Το Μουντιάλ 2026 θα αποτελέσει «το σπουδαιότερο γεγονός που έχει δει ποτέ η ανθρωπότητα» σύμφωνα με τα λόγια του προέδρου της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, ο οποίος δεν πόνταρε πως η γιορτή του ποδοσφαίρου που θα φιλοξενηθεί σε ΗΠΑ, Μεξικό και Καναδά με διάρκεια από τις 11 Ιουνίου μέχρι τις 19 Ιουλίου, θα επισκιαστεί από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Η αλήθεια είναι πως το Παγκόσμιο Κύπελλο φέτος θα είναι διαφορετικό: το πιο πολιτικοποιημένο, ακριβότερο, ρυπογόνο και πιο επικερδές για τη FIFA στην ιστορία, σύμφωνα το BBC. Το ράλι τιμών από τα εισιτήρια, μέχρι τους χώρους διαμονής των οπαδών, ο αντίκτυπος της γεωπολιτικής και της μεταναστευτικής πολιτικής, η ασφάλεια, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η βιωσιμότητα και ο ρόλος του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμπνέουν ανησυχία αλλά και ενθουσιασμό.
Ειδικότερα, το υψηλό κόστος για τα μαγικά «χαρτάκια» έχει προκαλέσει ανησυχία, όπως και η ασφάλεια σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και το Μεξικό που έχουν πληγεί από τη μεγάλη βία των καρτέλ φέτος. Κανένα άλλο Παγκόσμιο Κύπελλο δεν έχει διεξαχθεί σε τρεις χώρες. Ούτε έχουν συμμετάσχει 48 ομάδες και 104 αγώνες. Πέρα όμως από την τεράστια έκτασή του, το εν λόγω Μουντιάλ είναι πρωτοφανές από άλλες απόψεις. Ποτέ πριν, για παράδειγμα, μια διοργανώτρια χώρα δεν είχε βρεθεί σε πόλεμο με μια συμμετέχουσα χώρα.
Μόλις τον περασμένο μήνα, η FIFA επιβεβαίωσε ότι η ομάδα του Ιράν είχε μεταφέρει τη βάση της από την Αριζόνα στο Μεξικό, ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής εκστρατείας που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στην Τεχεράνη, πυροδοτώντας αντίποινα σε όλη τη Μέση Ανατολή. Ενώ η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ στις αρχές Απριλίου, οι επιθέσεις μεταξύ των δύο πλευρών συνεχίστηκαν.
Τους τελευταίους μήνες, επικράτησε σύγχυση γύρω από τη συμμετοχή του Ιράν, με τον Τραμπ σε κάποια φάση να προειδοποιεί ότι δεν ήταν «κατάλληλο» για την ομάδα να συμμετάσχει «για τη δική της ζωή και ασφάλεια». Ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, πρότεινε ακόμη και να αντικατασταθεί το Ιράν από την τέσσερις φορές νικήτρια Ιταλία, η οποία δεν είχε προκριθεί.
Το Ιράν φαίνεται πλέον έτοιμο να συμμετάσχει στο τέταρτο συνεχόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο, αν και η χώρα έχει κατηγορήσει τις ΗΠΑ ότι αρνήθηκαν βίζες σε ορισμένα στελέχη και προσωπικό. Η πρεσβεία του Ιράν στην Τουρκία κατηγόρησε επίσης τις ΗΠΑ για «πολιτικά προκατειλημμένη παρέμβαση στον αθλητισμό». Τα παιχνίδια της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα είναι πολιτικά φορτισμένα, ειδικά με τα δύο πρώτα να λαμβάνουν χώρα στο Λος Άντζελες.
Ράλι τιμών και κερδοφορία
Ένα ακόμη σημαντικό κίνητρο, είναι φυσικά το οικονομικό: Με ώθηση από συμφωνίες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων και χορηγιών πολλών δισ. δολαρίων, το ιβέντ στην πιο εμπορευματοποιημένη αθλητική αγορά στον κόσμο θα είναι το πιο επικερδές γεγονός στην ιστορία του αθλητισμού, με τη FIFA να αναμένεται να κερδίσει ρεκόρ 9 δισ. δολαρίων μόνο το 2026.
