Το πρόβλημα χρηματοδότησης των τοπικών επενδύσεων είναι πολύ ψηλά στην πολιτική ατζέντα της ευρωπαϊκής Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι Δήμοι και οι περιφέρειες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις για να μπορέσουν να χρηματοδοτήσουν τις υποδομές τους. Το πρόβλημα αυτό αποκτά μία ιδιαίτερη σημασία στην Ελλάδα, που ως γνωστόν η βασική πλέον, εκτός του ΕΣΠΑ, πηγή χρηματοδότησης των δημοτικών επενδύσεων είναι το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, αφού ούτως ή άλλως ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών έχει ουσιαστικά «στεγνώσει» και η ΣΑΤΑ έχει εξαϋλωθεί.

Το θέμα αυτό έφερε στην επικαιρότητα, σε πρόσφατη παρέμβασή του, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, κ. Γιάννης Μπουτάρης, αγγίζοντας ένα θέμα «ταμπού», το θέμα της έκδοσης των δημοτικών ομολόγων.

Θεωρείται θέμα ταμπού γιατί από τον Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, δηλαδή στο Νόμο 3463/2006 και συγκεκριμένα στην παράγραφο 8α του άρθρου 176 αναφέρεται:

«8α. Οι δήμοι μπορούν να εκδίδουν ομολογιακά δάνεια, για την πραγματοποίηση των σκοπών της αρμοδιότητάς τους, ύστερα από έγκριση της επιτροπής κεφαλαιαγοράς.

β. Η σχετική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου λαμβάνεται με την πλειοψηφία που προβλέπεται, από την παράγραφο 4 του άρθρου αυτού.

γ. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομίας και Οικονομικών, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζονται οι ειδικότερες προϋποθέσεις οι όροι και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την έκδοση κάθε ομολογιακού δανείου».

Δυστυχώς, από το 2006 μέχρι σήμερα η Υπουργική αυτή Απόφαση όχι μόνο δεν εκδόθηκε ποτέ, αλλά δεν πραγματοποιήθηκε και ένας ουσιαστικός διάλογος για τα πλεονεκτήματα και τους κινδύνους που ενέχει η έκδοση δημοτικών ομολόγων.

Με το άρθρο αυτό, προσπαθούμε να συμβάλλουμε στο άνοιγμα του σχετικού διαλόγου, πιστεύοντας ότι δεν είναι μόνο η τρέχουσα οικονομική συγκυρία που επιβάλλει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση να αναζητήσει εναλλακτικές χρηματοδοτικές πηγές καθώς και ο διάλογος, που βρίσκεται σε εξέλιξη, για τη μεταρρύθμιση του «Καλλικράτη» και τη δημιουργία ενός Ενιαίου Κώδικα Δήμων και Περιφερειών, αλλά και οι προοπτικές που διαγράφονται, για τα επόμενα χρόνια, στην Ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση και στην Ελληνική οικονομία, γενικότερα.

Τι είναι δημοτικά ομόλογα

Δημοτικά ομόλογα είναι τα δάνεια που κάνουν οι επενδυτές στις τοπικές αρχές. Εκδίδονται από δήμους, περιφέρειες, ομόσπονδα κρατίδια ή άλλες τοπικές αρχές.

Τα δημοτικά ομόλογα καταβάλλουν τόκους στους επενδυτές, συνήθως μία ή δύο φορές το χρόνο. Οι εκδότες των δημοτικών ομολόγων, κατά κανόνα, επιστρέφουν το κεφάλαιο κατά την ημερομηνία λήξης του ομολόγου.

Τα δημοτικά ομόλογα μπορούν να ταξινομηθούν σε βραχυπρόθεσμα, έως τρία χρόνια και σε μακροπρόθεσμα, έως δέκα χρόνια.

Γιατί συμφέρει τους ιδιώτες να επενδύσουν σε δημοτικά ομόλογα;

Συνήθως έχουν μεγαλύτερα επιτόκια από αυτά των εμπορικών τραπεζών και χαμηλότερο φορολογικό συντελεστή. Αυτός είναι ο λόγος που προτιμούν να επενδύσουν, σε δημοτικά ομόλογα, τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα.

Τα δημοτικά ομόλογα θεωρούνται μία χαμηλού ρίσκου επένδυση και είναι πολύ περιορισμένες, παγκοσμίως, οι περιπτώσεις τοπικών αρχών που αθέτησαν τις υποχρεώσεις τους.

Τέλος, είναι πολύ σημαντικό ότι ο πολίτης έχει όχι μόνο οικονομικά οφέλη, από την επένδυση του στα δημοτικά ομόλογα, αλλά αισθάνεται ότι συμβάλλει στην τοπική ανάπτυξη, αφού τα δημοτικά ομόλογα χρηματοδοτούν συγκεκριμένες τοπικές επενδύσεις και με αυτό τον τρόπο συνδέονται οι υποδομές με την παροχή υψηλότερων υπηρεσιών προς τους δημότες και τη γενικότερη ελκυστικότητα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, της περιοχής.

Γιατί να χρησιμοποιήσουν οι ΟΤΑ, ως εναλλακτική χρηματοδοτική λύση, τα δημοτικά ομόλογα;

Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρίσκουν ένα πολύ χρήσιμο εναλλακτικό εργαλείο για να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις τους, ιδιαίτερα την περίοδο της κρίσης, όπου οι χρηματοπιστωτικές πηγές περιορίζονται.

Τα δημοτικά ομόλογα, κατά τεκμήριο, έχουν πολύ χαμηλότερο επιτόκιο από αυτό που δανείζονται οι δήμοι και οι περιφέρειες από το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Άρα το κόστος χρήματος στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πολύ μικρότερο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Ένα επί πλέον πολύ σημαντικό επιχείρημα για τη χρήση των δημοτικών ομολόγων από τους δήμους είναι ότι, μέσω αυτών, αναπτύσσεται η κοινοτική συνείδηση και η πραγματική ενασχόληση με τις τοπικές υποθέσεις και τα κοινά.