Alpha Bank: Τέσσερα συμπεράσματα για τον Τουρισμό -Πώς πρέπει να σχεδιαστεί η μετά-Covid πορεία του 

Νένα Μαλλιάρα
Μοιράσου το
Alpha Bank: Τέσσερα συμπεράσματα για τον Τουρισμό -Πώς πρέπει να σχεδιαστεί η μετά-Covid πορεία του 
Παραλία στη Λάρισα
«Σωσίβια λέμβος» η έντονη τουριστική δραστηριότητα της προηγούμενης δεκαετίας, καθώς απορρόφησε, μερικώς, το παρατεταμένο υφεσιακό σοκ στην Ελλάδα. Ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας θα επηρεάσει τον τουριστικό τομέα μέσω τριών καναλιών, επιβραδύνοντας, αλλά όχι ανακόπτοντας τη δυναμική του.

Η έντονη τουριστική δραστηριότητα της προηγούμενης δεκαετίας, λειτούργησε ουσιαστικά ως «σωσίβια λέμβος», αφού απορρόφησε, μερικώς, το παρατεταμένο υφεσιακό σοκ στην Ελλάδα. Στον απόηχο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η προσδοκώμενη ισχυρή δυναμική του τουρισμού στην Ελλάδα αναμένεται να επιβραδυνθεί ελαφρώς, αλλά δεν αναμένεται να ανακοπεί.

Τα παραπάνω αναφέρει μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών της Alpha Bank (Greek Tourism Industry Reloaded: Post-pandemic Rebound and Travel Megatrends By E. Adamopoulou, P. Kapopoulos and E. Marinopoulou), επισημαίνοντας ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και ο επιχειρηματικός τομέας θα πρέπει να χαρτογραφήσουν (i) την πορεία ανάκαμψης του κλάδου και (ii) τον τρόπο με τον οποίο θα βελτιωθούν οι τουριστικές υπηρεσίες στο μεταπανδημικό τοπίο.

Ο πόλεμος θα επηρεάσει τον τουρισμό μέσα από τρία κανάλια

Όπως αναφέρεται στη μελέτη, ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας αναμένεται να επηρεάσει τον τουριστικό τομέα μέσω τριών καναλιών.

Πρώτον, μέσω της απουσίας των Ρώσων τουριστών. Ο αντίκτυπος αυτός, ωστόσο, αναμένεται να είναι περιορισμένος -δεδομένου του χαμηλού μεριδίου αγοράς των Ρώσων τουριστών στις αφίξεις της Ελλάδας. Μετά την κρίση της Κριμαίας το 2014, οι τουριστικές εισροές από τη Ρωσία μειώθηκαν σταδιακά, κυρίως λόγω της υποτίμησης του ρουβλίου έναντι του ευρώ. Παράλληλα, το μερίδιο αγοράς των ρωσικών αφίξεων στην Τουρκία αυξήθηκε κατακόρυφα, ιδιαίτερα μετά το 2017, ως αποτέλεσμα της υποτίμησης της τουρκικής λίρας, αντανακλώντας, εν μέρει, μια επίδραση υποκατάστασης (το αντίστοιχο μερίδιο στην Ελλάδα μειώθηκε). Το 2019, οι Ρώσοι τουρίστες αντιπροσώπευαν το 1,9% των συνολικών αφίξεων τουριστών στην Ελλάδα, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο για την Ουκρανία ήταν ακόμη μικρότερο. Το μερίδιο των αφίξεων από τη Ρωσία μειώθηκε στο 0,3% το 2020, εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων, σημειώνοντας μόνο οριακή άνοδο στο 0,8% το 2021. Όσον αφορά τις ταξιδιωτικές εισπράξεις, τα αντίστοιχα μερίδια διαμορφώθηκαν στο 2,4% το 2019 και στο 1,1% το 2021.

Δεύτερον, μέσω της αναμενόμενης μείωσης της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών στις χώρες προέλευσης (Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία, Ρουμανία, ΗΠΑ κ.λπ.) ως συνέπεια των αυξανόμενων τιμών της ενέργειας. Αυτό αναμένεται να οδηγήσει σε πιθανή επιβράδυνση των τουριστικών αφίξεων -δεδομένης της θετικής τους συσχέτισης με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ- και, κατά συνέπεια, των ταξιδιωτικών εισπράξεων. Ωστόσο, αυτός ο αντίκτυπος μπορεί να αντισταθμιστεί εν μέρει, από τις συσσωρευμένες αποταμιεύσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας και την τάση για αυξημένη κατανάλωση στη μετά πανδημική περίοδο.

Τρίτον, μέσω του υψηλότερου κόστους λειτουργίας, εξαιτίας των απότομων αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας που μειώνουν τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων του τουριστικού κλάδου.

