Ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει στην σύγκρουση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, καθώς ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ποντάρει ότι οι νέες κυρώσεις, ο ναυτικός αποκλεισμός και η αυξανόμενη οικονομική πίεση εναντίον των εμπορικών εταίρων του Ιράν μπορούν να πετύχουν αυτό που χιλιάδες βόμβες και πύραυλοι δεν μπόρεσαν: να αναγκάσουν την Τεχεράνη να αποδεχτεί μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με τους όρους των ΗΠΑ.
Ωστόσο, όπως και σε άλλες προσπάθειες των ΗΠΑ να αναγκάσουν το Ιράν σε συνθηκολόγηση, υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα: Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν, οι οποίοι έχουν διεκδικήσει τον έλεγχο του ζωτικής σημασίας Στενού του Ορμούζ και έχει στείλει μπαράζ επιθέσεων με drones στον Περσικό Κόλπο, μπορεί να είναι απρόσβλητοι από τέτοιες πιέσεις - και διαθέτουν πολλούς τρόπους για να αντεπιτεθούν, όπως αναφέρει το Bloomberg.
Βασικό μέρος της αμερικανικής προσπάθειας θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα, όταν ο Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ θα αποκαλύψει λεπτομέρειες ενός σχεδίου που έχει σχεδιαστεί για να μετατοπίσει τη σύγκρουση από τις επιθέσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή σε μία πλήρη οικονομική απομόνωση - μια εκστρατεία που θα μπορούσε να επηρεάσει χώρες που κυμαίνονται από την Κίνα και την Ινδία έως την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ωστόσο, η σημαντική νέα οικονομική πίεση είναι πιθανό να προκαλέσει αντίποινα από το Ιράν με στρατιωτικές επιθέσεις σε όλο τον Κόλπο - συμπεριλαμβανομένων και των ενεργειακών υποδομών - σε μια προσπάθεια να αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου και το κόστος της αμερικανικής προσπάθειας, αναγκάζοντας τον Τραμπ να αλλάξει την προσέγγισή του για άλλη μια φορά.
Διαφορετική φάση για τον Τραμπ, δεν ισχύει το ίδιο για το Ιράν
«Εάν αυτό είναι πραγματικά αποτελεσματικό, κάποια στιγμή, το Ιράν θα επιτεθεί ξανά - απλώς δεν θα έχει εναλλακτική λύση», δήλωσε ο Νέιτ Σουάνσον, ανώτερος συνεργάτης στο Ατλαντικό Συμβούλιο που εργάστηκε για θέματα Ιράν στο Υπουργείο Εξωτερικών και στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου μέχρι πέρυσι. «Ο Τραμπ μπορεί να το βλέπει αυτό ως μια διαφορετική φάση του πολέμου, αλλά δεν νομίζω ότι ισχύει το ίδιο για το Ιράν» τόνισε.
Από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν για πρώτη φορά στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει επανειλημμένα δείξει την ικανότητά του να αντέχει αεροπορικές επιδρομές σε χιλιάδες στόχους, επίπεδα κυρώσεων και αποκλεισμό του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ - διατηρώντας παράλληλα την ικανότητα να αντεπιτίθεται.
Η Τεχεράνη έχει χρησιμοποιήσει επιθετικά drones Shahed και βαλλιστικούς πυραύλους για να χτυπήσει τόσο αμερικανικές βάσεις όσο και πολιτικές εγκαταστάσεις σε όλο τον Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών ύδρευσης και ενέργειας. Αυτό έχει κρατήσει το Ορμούζ σε μεγάλο βαθμό κλειστό, έχει αυξήσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και έχει αναγκάσει τα πλούσια έθνη του Κόλπου να ασκήσουν πιέσεις στις ΗΠΑ για να βρουν ένα διπλωματικό πλαίσιο για την αντιδημοφιλή σύγκρουση.
Ο έλεγχος του Ιράν στο Ορμούζ του δίνει επίσης τεράστια διαπραγματευτική ισχύ σε οποιεσδήποτε πιθανές συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
Ο Μπέσεντ υποστήριξε αυτή την εβδομάδα ότι η στροφή σε μια οικονομική εκστρατεία «σημαίνει ότι πιθανότατα δεν θα υπάρξει μια επανεκκίνηση μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων». Ωστόσο, οι αναλυτές δεν είναι τόσο σίγουροι ότι το Ιράν θα απέχει από την επιστροφή σε ανοιχτές εχθροπραξίες, ακόμη και αν οι ΗΠΑ το κάνουν.
