά μια ιδιαίτερα ευνοϊκή εξέλιξη, η οποία συνέβαλε στην αποκλιμάκωση της απόδοσης του ελληνικού 10ετους ομολόγου αναφοράς και στην άνοδο του Γενικού Δείκτη του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών. Η επιλεξιμότητα των ομολόγων της Ελληνικής Δημοκρατίας από την ΕΚΤ αποτελεί έμπρακτη στήριξη στη χώρα μας, καθώς θα διοχετευτεί σημαντική ρευστότητα στην οικονομία, ενώ η αποκλιμάκωση των αποδόσεων των κρατικών τίτλων αναμένεται να συμπαρασύρει προς τα κάτω και τις αποδόσεις των εταιρικών ομολόγων.

Όσον αφορά τα μέσα δημοσιονομικής πολιτικής, το Eurogroup ενέκρινε μια δέσμη δράσεων πολιτικής για την αντιμετώπιση των αρνητικών συνεπειών της πανδημίας Covid-19 στην οικονομική δραστηριότητα, ανακοινώνοντας δημοσιονομικά μέτρα ύψους 1% του ΑΕΠ, κατά μέσο όρο, για το 2020. Επιπλέον, το Eurogroup παρέχει, επί του παρόντος, πλήρη δημοσιονομική ευελιξία στα κράτη-μέλη για την αντιμετώπιση των αρνητικών, κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων από την πανδημία.

Ειδικότερα, για την Ελλάδα ο στόχος πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% δεν θα ισχύσει το 2020, ενώ οι δαπάνες για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας και τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας, καθώς και εκείνες που σχετίζονται με την προσφυγική κρίση θα εξαιρεθούν από τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Η απόφαση αυτή διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες της χώρας για την αντιμετώπιση της επερχόμενης υφεσιακής διαταραχής και τούτο διότι η Ελλάδα υπερέβη τον στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος επί τέσσερα συναπτά έτη, έχοντας παράλληλα συσσωρεύσει ένα σημαντικό απόθεμα ασφαλείας.

Μετά τα έκτακτα μέτρα που λήφθηκαν για τον περιορισμό των επιπτώσεων της πανδημίας, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε μια σειρά δημοσιονομικών μέτρων για την ενίσχυση της ρευστότητας, τη στήριξη των επιχειρήσεων, του εισοδήματος των εργαζομένων και την προστασία των θέσεων εργασίας.

Η πρώτη δέσμη των μέτρων έχει σκοπό τη στήριξη του Δημόσιου Συστήματος Υγείας, την αναστολή φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για όλες τις επιχειρήσεις λόγω προσωρινής παύσης λειτουργίας της επιχείρησης με κρατική εντολή και παρεμβάσεις σε εργασιακά θέματα (τηλεργασία, άδεια ειδικού σκοπού κλπ.).

Η δεύτερη δέσμη μέτρων έκτακτων μέτρων περιλαμβάνει πρώτον, ένα διευρυμένο πλαίσιο χρηματοδότησης, υπό τη μορφή επιστρεπτέας προκαταβολής, με εκτεταμένο χρονικό ορίζοντα αποπληρωμής και περίοδο χάριτος, για όλες τις επιχειρήσεις που πλήττονται δραστικά, συνολικού ύψους €1 δισ. Δεύτερον, αποζημίωση όλων των εργαζομένων, για τους οποίους αναστέλλεται προσωρινά η σύμβαση εργασίας τους, λόγω αναστολής λειτουργίας της επιχείρησης με κρατική εντολή, ύψους €800. Το κράτος καλύπτει πλήρως τις ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων με βάση το σύνολο του ονομαστικού τους μισθού. Τρίτον, αναβολή όλων των φορολογικών υποχρεώσεων, πληρωτέων Μαρτίου, για 4 μήνες για τους αυτοαπασχολούμενους και τις ατομικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε κλάδους που σημειώνεται μείωση της οικονομικής δραστηριότητας.

Τέλος, αναστολή πληρωμής ασφαλιστικών εισφορών ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων μηνός Φεβρουαρίου για 3 μήνες, χωρίς τόκους και προσαυξήσεις. Για τους αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις που πλήττονται, για το διάστημα 15 Μαρτίου – 30 Απριλίου, θα δοθεί ενίσχυση €800.