Οι συντάκτες της μελέτης της Alpha Bank τονίζουν την ανάγκη χαρτογράφησης της πορείας ανάκαμψης του τουριστικού κλάδου και του τρόπου με τον οποίο θα βελτιωθούν οι τουριστικές υπηρεσίες στο μεταπανδημικό τοπίο.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη μελέτη:

Το πρώτο συμπέρασμα που μπορούμε να εξάγουμε από την ελληνική εμπειρία, αφορά στη δομή του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας μας, το οποίο μπορεί να παρομοιασθεί με τις «δύο όψεις του Ιανού». Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα διαθέτει έναν ισχυρό και διεθνώς ανταγωνιστικό τουριστικό κλάδο που όχι μόνο δεν επηρεάστηκε από την εγχώρια οικονομική ύφεση της περασμένης δεκαετίας, αλλά στήριξε την ελληνική οικονομία. Ο «εξισορροπητικός» του ρόλος για το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών είναι κομβικής σημασίας, αφού χρηματοδοτεί σημαντικό τμήμα των εισαγωγών καταναλωτικών και κεφαλαιουχικών αγαθών. Ωστόσο, από την άλλη πλευρά, η μεγάλη εξάρτηση της χώρας μας από τον τουρισμό, αυξάνει τον βαθμό έκθεσής της σε αιφνίδιες εξωτερικές διαταραχές, που μπορεί να προκαλέσουν βαθιά ύφεση, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια της πρόσφατης πανδημικής κρίσης.

Το δεύτερο συμπέρασμα, είναι η ανάγκη για περαιτέρω επιστημονική έρευνα στο πεδίο άσκησης κρατικής πολιτικής, όσο και της ανάπτυξης των επικοινωνιακών στρατηγικών του ιδιωτικού τομέα, υπό το πρίσμα των αλλαγών που αναμένεται να επιφέρουν τα megatrends στο παγκόσμιο τουριστικό σκηνικό. Λόγω των τεκτονικών αλλαγών που βρίσκονται σε εξέλιξη, καθίσταται επιβεβλημένη η ανάγκη για νέες μελέτες αναφορικά με την ελληνική τουριστική αγορά. Οι νέες μελέτες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην περαιτέρω αναβάθμιση του brand name της χώρας μας. Το βασικό μήνυμα μιας νέας επικοινωνιακής στρατηγικής θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει τον όρο βιωσιμότητα, σε όλα τα πεδία, κοινωνικό, περιβαλλοντικό και πολιτιστικό. Επιπλέον, θα πρέπει να αναδεικνύονται τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, στα οποία κυριαρχούν έννοιες όπως, το ευ ζην και η αυθεντικότητα.

Το τρίτο συμπέρασμα είναι ότι οι δράσεις που περιλαμβάνονται στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αφορούν τον τουρισμό χρησιμεύουν ως «όχημα» για την αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων ευκαιριών στην Ελλάδα. Δεδομένου ότι ο τουρισμός είναι αναμφισβήτητα ένας κλάδος που συνδέει πληθώρα οριζόντιων δραστηριοτήτων και περιλαμβάνει ευρύ φάσμα του επιχειρηματικού τομέα, από πολυεθνικές εταιρείες, έως μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, το θετικό, πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην πραγματική οικονομία αναμένεται να είναι μεγάλο. Η υλοποίηση των δράσεων του εν λόγω Σχεδίου, αναμένεται να συμβάλλει στην αναβάθμιση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος και συνεπώς στην αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάδειξη περισσότερων περιοχών, οι οποίες έως τώρα παραμένουν λιγότερο δημοφιλείς στους επισκέπτες.

Το τελευταίο συμπέρασμα αφορά στην ανάγκη προσαρμογής των επιχειρηματικών μοντέλων των τουριστικών επιχειρήσεων σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Ο πληθυσμός γηράσκει, οι προτιμήσεις των τουριστών βασίζονται περισσότερο στην κοινωνική υπευθυνότητα και την περιβαλλοντική ευσυνειδησία και η σημασία της βιωσιμότητας ενισχύεται. Τέλος, η προσωπική ανάπτυξη αποτελεί, πλέον, μια από τις προτεραιότητες του ατόμου, κατά τη διάρκεια του ελεύθερου χρόνου του ή κατά τη διάρκεια των διακοπών του.

Post-pandemic rebound: Ό,τι δεν σε σκοτώνει, σε κάνει πιο δυνατό!

