Την σύγκλιση στο διεθνές ζήτημα των μεταναστευτικών ροών, την μερική απόκλιση στην αναθεώρηση του Εκλογικού Νόμου αλλά και τις έντονες διαφωνίες στο κρίσιμο ζήτημα του ασφαλιστικού περιγράφει η ανακοίνωση της Προεδρίας που ακολούθησε τη σύσκεψη των Πολιτικών Αρχηγών υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο.

Συγκεκριμένα, για το προσφυγικό, το οποίο είναι «πρόβλημα κοινό όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως υπό την σημερινή δραματική συγκυρία, και αφορά κυριολεκτικώς, την συνοχή και την εν γένει προοπτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης» διευκρινίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τ’ αρμόδια όργανά της, οφείλει να το αντιμετωπίσει συντεταγμένη, υπό όρους ανθρωπισμού και αλληλεγγύης για τους πρόσφυγες, αλλά και ασφαλείας για τους Λαούς της Ευρώπης, πράγμα που σημαίνει μηδενική ανοχή ή ολιγωρία για τους τρομοκράτες. Στο πλαίσιο αυτό, όπως επισημαίνει η ανακοίνωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει: 

1. Ν’ αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο ως προς τον τερματισμό του πολέμου στην Συρία, προκειμένου να διευκολυνθεί έτσι και η κατά το δυνατόν ταχύτερη επάνοδος των προσφύγων στις εστίες τους.

2. Να επιβάλει σε όλα τα κράτη-μέλη της την πλήρη εφαρμογή των κανόνων  αλληλεγγύης ως προς την αντιμετώπιση του προσφυγικού προβλήματος, όπως αυτοί απορρέουν από το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο, με συγκεκριμένες κυρώσεις εις βάρος εκείνων των κρατών-μελών, τα οποία αρνούνται ν’ ανταποκριθούν.  Δοθέντος ότι είναι αδιανόητο η Ελλάδα να υποστεί μόνη της τις συνέπειες του συνόλου των προσφυγικών ροών.

3. Να προωθήσει την συνεργασία με την Τουρκία –την οποίαν η Ελλάδα ήδη κάνει πράξη- προκειμένου αυτή ν’ αναλάβει την ευθύνη δημιουργίας σταθερού και αξιόπιστου μηχανισμού μετακίνησης των προσφύγων από την Τουρκία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οφείλει όμως ν’ αναδείξει και το γεγονός της ως σήμερα παραβατικής συμπεριφοράς των τουρκικών αρχών κατά την διακίνηση των προσφύγων. Περαιτέρω δε πρέπει να διευκρινισθεί προς την Τουρκία ότι η ενταξιακή της διαδικασία εξαρτάται από τον πλήρη σεβασμό του ευρωπαϊκού θεσμικού και πολιτικού κεκτημένου, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως και του σεβασμού των υποχρεώσεων της Τουρκίας, οι οποίες απορρέουν από τις οικείες συμφωνίες επανεισδοχής.

4. Να παράσχει την απαιτούμενη συνδρομή της προς τη Χώρα μας, ιδίως ως προς την οικονομική και υλικοτεχνική της ενίσχυση για την υπό όρους ανθρωπισμού περίθαλψη των προσφύγων, αναγνωρίζοντας, ταυτοχρόνως, ότι τα σύνορα της Ελλάδας είναι και σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα σύνορα αυτά καθορίζονται κυριάρχως από την Ελλάδα και φυλάσσονται κυριάρχως από την Ελλάδα. Άρα, οιαδήποτε συνεργασία κατά την φύλαξη των ευρωπαϊκών συνόρων νοείται μόνον μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποκλειομένων κοινών περιπολιών με την Τουρκία, υφ’ οιανδήποτε μορφή. Μια τέτοια συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης προϋποθέτει την ουσιαστική υποβοήθηση των ελληνικών αρχών από την Frontex, η οποία πρέπει να μετατραπεί σε πραγματική Ευρωπαϊκή Ακτοφυλακή.

