Ένα από τα μεγάλα ερωτήματα για την Ελλάδα την επόμενη μέρα της πανδημίας, είναι πώς η οικονομία και η ελληνική επιχειρηματικότητα θα μπορέσουν όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά να τραβήξουν την ελληνική οικονομία προς τα εμπρός.

Εν μέσω της σημαντικής ύφεσης που αναμένουμε φέτος λόγω της πανδημίας του κορονοϊού είναι πιο επιτακτικό από ποτέ να αντιμετωπίσουμε τα διαχρονικά μεγάλα προβλήματα για το ελληνικό επιχειρείν αλλά και την ανάπτυξη καινούργιων επιχειρήσεων που είναι:

  • Για τους μικρούς, οι εισφορές και οι φόροι
  • Για τους μικρομεσαίους, η χρηματοδότηση

Για το πρώτο έχουν γίνει εκτενέστατες συζητήσεις και είναι ένα θέμα που πρέπει να λυθεί από το κράτος. Το δεύτερο είναι εξίσου σημαντικό, αλλά δεν έχει συζητηθεί όσο πρέπει.

Το πρόβλημα της χρηματοδότησης είναι συγκεκριμένο: ο κύριος όγκος ανάγκης χρηματοδότησης είναι από επίπεδο μικροδανείων (5.000 ευρώ και άνω) και μικρών δανείων (μέχρι 250.000 ευρώ) στους οποίους οι όροι μέχρι πρωτίστως ήταν εξοντωτικοί. Το πρόβλημα αυτό γίνεται ακόμα πιο επίπονο λόγω του κακού πτωχευτικού δίκαιου στην Ελλάδα, και του γεγονότος πως πολλοί από αυτούς που θα ήθελαν να αναπτύξουν την επιχείρηση τους είναι πολύ καλοί στο αντικείμενο τους, αλλά στερούνται τις γνώσεις σε άλλους τομείς επιχειρηματικότητας.

Αν προσθέσουμε σε αυτά το πολύ αρνητικό πλαίσιο στο οποίο καλείται κάποιος να επιχειρήσει στην Ελλάδα ( υπέρογκες εισφορές και φόροι,  προκαταβολή φόρου, γραφειοκρατεία κλπ), την έλλειψη ρευστότητας αυτών που θέλουν να εισέλθουν στον ιδιωτικό τομέα ως μικροί επιχειρηματίες, αλλά και την παρούσα παγκόσμια κρίση, και το πρόβλημα φαίνεται άλυτο.

Ένα οικοσύστημα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Μια πιθανή λύση έρχεται από το μοντέλο που ακολουθείται στις startυp, γύρω από τις οποίες έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα το οποίο βοηθάει την επιχειρηματικότητα. Από τη στιγμή που αποφασίζει κάποιος να ασχοληθεί με την υλοποίηση της ιδέας του, σε όλα τα επίπεδα υπάρχει υποστήριξη και παρότρυνση: εκπαίδευση, συμβουλευτικές υπηρεσίες, networking, χρηματοδότηση και ένα πλαίσιο το οποίο υποστηρίζει και παροτρύνει την προσπάθεια του επιχειρηματία.

Το μοντέλο αυτό βασίζεται σε Incubators και VCs, πολλές φορές σε συνεργασία μεταξύ τους, καθώς και με πανεπιστήμια και τράπεζες, αλλά και άλλους φορείς  και οργανισμούς που μπορούν να βοηθήσουν επιχειρηματικά εγχειρήματα.

Το μοντέλο βασίζεται στη λογική «Enter Grow Go». Αναζητούνται ιδέες με μεγάλη προστιθέμενη αξία, οι οποίες μπορούν μετά να κεφαλαιοποιηθούν βγάζοντας μεγάλη κέρδη σε όλους τους εμπλεκόμενους, επιτρέποντας στους επιχειρηματίες να εστιάσουν στην επόμενη τους ιδέα. Το αρνητικό είναι πως συνήθως πρόκειται για πολύ συγκεκριμένες ιδέες (τεχνολογικά προϊόντα, πανεπιστημιακές έρευνες με επιχειρηματικές προεκτάσεις κλπ) και παράλληλα το αντίκτυπο στην εθνική και τοπική οικονομία είναι σχεδόν μηδενικό, καθώς οι πιο πετυχημένες startup μεταφέρονται στο εξωτερικό για λόγους φορολογικούς και ρυθμιστικούς αλλά και για ευκολότερη πρόσβαση σε διεθνή κεφάλαιο.

