Σε κίνδυνο τίθεται η βιωσιμότητα του κλάδου εμπορίας πετρελαιοειδών με τις επιχειρήσεις να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου προς πάσα κατεύθυνση προκειμένου να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα στην κυβέρνηση τα οποία θα λειτουργήσουν αποτρεπτικά ή και διορθωτικά ακόμη στις ασφυκτικές πιέσεις που δέχονται. 

Παραβατικότητα, λαθρεμπόριο, υψηλή φορολογία και προκαταβολή φόρων φαίνεται ότι είναι τελικά μόνο η αρχή (του τέλους) για τις επιχειρήσεις πετρελαιοειδών, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με μία ακόμη πρόκληση, η οποία όπως αναφέρουν αποτελεί «ελληνική πρωτοτυπία».

Πρόκειται για τα καθεστώτα επιβολής τα οποία αποσκοπούν στην ενεργή δραστηριοποίηση των παρόχων και διανομέων ενέργειας στον τομέα της εξοικονόμησης ενέργειας με σκοπό την υλοποίηση παρεμβάσεων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης σε καταναλωτές τελικής ενέργειας, την επίτευξη των δεσμεύσεων της χώρας για τον στόχο εξοικονόμησης ενέργειας. Όπως ανέφερε το διοικητικό συμβούλιο του ΣΕΕΠΕ σε ενημερωτική συνάντηση με τους δημοσιογράφους την Δευτέρα, το μέτρο αυτό δεν είναι μόνο «τυφλό» καθώς οι επιχειρήσεις του κλάδου δεν έχουν άμεση επαφή με τους τελικούς καταναλωτές και επομένως δεν μπορούν να τους επηρεάσουν ουσιαστικά στο να προβούν σε δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας (π.χ αλλαγή καυστήρα ή κουφωμάτων) αλλά προβλέπει και πρόστιμα σε περίπτωση που οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν επιτύχουν τους στόχους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΣΕΕΠΕ, για το διάστημα 2017-2020 η συνολική εξοικονόμηση που προβλεπόταν με τη συμβολή όλων των κλάδων ήταν 3.333 Ktoe (δηλαδή ο εθνικός στόχος) και οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών είχαν αναλάβει το 6,1% της υποχρέωσης (περίπου 203 Ktoe). Παρά το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις όπως αναφέρουν ενημερώθηκαν με αρκετή καθυστέρηση για την εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου, προχώρησαν σε σειρά δράσεων λαμβάνοντας επιπλέον συμπεριφορικά και τεχνικά μέτρα με σκοπό να εκπαιδεύσουν τους καταναλωτές να υιοθετούν συμπεριφορές εξοικονόμησης ενέργειας (π.χ διανομή ενημερωτικών φυλλαδίων, προώθηση εξειδικευμένων προϊόντων κλπ). Ωστόσο, αυτό δεν ήταν αρκετό για να «σωθεί η παρτίδα» καθώς στο τέλος του 2020 θα γίνει ο πρώτος απολογισμός και σε περίπτωση που ο κλάδος «κοπεί», τότε απειλείται με πρόστιμα ύψους 102 εκατ. ευρώ.

Όπως ανέφερε ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ, κ. Αληγιζάκης, ενδεχομένως στο πρώτο αυτό «crash test» ο κλάδος να μην αντιμετωπίσει πρόβλημα όμως κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί το ίδιο για την περίοδο 2021-2020 όπου οι στόχοι για εξοικονόμηση ενέργειας θα είναι εκ των πραγμάτων πολύ υψηλότεροι και άρα θα απαιτηθούν μέτρα κυρίως τεχνικά και όχι συμπεριφορικά, κάτι το οποίο μεταφράζεται σε πολύ μεγαλύτερες επενδύσεις από την πλευρά των επιχειρήσεων του κλάδου.

«Οι εταιρείες θα πρέπει να αντεπεξέλθουν σε υψηλότερους στόχους και θα είναι υποχρεωμένες να κάνουν μεγαλύτερες επενδύσεις, οι οποίες ωστόσο δεν θα είναι ανταποδοτικές. Ο συνδυασμός υψηλών επενδύσεων και πτώσης της ζήτησης θα καταστήσουν τις εταιρείες μη βιώσιμες», επεσήμανε ο κ. Αληγιζάκης.