Όσον αφορά την αναθεώρηση του Συντάγματος η οποία συζητήθηκε εξίσου κατά την διάρκεια της Σύσκεψης, «αναγνωρίσθηκε η ανάγκη να διεξαχθούν συζητήσεις κατά την οικεία κοινοβουλευτική διαδικασία, με βασικό στόχο την επίτευξη της αναθεώρησησς με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συναίνεση, όπως άλλωστε απαιτούν οι σχετικές διατάξεις του Συντάγματος. Επιπλέον ως προς τον εκλογικό νόμο, αναγνωρίσθηκε η ανάγκη αλλαγής του, από αυτή την Βουλή, επί το αναλογικότερον, δίχως όμως να θίγεται η ουσία της από το Σύνταγμα επιβαλλόμενης κυβερνητικής σταθερότητας».

Τέλος, για το επίμαχο ζήτημα του Ασφαλιστικού, «αναγνωρίσθηκε η ανάγκη, κατά τις αντίστοιχες  κοινοβουλευτικές διαδικασίες, να διεξαχθεί διεξοδικός ουσιαστικός διάλογος, με στόχο την διασφάλιση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος και την αποφυγή περαιτέρω μειώσεων των συντάξεων, στο πλαίσιο των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η Χώρα» αλλά διατυπώθηκαν συνολικές και μερικές επιφυλάξεις.

Συγκεκριμένα, από την πλευρά του Αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και μεταβατικού Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας κ. Ιωάννη Πλακιωτάκη, διατυπώθηκε η ακόλουθη συνολική επιφύλαξη:

«Η σημερινή οξύτατη κρίση στο προσφυγικό είναι αποτέλεσμα τόσο των διεθνών εξελίξεων και της αρνητικής στάσης της Τουρκίας όσο και της αναποτελεσματικής πολιτικής της Κυβέρνησης. Προφανώς υπάρχουν και ευθύνες στην καθυστερημένη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.Ως θέμα αρχής είμαστε κατά της μείωσης των συντάξεων. Το Ασφαλιστικό ούτως ή άλλως συζητείται στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.Τέλος, ως προς την Αναθεώρηση του Συντάγματος, να ισχύσει ό,τι προβλέπεται από το Σύνταγμα για τη διαδικασία. Η Νέα Δημοκρατία έχει ήδη καταθέσει πρόταση. Η πάγια θέση της Νέας Δημοκρατίας είναι υπέρ της κυβερνητικής σταθερότητας. Επιπλέον δεν ήταν θέμα της ημερήσιας διάταξης».

Από την πλευρά της Επικεφαλής της Δημοκρατικής Συμπαράταξης ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ κας Φώφης Γεννηματά, διατυπώθηκε η ακόλουθη επιφύλαξη ειδικώς επί του Ασφαλιστικού:

«Για το ζήτημα του Ασφαλιστικού το πεδίο διαλόγου είναι η Βουλή και όχι η σύσκεψη των Πολιτικών Αρχηγών υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Το θέμα αυτό δεν συζητήθηκε επί της ουσίας όλες αυτές τις ώρες, ως εκ τούτου δεν μπορεί να υπάρξει κοινό ανακοινωθέν. Δεν αρκούν ευχολόγια από την πλευρά της Κυβέρνησης. Αναμένουμε συγκεκριμένες προτάσεις στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού διαλόγου. Η Δημοκρατική Συμπαράταξη ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ έχουν ξεκάθαρη «κόκκινη» γραμμή: όχι μείωση των συντάξεων. Δημόσια ανοίξαμε τον διάλογο και καταθέσαμε τις προτάσεις μας, που είναι στην διάθεση και της Κυβέρνησης, για βιώσιμες λύσεις και αξιοπρεπείς συντάξεις. Σε καμία περίπτωση η Δημοκρατική Συμπαράταξη δεν θα ψηφίσει στη Βουλή μείωση των συντάξεων».

