Οι μεγάλοι επενδυτικοί οίκοι έχουν ήδη ολοκληρώσει τις προβλέψεις τους για το 2019. Στο σύνολό τους προβλέπουν υψηλή μεταβλητότητα και συστήνουν την αυξημένη διακράτηση μετρητών στα χαρτοφυλάκια. Χωρίς να το διατυπώνουν με σαφήνεια, δεν βλέπουν κατά κανόνα ανοδικές επιδόσεις στις μετοχικές αξίες, είναι επιφυλακτικοί για τα ομόλογα ενώ ακόμη πιο διφορούμενη είναι η εκτίμησή τους για τα εμπορεύματα (πετρέλαιο, μέταλλα αλλά και χρυσός). Από την ανάγνωση των εκθέσεων, ο αναγνώστης μένει με την αίσθηση ότι οι αναλυτές θέλουν να αποφύγουν να διατυπώσουν αυτό που θα ήθελαν. Ότι δηλαδή για άλλη μια χρονιά είναι πιθανό να δούμε αρνητικές επιδόσεις παντού, στις μετοχές, τα ομόλογα και τα εμπορεύματα. Ότι δηλαδή το σκηνικό αρνητικών επιδόσεων των δεικτών ανεπτυγμένων και αναδυομένων αγορών, αλλά και  των άλλων επενδυτικών κατηγοριών, ομολόγων και εμπορευμάτων, δεν θα μεταστραφεί!

Ας πάμε όμως πρώτα να δούμε τι λεγόταν πέρσι τέτοια εποχή. Στο σύνολό τους λοιπόν οι επενδυτικοί οίκοι διατύπωναν αισιόδοξες εκτιμήσεις καθώς εκτιμούσαν ότι η παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσει ανεμπόδιστα τη ανοδική πορεία της (goldilocks). Οι απειλές που επισημαίνονταν, η ολοκλήρωση της πολύχρονη περιόδου φθηνού χρήματος στις αγορές,  η αύξηση του προστατευτισμού λόγω της σινοαμερικανικής έντασης, η ανάδυση του εθνικολαικισμού,  ο προβληματισμός για την  ευρωπαϊκή συνοχή, η αύξηση του παγκόσμιου χρέους, η όξυνση των ανισοτήτων και οι γεωπολιτικές εντάσεις είχαν επισημανθεί και πέρσι. Ωστόσο, η θετική επίδραση του φορολογικού πακέτου του προέδρου Τραμπ στην εταιρική κερδοφορία των  αμερικανικών εταιρειών αλλά και η συνεχιζόμενη βελτίωση της δυναμικής της αμερικανικής οικονομίας όπως αποτυπωνόταν στα στοιχεία της αγοράς εργασίας, οδήγησαν πρόσθετη ρευστότητα στη Wall Street με τις αποτιμήσεις των τεχνολογικών κολοσσών να εκτοξεύονται ! Έτσι, όλοι υποτίμησαν τις απειλές που με τη μορφή «μαύρων κύκνων» συγκεντρώνονταν στο εξωτερικό περιβάλλον, πιστεύοντας ότι η επενδυτική ψυχολογία δεν θα πληγεί άμεσα τη χρονιά που ερχόταν, συνεχίζοντας να αναλαμβάνουν υψηλούς επενδυτικούς κινδύνους.

Ήταν όμως  η όξυνση αυτών των απειλών  μετά το β’ εξάμηνο που άλλαξε τα δεδομένα στις αγορές και έκανε τις προβλέψεις που είχαν διατυπωθεί στην αρχή να αποτυγχάνουν ολοσχερώς. Χωρίς υπερβολή,  η ρήση του John Kenneth Galbraith  πως « μόνη αξία των οικονομικών προβλέψεων είναι ότι κάνουν την αστρολογία να φαίνεται αξιόπιστη» έγινε  πιο επίκαιρη από ποτέ. Ήταν  ωστόσο αναπόφευκτο αφού η συνεπίδραση αναρίθμητων παραγόντων πολιτικού, οικονομικού, κοινωνικού περιεχομένου σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι δράσεις στις αγορές διαμορφώνονται από ανθρώπινες συμπεριφορές με τη διαβάθμιση των συναισθημάτων να τη διαφοροποιούν κάθε στιγμή, καθιστούν δυσχερέστατη την πρόβλεψη ακόμη και της επόμενης ημέρας στις αγορές!

Επανερχόμενοι στο 2019, ο σκεπτικισμός παραμένει σε σχέση με το τι περιμένουμε να συμβεί στις αγορές. Οι αβεβαιότητες είναι πολλές σε όλα τα ανοικτά μέτωπα. Το ενδεχόμενο ενός άτακτου Βrexit είναι υπολογίσιμο. Το ενδεχόμενο μιας  εμπορικής συμφωνίας  μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η προοπτική της συνεννόησης στην Ευρώπη, της βελτίωσης της συνοχής της και της αναστολής της περαιτέρω ανάδυσης δυνάμεων εθνικισμού και λαϊκισμού, δεν διαφαίνεται να είναι το επικρατέστερο σενάριο. H θητεία του Πρόεδρου Trump είναι πιθανό να μην ολοκληρωθεί με απρόβλεπτες παρενέργειες. Οι Κεντρικές Τράπεζες αντιλαμβάνονται ότι η εποχή του ακριβού χρήματος προκαλεί αναταράξεις με τον Τζ. Πάουελ να δηλώνει ότι όλα «θα γίνουν με υπομονή», γνωρίζοντας ότι η πρόωρη άνοδος μπορεί να βλάψει, κάτι που έχει συμβεί ιστορικά στο παρελθόν (το 1937 για παράδειγμα, οπότε η τότε αύξηση  των επιτοκίων οδήγησε σε αύξηση της ανεργίας και υποχώρηση των τιμών των μετοχών).  Και οι γεωπολιτικές εντάσεις κάθε άλλο παρά έχουν εκλείψει, με τη Μ. Ανατολή αλλά και τη Μεσόγειο να παραμένουν περιοχές όπου είναι δυνατό να εκδηλωθούν εντάσεις.  

Το σκηνικό αυτό δύσκολα πείθει ότι η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας δεν θα ακολουθηθεί από ύφεση. Η εικόνα των αμερικανικών ομολόγων όπου οι αποδόσεις των 10ετών συγκλίνουν ήδη με εκείνες των 2ετών προϊδεάζει σχετικά, με το μοντέλο της J.P Morgan να δίνει πιθανότητα 91% να εισέλθουν σε ύφεση οι ΗΠΑ το 2019. Ωστόσο, ένα ακόμη μοντέλο της ίδιας τράπεζας με τους δείκτες οικοδομικής δραστηριότητας, πωλήσεων αυτοκινήτων και ανεργίας, κατεβάζει την πιθανότητα για ύφεση το 2019 στο 26%! Ας έχουμε πάντως κατά νου ότι με η καλή συνεννόηση των ηγετών σε επίπεδο G7 ή και G20  μπορεί να οδηγήσει σε ανατροπή του παρόντος δυσοίωνου σκηνικού, με την παγκόσμια οικονομία να επιταχύνει τους ρυθμούς της και τις προσδοκίες για τα εταιρικά μεγέθη να αναπροσαρμόζονται προς το καλύτερο.  Θα χρειασθεί ωστόσο και αυξημένη τύχη για να συμβεί!