Όπως εκτιμούν οι εκπρόσωποι του κλάδου πρόκειται για επενδύσεις οι οποίες δεν θα αποδώσουν αλλά αντίθετα, θα βάλουν τις επιχειρήσεις «μέσα». Για παράδειγμα, θα μπορούσε να απαιτηθεί από μια εταιρεία εμπορίας πετρελαιοειδών να πείσει έναν καταναλωτή/πελάτη να αλλάξει καυστήρα , χωρίς ωστόσο να υπάρχει παράλληλη υποχρέωση από την πλευρά του πελάτη να αγοράζει καύσιμο από την εν λόγω εταιρεία. Και αν μάλιστα η αλλαγή γίνει σε φυσικό αέριο, η εταιρεία δεν θα μπορεί καν να του πουλήσει τα προϊόντα της.

Τι λέει το υπουργείο

Τα υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας φέρεται να μην έχει αποφασίσει ακόμη αν θα εξακολουθούν να ισχύουν τα καθεστώτα επιβολής για τον συγκεκριμένο κλάδο, για τα μέτρα που θα ληφθούν και για τον τρόπο που θα αξιολογούνται. Είναι ωστόσο, όπως σημειώνει ο ΣΕΕΠΕ στη διακριτική του ευχέρεια να εξαιρέσει τις επιχειρήσεις του κλάδου από το μέτρο αυτό, κάτι το οποίο συμβαίνει και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Αντ’ αυτού ο Σύνδεσμος προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις τονίζοντας ωστόσο ότι δεν μπορούν να γίνονται επενδύσεις από την πλευρά των επιχειρήσεων προς αυτό το σκοπό και από την άλλη να μην λαμβάνονται μέτρα για την πάταξη του λαθρεμπορίου καυσίμων. «Κινδυνεύουμε από πρόστιμα για την ενεργειακή απόδοση, μπορεί να κληθούμε να τα πληρώσουμε. Να τα πληρώσουμε. Όμως εμάς ποιος μας προστατεύει από το λαθρεμπόριο», αναφέρει η διοίκηση του ΣΕΕΠΕ.

Τα οκτώ μέτρα που προτείνει ο κλάδος 

Οι επιχειρήσεις του κλάδου εμπορίας πετρελαιοειδών έχουν ήδη επεξεργαστεί και υποβάλλει στα αρμόδια υπουργεία δέσμη μέτρων (αντί των καθεστώτων επιβολής) με ενδεικτικό συνολικό στόχο ετήσιας εξοικονόμησης που φθάνει τα 1.355 Ktoe. Όπως ανέφερε το διοικητικό συμβούλιο του ΣΕΕΠΕ την αναλύοντας τα προτεινόμενα μέτρα, πρόκειται για στόχο ο οποίος είναι διπλάσιος από τον εθνικό ενώ ταυτόχρονα τα συγκεκριμένα μέτρα δεν επιβαρύνουν ιδιαίτερα τον προϋπολογισμό πέρα από ένα υποτυπώδες διαχειριστικό κόστος (από την πλευρά υπουργείου και φορέων). Συγκεκριμένα, ο ΣΕΕΠΕ προτείνει:

-Θέσπιση συστήματος εξοικονόμησης ενέργειας όπου θα εκδίδονται πιστοποιητικά τα οποία θα μπορούν να αποκτηθούν από ιδιώτες ή επιχειρήσεις από διαπιστευμένους φορείς, με την εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας. Τα πιστοποιητικά θα διατίθενται μέσω θεσμοθετημένης αγοράς σε υπόχρεους ή θα ανταλλάσσονται με φοροαπαλλαγές ή εκπτώσεις από Πράσινους Φόρους κτλ.

-Συμβουλευτική – επιδότηση ενεργειακών ελέγχων στις ΜμΕ  με έναν μηχανισμό ο οπόιος θα παρέχει ενίσχυση στις επιχειρήσεις ώστε να ελεγχθούν ενεργειακά και να δεχθούν συμβουλές/μελέτες για τη βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης. Στο πλαίσιο αυτό υπάρχει πρόβλεψη για επιδοτήσεις, οι οποίες χορηγούνται για ειδικές και ανεξάρτητες μελέτες ενεργειακής απόδοσης στις  ΜμΕ. Ακόμη, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση για αρχική συμβουλευτική ή / και λεπτομερή συμβουλευτική διάρκειας αρκετών ημερών.

-Εθελοντικές συμφωνίες ενεργειακής απόδοσης για το εμπόριο και τη βιομηχανία, οι οποίες περιλαμβάνουν σχέδιο δράσης για τις βιομηχανίες υψηλής έντασης ενέργειας και παράλληλα τομεακά σχέδια δράσης για μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις (αγροτικός τομέας, τουριστικός, βιομηχανικός και μεταφορές) και ένα γενικό σχέδιο δράσης για επιχειρήσεις που δεν έχουν ξεχωριστό σχέδιο δράσης για τον δικό τους τομέα. Οι συμφωνίες επιτυγχάνονται μέσω των Κλαδικών Ενώσεων, οι οποίες προωθούν την επίτευξη του στόχου κάλυψης και την εφαρμογή του σχεδίου συμφωνίας.