Στο μέτωπο της ρευστότητας, η κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσθετα μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων ύψους 5,75 δισ. ευρώ συμπεριλαμβανομένων εγγυήσεων που προέρχονται από τα Ταμεία της  Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Επιπρόσθετα  στις 19 Μαρτίου, ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε μια τρίτη δέσμη μέτρων ύψους 3 δισ. ευρώ από τον Προϋπολογισμό 2020, που θα αξιοποιηθεί για την τόνωση της οικονομίας. Επιπλέον, ένα ανάλογο ποσό θα προέλθει από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ και θα περιλαμβάνει επιδόματα για τους ανέργους, καθώς και για το ιατρικό προσωπικό που μάχεται τον Covid-19.

Τέλος, στις 30 Μαρτίου. η Κυβέρνηση ανακοίνωσε το ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων, το οποίο περιλαμβάνει επιπλέον κονδύλι 150 εκατ. ευρώ για τον πρωτογενή τομέα, την αποζημίωση του τμήματος του Δώρου Πάσχα, που δεν θα καταβληθεί από τον εργοδότη στους εργαζόμενους που βρίσκονται σε καθεστώς αναστολής σύμβασης εργασία, καθώς και ειδικό επίδομα 600 ευρώ για αυτοαπασχολούμενους επιστήμονες, με σκοπό την τηλεκατάρτιση, το οποίο θα καλυφθεί με πόρους του ΕΣΠΑ. 

Επί του παρόντος, το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης ανέρχεται σε 6,8 δισ. ευρώ περίπου, αντιστοιχεί στο 3,5% του ΑΕΠ και οδηγεί στην υποβολή από την πλευρά της κυβέρνησης συμπληρωματικού προϋπολογισμού.

Τα νομισματικά και δημοσιονομικά μέτρα στήριξης που έχουν ανακοινωθεί μέχρι στιγμής, εκτιμάται ότι θα μετριάσουν την αρνητική οικονομική επίπτωση στο τρίτο τρίμηνο και θα στηρίξουν την ανάκαμψη της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας στο τέταρτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, αλλά και το 2021. Πώς θα δράσουν τα μέτρα αυτά γνωρίζουμε, ωστόσο, είναι νωρίς να αξιολογηθεί o βαθμός αποτελεσματικότητάς τους.

Η λειτουργία των μέτρων

Η λειτουργία των μέτρων είναι απλή. Όσο η υγειονομική πολιτική αποσκοπεί στην κάμψη της επιδημιολογικής καμπύλης των κρουσμάτων ώστε να ανταπεξέλθει το σύστημα υγείας της χώρας με τις πεπερασμένες δυνατότητές του, η οικονομική πολιτική προσπαθεί να μετριάσει τις επιπτώσεις της "νάρκωσης" ελληνικής οικονομίας λόγω των περιορισμών στη μετακίνηση, θωρακίζοντάς την έναντι επιπρόσθετων ζημιών. Η εξομάλυνση της καμπύλης της πανδημίας αναπόφευκτα οδηγεί σε όξυνση της καμπύλης της οικονομικής ύφεσης. Παράλληλα όμως, δίδεται ουσιαστική βοήθεια σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις για όσο διάστημα διαρκέσει η ύφεση, εξέλιξη που μπορεί να μετριάσει την επιδείνωση του δείκτη της εμπιστοσύνης τόσο της εγχώριας, όσο και αυτής των διεθνών κεφαλαιαγορών.

Τα μέτρα πολιτικής επιχειρούν να θεραπεύσουν τα πεδία του οικονομικού συστήματος που η πανδημία COVID-19 έπληξε.

Τα νοικοκυριά που δεν αμείβονται ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οικονομική δυσπραγία ή ακόμα και πτώχευση. Αυτό μειώνει τις δαπάνες για αγαθά και επομένως τη ροή των χρημάτων από τα νοικοκυριά προς την κυβέρνηση και τις επιχειρήσεις. Η πτώση της ζήτησης και οι διαταραχές της προσφοράς μπορούν να οδηγήσουν σε διαταραχή της εγχώριας εφοδιαστικής αλυσίδας, οδηγώντας σε περαιτέρω μείωση της παραγωγής - ιδίως στους τομείς της μεταποίησης. Η ανεργία ενδέχεται να σημειώσει άνοδο, με αποτέλεσμα οι άνεργοι πλέον καταναλωτές, ακόμα και όταν συνεχίζουν να έχουν ασφάλιση ή στήριξη από άλλη πηγή εισοδήματος, τείνουν να περιορίσουν τις δαπάνες τους.

Η διοχέτευση των 6,8 δισ. ευρώ σε πρώτη φάση, η ενίσχυση του δανεισμού με τη μορφή εγγυήσεων και η χρηματοδότηση δαπανών με τη χρήση των διαθέσιμων κοινοτικών κονδυλίων, ενισχύει την ενεργό ζήτηση, στηρίζοντας τη ροή στο οικονομικό κύκλωμα.