Να υπενθυνμίσουμε πως η σύνοδος των πολιτικών αρχηγών άρχισε λίγο μετά τις 12:00 το μεσημέρι υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Προκόπη Παυλόπουλο στο Προεδρικό Μέγαρο. Λίγο αφόρου έκλεισαν οι πόρτες του συμβουλίου «θερμό» επεισόδιο εκδηλώθηκε έξω από την αίθουσα της συνεδρίασης ανάμεσα στην Όλγα Γεροβασίλη, τον Γιώργο Κουμουτσάκο και τον Τέρενς Κουίκ, όταν οι παρευρισκόμενοι δημοσιογράφοι ζήτησαν από την κυβερνητική εκπρόσωπο να σχολιάσει την ατζέντα της συνάντησης και τις πολιτικές εξελίξεις.

Την ώρα που παρέθετε τις βασικές κυβερνητικές θέσεις παρενέβη ιδιαίτερα ενοχλημένος ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, κ. Κουμουτσάκος, ο οποίος κατήγγειλε ότι ενώ βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η σύσκεψη των αρχηγών, η κυβερνητική εκπρόσωπος «επιχειρεί να φτιάξει κλίμα». Από πλευράς της η Ο. Γεροβασίλη δήλωσε ότι οι δημοσιογράφοι της έθεσαν ερωτήσεις και εκείνη ως είχε καθήκον ανταποκρίθηκε προκειμένου να τους ενημερώσει. «Η δημιουργία κλίματος είναι υπονομευτική. Πρέπει να σεβαστούμε την υπό εξέλιξη διαδικασία, ερχόμαστε για να ακούσουμε», είπε φανερά εκνευρισμένος, ενώ σε εκείνο το σημείο παρενέβη ο Τέρενς Κουίκ, αναφέροντας χαρακτηριστικά- επίσης σε έντονο ύφος- «είναι τραγική αυτή η συμπεριφορά από έναν διπλωμάτη», με τον κ. Κουμουτσάκο να του απαντά «Σε παρακαλώ μην με διακόπτεις». Η κ. Γεροβασίλη απάντησε ότι ενημέρωνε για τα ήδη εξαγγελθέντα και συμπλήρωσε «Δεν έκανα προσπάθεια χαλιναγώγησης των δημοσιογράφων, δεν είναι αυτός ο ρόλος μου ούτε το επεδίωκα». Οι υπόλοιποι έμειναν έκπληκτοι ενώ η φρουρά βρέθηκε σε αμηχανία. Τελικά οι συνεργάτες των αρχηγών χωρίστηκαν σε πηγαδάκια του ιδίου κόμματος.

Φορτισμένο καταγράφηκε όμως και το κλίμα εντός της σύσκεψης αφού Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ απέρριψαν αρχικά την πρόταση του πρωθυπουργού για έκδοση κοινού ανακοινωθέντος για μη μείωση των συντάξεων παρά το ότι ο κ. Τσίπρας υπογράμμισε την ανάγκη η χώρα να ενισχυθεί διαπραγματευτικά μέσω της συνέναισης, αναλύοντας στους  υπόλοιπους πολιτικούς αρχηγούς όλες τις μειώσεις που έχουν γίνει στις συντάξεις από το 2010 και μετά επί Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ. Μάλιστα την άρνηση της κ. Γεννηματά και του κ. Πλακιωτάκη διαδέχτηκε η έντονη απάντηση από πλευράς του πρωθυπουργού, ο οποίος υπογράμμισε: «Έχετε το θράσος να λέτε ότι αυτό είναι το χειρότερο μνημόνιο, όταν επί των ημερών σας έγιναν τέτοιες μειώσεις στις συντάξεις; Εάν δεν υπογράψετε το κοινό ανακοινωθέν, θα είναι σα να θέλετε τη μείωση των συντάξεων».