Στην «επιστράτευση» των τραπεζών στην καταπολέμηση της διασυνοριακής φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής οδηγούν νέοι κανόνες της ΕΕ και του ΟΟΣΑ που εισάγει στο εθνικό δίκαιο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών.

Οι νέοι αυτοί κανόνες που εισάγονται στην ελληνική έννομη τάξη με το σχεδίου νόμου του υπουργείου Οικονομικών για την «προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας στις διατάξεις: α) των Οδηγιών 2014/107/ΕΕ και (ΕΕ) 2015/2060, β) των Οδηγιών 2014/86/ΕΕ και 2015/121/ΕΕ, γ) της Οδηγίας 2013/61/ΕΕ και άλλες διατάξεις» ουσιαστικά καθιστούν το τραπεζικό σύστημα μηχανισμό διασταύρωσης και πρώτο σημείο ελέγχου φορολογουμένων που κρύβουν το ΑΦΜ ή τη φορολογική τους έδρα.

Σύμφωνα με το Κοινό Πρότυπο Αναφοράς (CRS) του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) το οποίο ενεργοποιείται πλήρως με το νομοσχέδιο οι ελληνικές τράπεζες οφείλουν να ζητούν και να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά µε τη χώρα φορολογικής κατοικίας των καταθετών τους, καθώς επίσης και για τους Αριθμούς Φορολογικού τους Μητρώου εάν πρόκειται για µη φορολογικούς κατοίκους Ελλάδος.

Σκοπός του CRS είναι ο εντοπισμός και η υποβολή πληροφοριών στη χώρα της φορολογικής κατοικίας φυσικών και νομικών προσώπων, τα οποία διατηρούν χρηματοπιστωτικούς λογαριασμούς εκτός της χώρας της φορολογικής τους κατοικίας. Να σημειωθεί πως περισσότερες από 90 χώρες μέχρι σήμερα έχουν συμφωνήσει στην εφαρμογή του CRS από τις οποίες περισσότερες από 60 - μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα - έχουν δεσμευτεί στην εφαρμογή του από την 1η Ιανουαρίου 2016.

Για υφιστάμενους πελάτες, οι τράπεζες πρέπει να επικοινωνούν (όπου χρειάζεται) µε τα πρόσωπα που επηρεάζονται από το CRS, για να συλλέγουν έγγραφο «αυτοπιστοποίησης», το οποίο προσδιορίζει τη χώρα φορολογικής κατοικίας τους και τον ΑΦΜ τους.

Σε κάθε περίπτωση, χωρίς αυτοπιστοποίηση οι τράπεζες οφείλουν να θεωρήσουν τον κάτοχο «υφιστάμενου» λογαριασμού ως «Δηλωτέο Πρόσωπο». Ως αποτέλεσμα, θα υποβάλλουν τις πληροφορίες που ήδη κατέχουν για τους µη τεκμηριωμένους λογαριασμούς του στη Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων.

Πρέπει να ξεκαθαρισθεί πως χωρίς το έγγραφο αυτοπιστοποίησης µε τις βασικές απαιτούμενες πληροφορίες, η τράπεζα δεν θα δύνανται να προχωρήσει και σε άνοιγμα λογαριασμού. Μάλιστα, οι περισσότερες τράπεζες ήδη έχουν προχωρήσει από την αρχή του 2016 στην ενεργοποίηση των σχετικών διαδικασιών (πριν ακόμη ψηφιστεί ο νόμος).

Στα πλαίσια του νέου νομού οι τράπεζες θα πρέπει να υποβάλλουν στη ΓΓΔΕ και πληροφορίες για τους κατόχους λογαριασμών, οι οποίοι είναι φορολογικοί κάτοικοι άλλων χωρών που εφαρμόζουν το CRS. Η ΓΓΔΕ με τη σειρά της θα προωθήσει τις πληροφορίες αυτές στις φορολογικές αρχές των ξένων χωρών.

Οι τράπεζες θα υπόκεινται σε κυρώσεις για παράλειψη συμμόρφωσης, καθώς το CRS υποχρεώνει τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα που βρίσκονται σε χώρες που εφαρμόζουν το Κοινό Πρότυπο Αναφοράς να υποβάλλουν πληροφορίες για χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς που τηρούνται, άμεσα ή έμμεσα, από κατόχους λογαριασμών που είναι φορολογικοί κάτοικοι σε χώρες που εφαρμόζουν το CRS.

Η πρώτη υποβολή πληροφοριών από τη Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων στα άλλα κράτη θα γίνει το 2017 και θα καλύπτει το έτος 2016.