O Mark Zuckerberg δεν επαναπαύεται στις δάφνες του –και αυτό το έχει αποδείξει επανειλημμένα στα 12 χρόνια του Facebook. Επόμενος σταθμός στην κατακόρυφη ανοδική πορεία του 32χρονου δισεκατομμυριούχου είναι οι τηλεπικοινωνίες.

Το Facebook έχει ξεκινήσει συνεργασία με μεγάλες εταιρείες εξοπλισμού, όπως Intel και Nokia, καθώς και με παρόχους, όπως οι Deutsche Telekom και SK Telecom. Η «ομάδα των ισχυρών» αναπτύξει δομές ανοιχτού κώδικα (open-source designs) για την επόμενη γενιά συσκευών που θα συνδέουν τα smartphones με τους πυλώνες κινητής τηλεφωνίας και θα μεταδίδουν μηνύματα κειμένου και βίντεο YouTube. Με το εγχείρημα αυτό, ο Zuckerberg θέλει να συνδέσει στο Διαδίκτυο δισεκατομμύρια ανθρώπους που δεν έχουν πρόσβαση σε αυτό, ιδίως σε περιοχές του πλανήτη όπου δεν υπάρχουν τηλεπικοινωνιακές υποδομές λόγω κλίματος ή κακής ηλεκτροδότησης.

Τα σημερινά δίκτυα κινητής τηλεφωνίας είναι πολύπλοκα και δαπανηρά. Ένας τυπικός σταθμός 4G σε ένα αστικό κέντρο κοστίζει 100.000 ευρώ, χωρίς να περιλαμβάνονται οι γραμμές οπτικών ινών που τον συνδέουν με το δίκτυο. Τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο με τη νέα τεχνολογία του 5G που συνδέει τα πάντα –από ψυγεία μέχρι μετρητές κατανάλωσης ρεύματος– στο Διαδίκτυο.

Στόχος του Facebook είναι να απλοποιήσει όλες αυτές τις δομές δημιουργώντας σχέδια για φτηνούς σταθμούς και φτηνό εξοπλισμό δικτύων. Δεν θα αναμειχθεί στην κατασκευή του εξοπλισμού, τα σχέδιά του όμως θα είναι διαθέσιμα σε όλους, το οποίο σημαίνει ότι ο πήχης της εισόδου στον κλάδο θα χαμηλώσει για τις ενδιαφερόμενες εταιρείες, συνεπώς, οι τιμές θα πέσουν. Αν τα σχέδια του Facebook ευοδωθούν (λέμε αν), τα πράγματα θα είναι «σκούρα» για τις μεγάλες εταιρείες κατασκευής εξοπλισμού, όπως Ericsson, Nokia και Huawei.

Ούτε ο κλάδος των υπολογιστών κατόρθωσε να γλιτώσει, όμως, από τις φιλοδοξίες του Zuckerberg. Με την ίδια φιλοσοφία, τα τελευταία χρόνια ασχολείται με τη διασύνδεση των κέντρων δεδομένων, των κέντρων πληροφορικής που χρησιμοποιούνται από τις διαδικτυακές υπηρεσίες και τα εταιρικά δίκτυα. Το 2011, το Facebook χρηματοδότησε το Open Compute Project, ενθαρρύνοντας τους συμμετέχοντες να μοιραστούν με τους υπόλοιπους τα σχέδια των servers και των υπόλοιπων εξοπλισμών που χρησιμοποιούνται στα κέντρα δεδομένων. Η στροφή αυτή, σε συνδυασμό και με το cloud, έχει αναδιαμορφώσει ολόκληρο τον κλάδο.

Η διάδοση των εξοπλισμών απλής σχεδίασης είχε ως αποτέλεσμα να συμπιεστούν τα περιθώρια κέρδους στον κλάδο των υπολογιστών. Η IBM αποφάσισε να εγκαταλείψει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, ενώ ασιατικές εταιρείες όπως η Quanta και η Inspur πούλησαν 18,3% περισσότερους υπολογιστές «κοινού τύπου» πέρυσι, από μόλις 3% το 2008, σύμφωνα με τα στοιχεία της ερευνητικής εταιρείας IDC.

Ακόμη και μεγάλες επιχειρήσεις γυρνούν την πλάτη σε ακριβούς υπολογιστές και προτιμούν φτηνότερο εξοπλισμό, στη λογική του έργου «Open Compute» του Facebook. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Goldman Sachs, η οποία ανακοίνωσε ότι από τους καινούργιους servers που αγόρασε, το 80% βασίζονται σε κώδικες ανοιχτού τύπου.

Για να αντεπεξέλθει στις νέες αυτές προκλήσεις, η Nokia αποφάσισε να ακολουθήσει την τακτική «καλύτερα να έχω τον εχθρό μου από κοντά» και έτσι συνεργάστηκε με το Facebook, πρώτα στο Open Compute και τώρα στις τηλεπικοινωνίες. Οι Ericsson και Huawei, πάντως, την έχουν «βγάλει καθαρή» μέχρι σήμερα.

Η Nokia εκτιμά ότι το καινούργιο έργο θα διευρύνει την αγορά, ενώ οι εδραιωμένοι παίκτες τρέφουν την ελπίδα ότι ο μεγάλος βαθμός εξάρτησης των εταιρειών τηλεφωνίας από ασφαλή και αξιόπιστα δίκτυα θα λειτουργήσει ως «ασπίδα» για το μερίδιο αγοράς τους. Ωστόσο, ήδη η αγορά τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού παρουσιάζει επιβράδυνση και η παραμικρή αλλαγή στις ισορροπίες του ανταγωνισμού δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.

Με τα περισσότερα δίκτυα 4G να κατασκευάζονται στις ΗΠΑ και την Κίνα, οι επενδύσεις των παρόχων σημειώνουν ήδη πτώση 7% φέτος και 5% τον επόμενο χρόνο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Deutsche Bank. Το περιθώριο λειτουργικού κέρδους της Ericsson ισούταν με 20% πριν μπει στην αγορά η κινεζική Huawei και φέτος θα διαμορφωθεί στο 10%, με βάση τα στοιχεία του Bloomberg.

Tο Facebook δεν θα βγάλει τους τηλεπικοινωνιακούς οργανισμούς από τη μέση εν μία νυκτί, το σίγουρο όμως είναι ότι κανείς δεν πρέπει να παίρνει τον Zuckerberg αψήφιστα.