Κάνοντας ανασκόπηση της πορείας του τουρισμού κατά την πανδημία, η μελέτη της Alpha Bank αναφέρει το κύριο χαρακτηριστικό της πανδημίας - το μεγάλο shock ζήτησης εξαιτίας των ταξιδιωτικών περιορισμών και των λοιπών μέτρων, που οδήγησε σε απότομη και μεγάλη πτώση των τουριστικών εισροών -. Αυτό οδήγησε σε επιδείνωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και άρα σε σημαντική απώλεια εγχώριου προϊόντος. Τούτο αποτελεί ένδειξη της υψηλής εξάρτησης της ελληνικής οικονομίας από τον τουρισμό. Συγκεκριμένα, το 2020 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αντιπροσώπευαν μόλις το 19% των συνολικών εισπράξεων υπηρεσιών και κάλυψαν το εμπορικό έλλειμμα, μόνο κατά 23%.

Έτσι, η Ελλάδα υπέστη ένα βαθύ υφεσιακό shock το 2020, το οποίο υπερέβη σημαντικά τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως λόγω της υψηλής εξάρτησής της από τον τουρισμό.

Οι χώρες με συγκριτικά υψηλότερη τουριστική συνεισφορά στο ΑΕΠ, υπέστησαν τις μεγαλύτερες απώλειες εγχώριου προϊόντος, το 2020. Συγκεκριμένα, η πρόβλεψη του ΟΟΣΑ τον Νοέμβριο του 2019 για το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας ήταν αύξηση κατά 2,1% το 2020, ενώ περίπου ένα έτος αργότερα, η ελληνική οικονομία κατέγραψε πτώση 9%. Αυτό αποδόθηκε, μεταξύ άλλων παραγόντων, στην υψηλή συνολική συνεισφορά του τουρισμού στην ελληνική οικονομία, η οποία υπολογίζεται άνω του 20% του ΑΕΠ.
Το 2021, ο εντυπωσιακά υψηλός αριθμός τουριστών που επισκέφθηκαν την Ελλάδα τους θερινούς μήνες συνέβαλε σημαντικά στην ισχυρή ανάκαμψη του ΑΕΠ (+8,3%). Η εξέλιξη αυτή μπορεί να συγκριθεί με την προηγούμενη οικονομική κρίση, όταν ο τουρισμός λειτούργησε ως «σωσίβια λέμβος» για την ελληνική οικονομία. Η εισροή επισκεπτών και τα έσοδα που επέφεραν, στήριξε την οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας, ώστε να αντισταθμίσει σχεδόν το σύνολο της ζημίας που υπέστη το ΑΕΠ κατά το πρώτο έτος της πανδημίας (2020: -9%).

Τα megatrends στη μετά-covid εποχή

Πριν το ξέσπασμα της πανδημίας, ένα μεταβαλλόμενο τοπίο αναδυόταν στην τουριστική βιομηχανία παγκοσμίως. Οι προτιμήσεις των πελατών άλλαζαν γρήγορα και οι επιχειρήσεις ανταποκρίθηκαν μέσω ενός ευρύτατου φάσματος δράσεων σε συγκεκριμένους τομείς: ευελιξία στις πολιτικές κρατήσεων και ακύρωσης, δημιουργία ψηφιακού brand, διαδικτυακές αναζητήσεις, δημιουργικότητα και διαφοροποίηση υπηρεσιών. Τα επιχειρηματικά μοντέλα είχαν ήδη αρχίσει να προσαρμόζονται σε ένα απαιτητικό περιβάλλον, ωστόσο η πανδημία επιτάχυνε τεκτονικές αλλαγές στην οικονομία που αναμένονταν να εφαρμοστούν τις επόμενες δεκαετίες, ειδικά όσον αφορά την ψηφιακή τεχνολογία. Επιπλέον, η ανάγκη συνδυασμού μιας ευχάριστης εμπειρίας διακοπών με αυστηρότερες υγειονομικές συνθήκες και κοινωνική αποστασιοποίηση θα είναι πιθανώς ένα μονιμότερο χαρακτηριστικό στο μέλλον, το οποίο θα μεταμορφώσει τον τουριστικό τομέα.

Το μεταπανδημικό περιβάλλον κυριαρχείται επίσης από διάφορα megatrends , όπως: (i) την επέκταση της οικονομίας διαμοιρασμού, που αύξησε τον ανταγωνισμό τιμών στον τομέα της φιλοξενίας, οδηγώντας σε περαιτέρω αύξηση των τουριστικών ροών· (ii) την «πράσινη μετάβαση» ως επιτακτική ανάγκη για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε πολλές πτυχές της ζωής μας, συμπεριλαμβανομένων των ταξιδιών και του τουρισμού· (iii) τον ψηφιακό μετασχηματισμό, που επηρεάζει το μοντέλο εργασίας, τις επιλογές διακοπών, καθώς και τον τρόπο παροχής των υπηρεσιών· (iv) τα νέα πρότυπα κοινωνικής αποστασιοποίησης, ως κληρονομιά της πανδημίας· (v) την προώθηση της προσβασιμότητας· (vi) τη γήρανση του πληθυσμού και την προσαρμογή του τουριστικού κλάδου, προκειμένου να εξελιχθεί, παράλληλα με τις δημογραφικές αλλαγές και τις επιπτώσεις της, π.χ. τη μεταβολή της ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες των διαφορετικών ηλικιακών ομάδων και την εμφάνιση νέων καταναλωτικών προτύπων.