«Εάν αυτή η νέα εκστρατεία οικονομικής πίεσης λειτουργήσει - και αυτό είναι ένα μεγάλο αν - είναι πιο πιθανό να δούμε στρατιωτική δράση από το Ιράν παρά να δούμε συνθηκολόγηση, τουλάχιστον ως πρώτο βήμα», δήλωσε ο Κρις Κένεντι, επικεφαλής οικονομικής πολιτικής στο Bloomberg Economics. «Απλώς επειδή οι ΗΠΑ αποφάσισαν να διακόψουν την πλήρη στρατιωτική τους επιχείρηση δεν σημαίνει ότι το Ιράν θα ακολουθήσει το παράδειγμά του» επισημαίνει.
Κρίση
Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αυξήσουν ουσιαστικά την οικονομική πίεση στο Ιράν, εκτός από το να επιτεθούν στην Κίνα - τον κύριο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου - και να διακινδυνεύσουν με αντίποινα. Η επιβολή κυρώσεων σε μικρότερες οντότητες σε χώρες όπως το Ιράκ, η Τουρκία ή τα ΗΑΕ είναι απίθανο να κάμψει τη θέληση της Τεχεράνης.
Ωστόσο, η εκστρατεία οικονομικής πίεσης από τις ΗΠΑ έχει ήδη αντίκτυπο. Τώρα κινδυνεύει να προκαλέσει μια από τις χειρότερες οικονομικές κρίσεις που έχει αντιμετωπίσει ποτέ το Ιράν, παρά το γεγονός ότι η χώρα βιώνει χρόνια ευρείας απομόνωσης, όπως αναφέρει το Bloomberg.
Ακόμα και πριν από τον πόλεμο, η πτώση του ιρανικού ριάλ πυροδότησε πανεθνικές διαμαρτυρίες, με την κυβέρνηση να σκοτώνει χιλιάδες. Από την έναρξη του πολέμου, οι Ιρανοί έχουν δει την αγοραστική τους δύναμη να εξατμίζεται υπό τον πληθωρισμό που είναι τώρα πάνω από 80% και με ένα νόμισμα που έχει χάσει σχεδόν το 30% της αξίας του μόνο φέτος.
Αυτή την εβδομάδα, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Ιράν δήλωσε ότι οι εξαγωγές πετρελαίου του έθνους είχαν «ουσιαστικά σταματήσει» υπό τον αμερικανικό αποκλεισμό, τερματίζοντας την κύρια πηγή εσόδων της κυβέρνησης. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δήλωσε τον Απρίλιο ότι αναμένει ότι η οικονομία του Ιράν θα συρρικνωθεί κατά 6,1% φέτος, η χειρότερη συρρίκνωση εδώ και δεκαετίες.
Χθες Παρασκευή, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν ζήτησε τον τερματισμό του πολέμου με τις ΗΠΑ. Οι αρμοδιότητές του, ωστόσο, περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό στην εσωτερική οικονομική πολιτική, ενώ σκληροπυρηνικοί Ιρανοί αξιωματούχοι, μεταξύ άλλων από την ισχυρή στρατιωτική ηγεσία της χώρας, υποστηρίζουν ότι το Ιράν κερδίζει τον πόλεμο και θα πρέπει να συνεχίσει τη σύγκρουση.
Είναι πιθανό τα νέα μέτρα που θα ανακοινώσει τη Δευτέρα ο Μπέσεντ, σε συνδυασμό με τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό, να ωθήσουν τελικά το Ιράν να επιστρέψει στην προσωρινή διπλωματική συμφωνία που είχε συνάψει με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο, δήλωσε ο Ντέιβιντ Σένκερ, Αμερικανός διπλωμάτης για τη Μέση Ανατολή κατά την πρώτη θητεία Τραμπ.
Ωστόσο, μπορεί να χρειαστούν έως και έξι μήνες για να έχουν τα μέτρα ουσιαστικό αντίκτυπο, δοκιμάζοντας την υπομονή της κυβέρνησης Τραμπ. Ο Σένκερ επισήμανε ότι το ιρανικό καθεστώς έχει αποδείξει πως μπορεί να αντέξει σημαντικό οικονομικό κόστος, αγνοώντας σε μεγάλο βαθμό τις συνέπειες για τον πληθυσμό.
«Μπορεί να συνεχιστεί για αρκετό καιρό», εξηγεί ο Σένκερ, ο οποίος είναι πλέον συνεργάτης του Washington Institute for Near East Policy. «Το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να θεωρεί ότι διαθέτει διαπραγματευτικό πλεονέκτημα και ότι βρίσκεται σε καλή θέση».