- Την θέσπιση της «πράσινης συνεισφοράς», σύμφωνα με την οποία  μέρος των ήδη επιβαλλόμενων ή μελλοντικών εσόδων από δασμούς και φόρους στα ενεργειακά προϊόντα θα κατατίθενται στο Πράσινο Ταμείο για τη χρηματοδότηση δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας και μείωσης ρύπων. Θα υπάρχει άμεση συσχέτιση της τιμής ενεργειακής μονάδας - κατανάλωσης. Το ποσό της συνεισφοράς ανά κιλοβατώρα ενέργειας καθορίζεται με ΚΥΑ. Οι αντίστοιχοι συντελεστές δεν θα είναι σταθεροί, αλλά θα αναθεωρούνται και θα τροποποιούνται ετησίως μέσω ενός συστήματος που θα βασίζεται σε δείκτες και θα λαμβάνει υπόψη τυχόν αλλαγές στον δείκτη τιμών καταναλωτή. Το ύψος του συντελεστή θα εξαρτάται από το χρησιμοποιούμενο ενεργειακό προϊόν. 

-Την αξιοποίηση του Πράσινου Ταμείου στο οποίο κατατίθενται η Πράσινη Συνεισφορά, ενεργειακά /περιβαλλοντικά πρόσημα και πρόστιμα, έσοδα από μη συμμορφώσεις κτλ. Από τους πόρους του Ταμείου ενισχύονται άμεσα ή μέσω φοροαπαλλαγών μελέτες και δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας επιχειρήσεων, μέσω ενός λεπτομερούς καταλόγου επιλέξιμων επενδύσεων.

-Την υιοθέτηση της ιδέας των «πράσινων διαδρόμων», μια ευρωπαϊκής τακτικής η οποία υποδηλώνει διαδρόμους εμπορευματικών μεταφορών μεγάλων αποστάσεων όπου η προηγμένη τεχνολογία και η συντροπικότητα χρησιμοποιούνται για την επίτευξη ενεργειακής απόδοσης και τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Οι πράσινοι διάδρομοι εξετάζουν όλους τους τύπους παραγόντων που δρουν στις αλυσίδες συντροπικότητας από πόρτα σε πόρτα, συμπεριλαμβανομένων των λιμένων. Τα αποτυπώματα άνθρακα (CF) παρέχουν στις εταιρείες, τους πελάτες και άλλους παράγοντες πληροφορίες σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (GHG) από την αλυσίδα εφοδιασμού των προϊόντων, εντοπίζοντας τα βασικά σημεία, τους πιθανούς κινδύνους και τις ευκαιρίες βελτίωσης.

-Τη λήψη μέτρων για μείωση ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους από 120 χλμ/ώρα σε 110 χλμ/ώρα και στις πόλεις από 40 χλμ/ώρα σε 30 χλμ/ώρα. H πλήρης τήρηση του ορίου ταχύτητας και ο έλεγχος της ταχύτητας στα 110 χλμ/ώρα θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση της κατανάλωσης καυσίμου (-12% στην περίπτωση ενός πετρελαιοκίνητου οχήματος και -18% στην περίπτωση βενζινοκίνητου οχήματος). Τα πρόστιμα της Τροχαίας από παραβάσεις των ορίων ταχύτητας θα κατατίθενται στο Πράσινο Ταμείο. 

-Τη συγκρότηση Δικτύου Ενεργειακών Καταναλωτών, ως  εθελοντικού φορέα εταιρειών που εργάζονται για τη διατήρηση ισχυρής ενεργειακής διαχείρισης και πρακτικών προστασίας του περιβάλλοντος. Οι εταιρείες που συμμετέχουν στο Δίκτυο δεσμεύονται να αναπτύξουν ένα πρόγραμμα διαχείρισης της ενέργειας, καθορίζοντας και αναθεωρώντας τους ενεργειακούς στόχους, πραγματοποιώντας ετήσιο ενεργειακό έλεγχο και δημιουργώντας έναν ετήσιο λογαριασμό ενεργειακής απόδοσης. Τα τακτικά εργαστήρια, τα σεμινάρια και οι επιτόπιες επισκέψεις επιτρέπουν στα μέλη του Δικτύου να μαθαίνουν από εμπειρογνώμονες σε θέματα ενέργειας και άλλους ειδικούς και να μοιράζονται τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους με άλλους διαχειριστές ενέργειας.