Ακολουθήστε το insider.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον κόσμο.

Διαβάστε ακόμη

Τουρισμός: Ανακάμπτει η αγορά της Αθήνας - Το πρώτο θετικό πρόσημο τον Απρίλιο

Όλες οι ειδήσεις

10:41

Σερβία: Επικοινωνία Βούτσιτς με τον Πούτιν για το ρωσικό αέριο

10:33

Ο πρόεδρος της Πολωνίας θα μιλήσει στο ουκρανικό κοινοβούλιο

10:20

Η Emma Stone πουλάει το μοντέρνο σπίτι της στο Μαλιμπού για 4,3 εκατ. δολάρια

10:12

Μικρή κάμψη στην παροχή φυσικού αερίου από την Gazprom στην Ευρώπη

10:03

Ευρωζώνη: Οι προβλέψεις των διεθνών οργανισμών για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό

09:51

Μπάιντεν για ευλογιά των πιθήκων: Όλοι είμαστε ανήσυχοι

09:48

Αυστραλία: Οι Εργατικοί ανακτούν την εξουσία έπειτα από 9 χρόνια

09:41

Ουκρανία: Το Κίεβο αποκλείει την κατάπαυση πυρός, ενώ εντείνονται οι μάχες στο Ντονμπάς

09:33

Γεωργιάδης: Μέτρα για το πρόβλημα των ακριβών καυσίμων στα νησιά

09:21

Κίνα: Νέα lockdown σε περιοχές του Πεκίνου λόγω της έξαρσης της πανδημίας

09:10

Οι τουριστικές αφίξεις στην Κρήτη αναμένεται να προσεγγίσουν τις αντίστοιχες του 2019

09:01

Κοντά στους 30.000 οι Ουκρανοί πρόσφυγες που βρίσκονται στην Ελλάδα

09:00

Καλή η αναστολή του Συμφώνου Σταθερότητας, τα spreads και οι αποδόσεις όχι…

08:55

Αλώβητος από τον πόλεμο στην Ουκρανία ο Κρόκος Κοζάνης – Η καλλιέργεια που παράγει καλό εισόδημα

08:52

Οι «πέντε εντολές» της Κομισιόν για την εξοικονόμηση ενέργειας - Τι προβλέπει το REPowerEU

08:51

Φθηνές διακοπές για όλους: Πως χορηγούνται φέτος τα voucher - Κριτήρια και όροι

08:47

Ρεύμα: Ποιοι πάροχοι εξυπηρετούν την καταβολή των ρυθμιζόμενων χρεώσεων

08:46

Ξεκινούν τη Δευτέρα οι προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις στα Λύκεια

08:40

Ευλογιά των πιθήκων: Ο ΠOY αναμένει κι άλλα κρούσματα διεθνώς

08:35

Τσακλόγλου: Το 2023 θα αυξηθούν οι συντάξεις για πρώτη φορά, μετά από 12 χρόνια

22:03

Ύποπτο κρούσμα για πιθανή μόλυνση από ευλογιά των πιθήκων στην Ελλαδα

20:53

Ένταξη Φινλανδίας και Σουηδίας στο NATO: Η Τουρκία θα πει το «ναι» αλλά με ανταλλάγματα

20:12

Συναυλία στις 4/6 για τα παιδιά πρόσφυγες από την Ουκρανία

19:55

Εκλογές στην Αυστραλία: Ικανοποίηση του Γάλλου ΥΠΕΞ για την ήττα του Μόρισον

19:28

Τουρκία: Διαδήλωση στην Κωνσταντινούπολη ενάντια στην καταδίκη της Τζανάν Καφταντζίογλου

19:15

Κομισιόν: Πώς θα επιταχυνθούν «πράσινες» επενδύσεις 1,1 τρισ. ευρώ για την απεξάρτηση από τη Ρωσία

18:58

Θεσσαλονίκη: Στην πλατεία Αριστοτέλους μέχρι αύριο το ΔΕΗ e-bike Festival

18:33

Ουκρανία: Ο Ζελένσκι απορρίπτει την πρόταση Μακρόν για ένταξη στην «ευρωπαϊκή πολιτική κοινότητα»

18:15

Ασυνήθιστα υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες στην Ισπανία

18:04

Εκλογές στην Αυστραλία: Θέλω να ενώσω τη χώρα, λέει ο αρχηγός των Εργατικών