Υπάρχουν όμως σημαντικά μαθήματα που μπορούμε να πάρουμε απ’ αυτό το οικοσύστημα σε ελληνικές παραγωγικές επιχειρήσεις που μπορούν να δεχθούν όχι μόνο χρηματοδότηση αλλά καθοδήγηση και mentoring με στόχο να αναπτυχθούν τόσο στην ελληνική αγορά όσο και σε νέες αγορές του εξωτερικού. Αν στις startup η λογική είναι «Enter Grow Go» στις παραδοσιακές ΜμΕ θα μπορούσε να είναι «Enter Grow Stay», δημιουργώντας πραγματική αξία τόσο για τους μετόχους – επιχειρηματίες όσο και για την ελληνική οικονομία.

Πως θα μπορούσε να λειτουργήσει ένα τέτοιο εγχείρημα;

Θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα αντίστοιχο οικοσύστημα. Υπάρχουν όμως προαπαιτούμε να και προϋποθέσεις για να λειτουργήσει αυτό το εγχείρημα:

  • Όπως ακριβώς και με τις startups και δεδομένου των προβλημάτων που υπάρχουν στην Ελλάδα με την επιχειρηματικότητα, πρέπει να δημιουργηθεί ένα οικοσύστημα το οποίο να υποστηρίζει και να καλλιεργεί την επιχειρηματικότητα σε τοπικό και μικρό-οικονομικό επίπεδο, ενώ παράλληλα να την ωθεί προς τις συνέργιες, τις συνεργασίες και την αλληλό-υποστήριξη
  • Θα πρέπει να παρέχει συμβουλευτικές, υποστηρικτικές, χρηματοδοτικές και αναγκαίες υπηρεσίες για τις εταιρείες, καθώς και να εκπαιδεύει τους φέρελπεις επιχειρηματίες στις πραγματικές συνθήκες του επιχειρείν (βασικές γνώσεις σε φορολογικά ζητήματα, business plan κλπ).
  • Τα εγχειρήματα τα οποία θα στηρίζονται θα πρέπει να είναι με γνώμονα το Enter Grow Stay. Eπιχειρήσεις που είναι μέρος είτε της παραγωγικής αλυσίδας, ή που είναι μέρος της τοπικής οικονομίας (δεν υπάρχει λόγος overlap με τις start-ups στην οποία γίνεται πολύ σοβαρή δουλειά από αρκετούς φορείς και οργανισμούς).
  • Η χρηματοδότηση που θα  δίνεται και θα λαμβάνεται να  έχει παραμέτρους πολύ συγκεκριμένες: να δέχεται το επιπλέον ρίσκο που έρχεται από τις μικροεπενδύσεις, να δίνει επιπλέον υπηρεσίες όπως προαναφέρθηκε, και να αποσκοπεί στο να βγάζει κέρδη από τα εγχειρήματα αυτά για την επιπλέον χρηματοδότηση του (ωστέ να υπάρχει ξεκάθαρο κίνητρο να μην γίνεται απλά απορρόφηση κονδυλίων αλλά αναγνώριση και στήριξη βιώσιμων και ελπιδοφόρων επιχειρήσεων).
  • Να υπάρχει συνεργασία και συνεννοήση με όλους τους φορείς που αρχολούνται με την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα (επιμελητήρια, υπουργεία με σχετικό χαρτοφυλάκιο, χρηματοοικονομικά ιδρύματα κλπ)
  • Να λειτουργήσει συμβουλευτικά και παραινετικά στο κυβερνητικό έργο για την μείωση της γραφειοκρατίας και την αλλαγή του προβληματικού πλαίσιου επιχειρηματικότητας που υπάρχει στην Ελλάδα.
  • Να μπορεί να παρουσιάσει συγκεκριμένες επενδύσεις και επιχειρηματικά σχέδια σε πηγές χρηματοδότησης που δεν έχουν προσεγγιστεί με τον κατάλληλο τρόπο και που μπορούν να δώσουν σοβαρά κεφάλαια (ομογένεια, funds, κοινωφελή ιδρύματα, απευθείας ευρωπαϊκά κονδύλι
  • Να γίνει σοβαρή προσπάθεια στην προώθηση και εξιστόρηση των επιτυχιών του οικοσυστήματος, ώστε να φανεί το σοβαρό έργο το οποίο γίνεται και να προωθείται στα ΜΜΕ.

Η Ελλάδα έχει πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα στο επιχειρείν, τα οποία επισκιάζονται από το αρνητικό πλαίσιο και κλίμα που υπάρχει δεκαετίες τώρα. Αυτό το οποίο χρειάζεται είναι μια αλλαγή ριζική, έτσι ώστε ο επιχειρηματίας να νοιώθει ανοίγοντας την επιχείρηση του πως τον στηρίζουν και τον θέλουν και όχι πως αναγκάζεται να παλεύει με τα κύματα. Αν γίνει αυτό, θα μπορέσουμε να μιλήσουμε για μια καινούργια πραγματικότητα στην Ελλάδα, στην οποία η υγιής επιχειρηματικότητα θα είναι ο κανόνας και η καθημερινότητα μας.