Τέτοια έσοδα θα της επιτρέψουν να αναδιανείμει 2,7 δισ. δολάρια στις εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Αυτό βοηθά την παγκόσμια ανάπτυξη του αθλήματος και θα αυξήσει τις πιθανότητες ο Ινφαντίνο να εξασφαλίσει μια τρίτη θητεία τον επόμενο χρόνο. Ωστόσο, η διαμάχη για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις.
Το κόστος των εισιτηρίων, με το ακριβότερο στα 8.680 δολάρια, χαρακτηρίστηκε ως «μνημειώδης προδοσία» με ταξικά πρόσημα, ενώ η FIFA ανακοίνωσε έναν μικρό αριθμό εισιτηρίων των 60 δολαρίων. Αλλά η πρώτη χρήση σε Παγκόσμιο Κύπελλο της «δυναμικής τιμολόγησης» - ενός μοντέλου όπου οι χρεώσεις εξαρτώνται από τη ζήτηση και το χρονοδιάγραμμα - προκάλεσαν οργή διεθνώς.
Στην επίσημη πλατφόρμα μεταπώλησης, οι οπαδοί κλήθηκαν να πληρώσουν εξαιρετικά διογκωμένες τιμές, με τη FIFA να εισπράττει τέλος 30% από κάθε εισιτήριο που πωλήθηκε. Τον περασμένο μήνα, αξιωματούχοι στη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϊ ξεκίνησαν επίσημα έρευνα, με τη FIFA να αντιμετωπίζει κατηγορίες για «τεχνητό φούσκωμα των τιμών» και «παραπλάνηση των οπαδών» σχετικά με τις πωλήσεις εισιτηρίων.
Η FIFA στην υπεράσπισή της, χρησιμοποίησε την «ισχυρή αγοραστική δύναμη των Αμερικανών καταναλωτών» και αύξησε τη ζήτηση, ισχυριζόμενη ότι έχουν αποκτηθεί πάνω από 5 εκατ. εισιτήρια και ότι η εκδήλωση θα είναι sold out. Παράλληλα, τα εισιτήρια τρένων που κανονικά κοστίζουν 12,90 δολάρια, από το κέντρο της Νέας Υόρκης μέχρι το Met Life στο Νιου Τζέρσεϊ (όπου θα διεξαχθεί ο τελικός) αυξήθηκαν στα 150 δολάρια, πριν μειωθούν στα 98 δολάρια, ενώ η FIFA κατηγορήθηκε που δεν επιδοτεί τα έξοδα μεταφοράς.
Η οργή των οπαδών μεγάλωσε την περασμένη εβδομάδα όταν η FIFA δήλωσε ότι δεν θα τους επιτρεπόταν να παίρνουν επαναχρησιμοποιήσιμα μπουκάλια νερού στους χώρους λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια. Με τις θερμοκρασίες σε 14 από τους 16 χώρους υποδοχής να πλησιάζουν επικίνδυνα επίπεδα, υπάρχουν φόβοι ότι αυτή η απαγόρευση των μπουκαλιών θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των φιλάθλων.
Εν μέσω έντονης κατακραυγής από ομάδες οπαδών και πολιτικούς, η FIFA υποχώρησε, επιτρέποντας στους οπαδούς να παίρνουν σφραγισμένα, μιας χρήσης μπουκάλια νερού. Πριν από 32 χρόνια, το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο που διοργανώθηκε στις ΗΠΑ βοήθησε στην προώθηση του αθλήματος στο mainstream. Τώρα, με την άνοδο του εγχώριου πρωταθλήματος και αμερικανικές επενδύσεις σε όλο το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, οι ελπίδες είναι μεγάλες για ένα ακόμη μεγάλο βήμα προς τα εμπρός.
Πολιτική φόρτιση και πόλωση
Ταυτόχρονα, ως αποτέλεσμα των πολιτικών μετανάστευσης που εφαρμόζει ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, θα υπάρχουν τέσσερις χώρες - το Ιράν, η Αϊτή, η Σενεγάλη και η Ακτή Ελεφαντοστού - με φιλάθλους που θα έρθουν αντιμέτωποι με πλήρεις ή μερικές απαγορεύσεις εισόδου, ενώ ο Λευκός Οίκος να αναφέρεται στην ανάγκη διαχείρισης των απειλών για την ασφάλεια.
Στην πραγματικότητα, 12 εκ των 48 χωρών που συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο αντιμετωπίζουν απαγορεύσεις εισόδου, αυστηρότερους περιορισμούς ή υψηλά ποσοστά απόρριψης βίζας. «Για ένα άθλημα που διατυμπανίζει τη δέσμευσή του στην πολιτική του για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αυτό είναι κάτι παραπάνω από ντροπή. Σε αντίθεση με οποιοδήποτε άλλο αθλητικό τουρνουά που θυμάμαι στη σύγχρονη εποχή, αυτό είναι το βαθιά πολιτικά φορτισμένου Μουντιάλ» σύμφωνα με τον ακτιβιστή Κρεγκ Φόστερ.
Η αμφιλεγόμενη απονομή του Βραβείου Ειρήνης της FIFA στον Τραμπ στην κλήρωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου πέρυσι υπογράμμισε τη στενή σχέση που έχει σφυρηλατήσει μαζί του ο Ιφαντίνο. Από τότε, οι ΗΠΑ έχουν αναλάβει στρατιωτική δράση στη Βενεζουέλα, τη Νιγηρία και το Ιράν, με τον Τραμπ να αφήνει ανοιχτό το παράθυρο για επιχειρήσεις στη Γροιλανδία, το Μεξικό και την Κολομβία.
Υπήρξαν επίσης εντάσεις μεταξύ των τριών συνδιοργανωτών για το εμπόριο, τη μετανάστευση και το εμπόριο ναρκωτικών. Πράγματι, μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε εκ νέου στον Καναδά ως «την 51η Πολιτεία των ΗΠΑ», αν και υπάρχουν επίσης ελπίδες ότι το τουρνουά θα μπορούσε να προσφέρει μια ευκαιρία στη διπλωματία.
Το «πιο καταστροφικό για το κλίμα» Μουντιάλ στην ιστορία
Η FIFA έχει δεσμευτεί να μειώσει τις εκπομπές άνθρακα κατά 50% έως το 2030 και να φτάσει στο μηδέν έως το 2040. Ωστόσο, μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, μια ομάδα κορυφαίων επιστημόνων παγκοσμίως προειδοποίησε τη FIFA ότι τα τρέχοντα μέτρα θερμικής ασφάλειας για το Παγκόσμιο Κύπελλο ήταν «ανεπαρκή» και θα μπορούσαν να θέσουν τους παίκτες σε σοβαρούς κινδύνους υγείας.
Η FIFA δηλώνει ότι «έχει δεσμευτεί να προστατεύει την υγεία και την ασφάλεια των παικτών, των διαιτητών, των οπαδών, των εθελοντών και του προσωπικού» και ότι όλοι οι κίνδυνοι που σχετίζονται με το κλίμα αξιολογούνται. Θα γίνει εντατικός έλεγχος σχετικά με τις επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως των μεγάλων καθυστερήσεων σε περίπτωση διακοπής των αγώνων λόγω καταιγίδων.
Τον Μάιο, ο Ινφαντίνο μίλησε για τον ενθουσιασμό του για το οικονομικό δυναμικό του ποδοσφαίρου στις ΗΠΑ, σημειώνοντας ότι αντιπροσωπεύει μόνο το 3%, εκτός του παγκόσμιου ΑΕΠ του αθλήματος, αντιπροσωπεύοντας μια τεράστια ευκαιρία ανάπτυξης σε μία αγορά αξίας πολλών τρισ. δολαρίων για τους επενδυτές. Οι επόμενες εβδομάδες θα καθορίσουν εάν αυτό το αθλητικό και εμπορικό φαινόμενο που έχει στηθεί για να λάμψουν τα μεγαλύτερα αστέρια της στρογγυλής τελικά θα βάλει σε μπελάδες την Αμερική.
